Erken menopoz öbür ismiyle Primer Over Yetmezliği (POI) tanısı, 40 yaşın altındaki bayanlarda ortaya çıkan, adet düzensizliği ve Folikül Uyarıcı Hormon (FSH) konsantrasyonlarının menopoz sonrası aralıkta olması durumu olarak tanımlanıyor. Erken menopozda kimi tedbirlerin alınması gerektiğini belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Bayan Hastalıkları ve Doğum Anabilim Kısmı Lideri Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, erken menopozda östrojen tedavisinin ehemmiyetine dikkat çekti. Östrojen tedavisine karşı mutlak bir kontrendikasyon olmadığı sürece erken menopozda olan tüm bayanların osteoporoz ve kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak için östrojen tedavisi alması gerektiğini belirten Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Hormon tedavisinin rolü, östrojen eksikliği semptomlarını yönetmek, erken menopoz ile alakalı uzun vadeli sıhhat risklerini (osteoporoz, koroner kalp hastalığı, felç) önlemek, ömür kalitesini güzelleştirmek ve cinsel fonksiyonu korumaktır” diye konuştu.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Menopoz Topluluğu (IMS) tarafından tüm dünyadaki kadınların menopozla ilgili bilinçlendirilmesini sağlamak ve farkındalık yaratmak emeliyle her yıl 18 Ekim Dünya Menopoz Günü olarak kutlanıyor.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Bayan Hastalıkları ve Doğum Anabilim Kısmı Lideri Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, Dünya Menopoz Günü münasebetiyle yaptığı açıklamada erken menopoz ve bu periyotta alınması gereken tedbirlere ait değerlendirmede bulundu.
Erken menopozda adet görülebilir
Erken menopozda teşhis koymak için adet görmemenin kural olmadığını belirten Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Erken menopoz öteki ismiyle Primer Over Yetmezliği (POI) tanısı, 40 yaşın altındaki bayanlarda, adet düzensizliği ve Folikül Uyarıcı Hormon (FSH) konsantrasyonlarının menopoz sonrası aralıkta (ölçüm laboratuvarı tarafından tanımlandığı şekilde) olması durumudur. Erken menopoz, hayatı değiştiren bir teşhistir. Erken menopoz tanısı koymak için adet görmemek koşul değildir. Erken menopozda sıklıkla aralıklı yumurtalık işlevi ve tabiatıyla adet görme, birinci müracaatlarından yıllar sonra bile görülebilir” dedi.
Erken menopoz tanısı, birden fazla bayan için travmatik olabiliyor
Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, bayanların teşhis konulduktan sonraki birinci saatlerdeki duygusal durumlarını tanımlamak için kullandıkları en yaygın sözlerin “yıkılmış”, “şokta” ve “kafası karışmış” olduğunu söyledi. Doç. Dr. Sivri Aydın, “Erken menopoz tanısı, birçok bayan için duygusal olarak travmatiktir zira aile kurma konusundaki hayat planlarını, umutlarını ve hayallerini altüst eder. Erken menopozlu bayanlar, depresyon ve anksiyete bozuklukları geliştirebilirler” dedi.
Adet işlevinde değişiklik ve ateş basması görülebilir
Erken menopozun belirtilerine değinen Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Erken menopoz, adet işlevinde değişiklik (uzun aralıklarla adet görme yahut hiç adet görmeme) ve ateş basması ve vajinal kuruluk üzere östrojen eksikliği semptomlarıyla karakterizedir. Lakin aralıklı yumurtalık işlevi, bu bayanların yaklaşık yüzde 50 ila yüzde 75’inde görüldüğünden ateş basması, terleme yahut vajinal kuruluk olmaması, adet düzensizliği olan bir bayanda erken menopoz teşhisini düşünmekten alıkoymamalıdır” ikazında bulundu.
Östrojen replasman tedavisi gözetici tesire sahip
Östrojen replasman tedavisi almayan erken menopozlu kadınların bir dizi semptom ve eşlik eden hastalık açısından daha yüksek risk altında olduğunu kaydeden Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Bazı kadınlarda vazomotor semptomlar dediğimiz ateş basması, terleme, sıkıntı hissi, anormal adet döngülerinin gelişmesinden önce başlayabilir” dedi.
Erken menopozun kemik kaybı ve osteoporoz için önemli bir risk faktörü olduğunu kaydeden Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, bu kadınlarda ayrıca osteoporotik kırık sıklığının daha yüksek olduğunu belirtti.
Östrojen eksikliği ve psikososyal sorunlar, cinsel işlevi ve refahı bozabilir
Erken menopoz döneminin önlem alınmaması halinde kadın sağlığı açısından bazı sorunlara yol açabileceğini ifade eden Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Adet görmeme ve derin östrojen eksikliğinin ilerlemesiyle atrofik vajinit ve ilişki sırasında ağrı semptomları (östrojen yerine konmazsa) belirginleşir. Östrojen eksikliği ve psikososyal sorunlar, cinsel işlevi ve refahı bozabilir. Erken menopoz, artmış kardiyovasküler morbidite ve mortalite ile ilişkilidir. Erken menopozlu kadınlarda meme kanseri riski artmış olabilir. Bazı çalışmalar erken menopozlu kadınların demans ve bilişsel gerileme açısından daha yüksek risk altında olduğunu göstermektedir” uyarısında bulundu.
