Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, yeme bozukluklarının kültürel ve ruhsal tesirlerini, bulimia ve anoreksiya nervoza farklarını, tedavi usullerini ve aile ile partner dayanağının kıymetini anlattı.
Beslenme alışkanlıkları büyük ölçüde kültürel normlarla şekilleniyor
Beslenme davranışları ile kültürel faktörler ortasındaki ilginin, psikoloji ve antropoloji literatüründe değerli bir araştırma alanı olduğunu lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, “Çeşitli kültürlerde beslenme alışkanlıkları ve yemekle ilgili toplumsal pratikler büyük ölçüde kültürel normlar tarafından şekillenir.” dedi.
Türk kültüründe aile ve arkadaşlarla birlikte yemek yemenin kıymetli bir toplumsal aktiflik olduğunu hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Şentürk, “Bol yiyecek sunulması ve rahmet vurgusu yaygındır. Buna rağmen Kuzey Avrupa kültürlerinde daha minimalist ve fonksiyonel bir yemek anlayışı görülür. Yemekleri ödül olarak görmek, tıkanırcasına yeme ya da anoreksiya nervoza üzere bozukluklarda görülen besin tasası üzere davranışlar, bu kültürel kodlardan etkilenebilir.” formunda konuştu.
Bulimia nervoza, denetimsiz yeme krizleri ve telafi edici davranışlarla önemli sonuçlara yol açabilir!
Bulimia nervozanın, denetim edilemeyen yeme krizleriyle başlayan ve bu davranışı telafi etmek için kusma, laksatif kullanımı, çok idman ya da katı diyetler üzere metotların uygulandığı bir yeme bozukluğu olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, “Bireyler çoklukla suçluluk, utanç ve ağır kilo alma telaşı yaşarlar. Fizikî olarak olağan kilo aralığında olsalar bile bu dert devam eder ve davranışlar çoğunlukla bilinmeyen gerçekleşir. Tedavi edilmediğinde hem ruhsal hem fizikî açıdan önemli sonuçlara yol açabilir.” dedi.
Bulimia Nervoza ve Anoreksiya Nervoza ortasındaki farklara ve benzerliklere değinen Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, şunları söyledi:
“Bulimia nervoza; süratli ve denetimsiz yeme, akabinde telafi edici davranışlar ile karakterize edilir. Bu şahıslar çoklukla olağan kilo aralığındadır. Anoreksiya nervoza ise kişinin düşük kiloda olmasına karşın kendisini kilolu görmesi ve çok kısıtlayıcı beslenme davranışlarıyla tanımlanır. Her iki bozuklukta da vücut imajı korkusu, ağır kilo alma korkusu ve yeme davranışında bozulmalar görülür. Tedavi edilmediğinde depresyon, anksiyete ve toplumsal izolasyon üzere meselelere neden olabilir.”
Güzellik baskısı gençlerde yeme bozukluklarına yol açabiliyor!
Toplumsal normların, medya tesirinin ve ferdî özgüvenin, insanların dış görünüşe verdiği ehemmiyeti belirlediğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, “Güzellik standartlarının yarattığı baskı, bilhassa gençlerde vücut algısını olumsuz etkileyerek yeme bozukluklarına yer hazırlayabilir.” dedi.
Yeme bozukluklarının genetik, biyolojik ve ruhsal faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıktığına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Şentürk, “Erken teşhis, semptomların şiddetlenmesini önlemek ve önemli komplikasyonları engellemek açısından kritiktir. Psikiyatrist, psikolog, diyetisyen ve diğer uzmanlardan oluşan multidisipliner bir grup, hem fizikî hem ruhsal sıhhatin güzelleştirilmesinde tesirli olur. Komorbid durumların idaresi de tedavinin değerli bir kesimidir.” tabirlerini kullandı.
Tedavi sonrasında nüks riski devam edebilir; sistemli takip ve profesyonel takviye önemli!
Yeme bozukluklarıyla gayrette bireyin kendi sıhhat durumunu anlaması ve muhtaçlık duyduğunda profesyonel yardım almasının hayati kıymet taşıdığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, “Erken müdahale, uzun vadeli sıkıntıların önüne geçebilir.” dedi.
Teşhisin ekseriyetle bir psikiyatrist tarafından konduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Şentürk, şöyle devam etti:
“Fiziksel muayene, kan testleri, elektrolit ölçümleri ve gerekirse görüntüleme usulleriyle desteklenir. Psikiyatrik kıymetlendirme ve yeme davranışının gözlemlenmesi teşhisin temel basamaklarıdır. Medikal tedavi, çeşitli psikoterapi formülleri ve diyetisyen dayanağı tedavinin temel bileşenleridir. Uygulanan usul bireyin gereksinimine nazaran belirlenir. Tedavi sonrasında nüks riski devam edebilir. Bu nedenle tertipli takip ve profesyonel takviye değerlidir. Hastanın kendi durumunu izlemesi ve gerektiğinde yardım alması nüks riskini azaltır. Multidisipliner takım, tedavinin bireye özel ve tesirli ilerlemesini sağlar. Takım çalışması hem fizikî hem ruhsal açıdan bütünsel bir yaklaşım sunar.”
Belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir ruh sıhhati uzmanına başvurulmalı!
Ailelerin destekleyici, baskıcı olmayan bir tavır sergilemesinin de değerli olduğunun altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, “Mevcut yeme rutinlerinin çok formda değiştirilmemesi, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi ve gerilimin azaltılması düzgünleşme sürecine katkı sağlar. Ailenin hastalık belirtilerini tanıması ve profesyonel yardım aramada dayanak olması kritik ehemmiyet taşır.” dedi.
Partnerlerin, kısıtlayıcı tavırlardan kaçınarak, belirtileri fark ederek ve duygusal takviye sunarak tedavi sürecine olumlu katkıda bulunabileceğini söz eden Dr. Öğr. Üyesi Şentürk, “Yeme bozuklukları önemli tıbbi sıkıntılara yol açabileceği için belirtileri fark eden bireylerin en kısa müddette bir ruh sıhhati profesyoneline başvurmaları önerilir. Tedavi süreci sabır gerektirir ve yakın dayanağı güzelleşmenin kıymetli bir modülüdür.” ihtarında bulunarak kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