Erken menopoz için risk faktörlerine dikkat!
Olası erken menopozlu bir kadının tıbbi öyküsünün altta yatan etiyoloji hakkında ipuçları sağlayabileceğini kaydeden Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, bunları şöyle sıraladı:
“Daha önce yumurtalık ameliyatı, kemoterapi veya radyasyon tedavisi geçirmiş olmak, hipotiroidizm veya Graves hastalığı, primer adrenal yetmezlik, vitiligo, miyastenia gravis, hipoparatiroidizm, tekrarlayan mukokutanöz kandidiyazis veya tip 1 diyabet tek başına veya kombinasyon halinde kişisel veya ailesel otoimmün hastalık öyküsü, ailede (anne ve kız kardeşte) erken menopoz öyküsü, Turner Sendromu, Fragile X gibi bazı kromozomal bozukluklar erken menopoz riskini arttırabilir. Sigara kullanımı, menopoz başlangıcını 1-2 yıl öne alabilir. Vakaların yaklaşık yüzde 10’u aileseldir.”
Erken menopozda östrojenin yararlı etkisinden yoksun kalınıyor
Erken menopozda östrojenin azalmasının uzun süre etkileri olduğunu kaydeden Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Erken menopoz, östrojen hormonunun koruyucu etkisinden uzun süre yoksun kalmak anlamına gelir. Bunun uzun vadeli etkileri; kemik erimesi (osteoporoz), kalp-damar hastalıkları, bilişsel fonksiyonlarda azalma, demans riski artışıdır, vajinal kuruluk ve libido kaybı gibi cinsel sağlık sorunları olarak sıralanabilir. Depresyon, kaygı ve benlik saygısında düşüş gibi durumlar da ortaya çıkabilir” dedi.
Östrojen tedavisi alınmalıdır
Östrojen tedavisine karşı mutlak bir kontrendikasyon olmadığı sürece, erken menopozda olan tüm kadınların, osteoporoz ve kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak için östrojen tedavisi alması gerektiğini belirten Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Ayrıca östrojen tedavisi cinsel sağlığı ve yaşam kalitesini korumak ve gerekirse menopozun genitoüriner sendromunu (vajinal östrojenle) tedavi etmek için önemlidir. Hormon tedavisinin rolü, östrojen eksikliği semptomlarını yönetmek, erken menopoz ile ilişkili uzun vadeli sağlık risklerini (osteoporoz, koroner kalp hastalığı, felç) önlemek, yaşam kalitesini iyileştirmek ve cinsel işlevi korumaktır. Bazı kadınların sistemik östrojene ek olarak vajinal östrojene ihtiyacı olabilir” dedi.
Hormon tedavisine en kısa zamanda başlanmalıdır
Hormon replasman tedavisine, erken menopoz tanısı konduktan sonra mümkün olan en kısa sürede başlanması ve ortalama menopoz yaşına (ortalama 51) kadar devam edilmesi gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “İstisnai olarak ailesinde meme kanseri öyküsü olan erken menopozlu kadınlarda 45 yaşında hormon replasmanının durdurulması önerilir. Bu süreçte hormon tedavisi, vücudu doğal hormonal dengeye yakın tutarak kemik ve kalp sağlığını korur. Hormon tedavisi, tek başına yeterli değildir. Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, stres yönetimi ve kaliteli uyku, tedaviyi destekleyen ve yaşam kalitesini artıran temel taşlardır” diye konuştu.
Yumurta veya embriyo dondurma seçenek olabilir
Erken menopoz teşhisi konan ve çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için yumurta veya embriyo dondurmanın bir seçenek olabileceğini kaydeden Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, “Bu kadınlar tedavi olmaksızın gebe kalsa da gebelik oranları çok düşüktür. (Yüzde 5 ila yüzde 10) Erken menopoz teşhisi konan ve çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için yumurta veya embriyo dondurma bir seçenek olabilir. Bu kadınlar genellikle yaklaşan veya teşhis edilen erken menopoz sırasında yumurta dondurma olasılığını sorarlar. Yumurta dondurma, yumurtalık fonksiyonları azalmadan önce erken menopoz için bilinen genetik riski olan kadınlarda (örneğin Turner mozaiği) erken menopoz gelişmeden yapılabilir ancak yumurtalıkta kalan oosit sayısının azlığı nedeniyle erken menopoz teşhisi sırasında faydalı olma olasılığı daha düşüktür” diye konuştu.
Yalnız değilsiniz!
Doç. Dr. Derya Sivri Aydın, sözlerini şöyle tamamladı: “Erken menopoz zorlu bir süreç olabilir ancak yalnız değilsiniz. Bu konuda deneyimli bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile iş birliği içinde olmak ve gerekirse psikolojik destek almak, süreci sağlıklı ve güçlü bir şekilde yönetmenize yardımcı olacaktır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
