Günlük hayatın koşuşturması içinde bedenimizi ayakta tutan ayaklarımızın sıhhatini ihmal ederek birçok vakit gerekli itinası göstermiyoruz. Halbuki ayaklarımız bizi hayata bağlayan, tüm beden tartımızı taşıyan, bizi istediğimiz yere götüren en değerli organlarımızın başında geliyor. Muhakkak bir yaştan sonra ya da diyabet, damar hastalıkları, nöropati üzere rahatsızlıkları olanlar için ayak sıhhati, yalnızca bir konfor sıkıntısı olmaktan çıkıyor. Ayak yaralarının erken teşhisi ve uygun idaresi, amputasyon (uzuv kaybı) riskini azaltmak ve hastaların ömür kalitesini düzgünleştirmek için kritik önem taşıyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Tahir Öztürk, ayak yaraları ve bakımı hakkında bilgi verdi.
Ayaklarınızda oluşan yaralar bir hastalık belirtisi olabilir
Ayaklarda oluşan yaralar birden fazla vakit kolay bir sürtünme ya da küçük bir kesik üzere başlayabilmektedir. Fakat bilhassa geç uygunlaşan, tekrarlayan ya da ağrısız seyreden yaralar, altta yatan önemli bir sıhhat meselesinin birinci işareti olabilmektedir. Diyabet, deveran bozuklukları ve enfeksiyonlar ayak yaralarının en sık nedenleri ortasında yer almaktadır. Vaktinde fark edilip uygun biçimde tedavi edilmeyen yaralar ilerleyerek kronikleşebilir ve önemli sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle ayaklarda oluşan her yara dikkatle izlenmeli ve önemsenmelidir. Kronik ayak yaraları, sadece ciltte oluşan bir sorun değil; birçok vakit sistemik hastalıklar, dolanım bozuklukları ve enfeksiyonlarla iç içe geçmiş karmaşık bir tablodur. Bu nedenle tek bir branşın yaklaşımı birçok vakit kâfi olmayabilir. Farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalıştığı multidisipliner yaklaşım, bu sürecin en tesirli ve inançlı halde yönetilmesini sağlamaktadır. Bu yaklaşımda, hastanın genel sıhhat durumu titizlikle değerlendirilmelidir. Diyabet, hipertansiyon ve kolesterol üzere yara uygunlaşmasını direkt etkileyen hastalıkların denetim altına alınması, tedavinin temel taşlarından biridir. Birebir vakitte ayağın yapısal problemleri ele alınmalı; basınç noktaları azaltılmalı, yara bakımı en uygun formda sürdürülmelidir. Yara bölgesinin enfekte olup olmadığı dikkatle değerlendirilmeli ve varsa enfeksiyonlar gayeye yönelik tedavilerle denetim altına alınmalıdır. Bununla birlikte sirkülasyon sorunları olan hastalarda ise kan akışını artırmaya yönelik çağdaş ve minimal invaziv usuller devreye girmelidir.
Yara bakımında multidisipliner yaklaşım önemli
Ayak yaralarının tedavisi ve bakımı ile ilgili tüm süreçlerin bir takım anlayışıyla yürütülmesi hem yara düzgünleşmesini hızlandırmakta hem de uzuv kaybı üzere önemli sonuçların önüne geçilmesine yardımcı olmaktadır. Ayak yara bakımında uygulanan bu prosedürlerle olumlu sonuçlar alınabilmektedir;
- Kapsamlı Kıymetlendirme: Hasta, multidisipliner takım tarafından detaylı bir formda değerlendirilmelidir. Bu kıymetlendirme, yaranın nedenini, büyüklüğünü, derinliğini, enfeksiyon durumunu ve hastanın genel sıhhat durumunu kapsamalıdır.
- Bireyselleştirilmiş tedavi planı: Değerlendirme sonuçlarına nazaran, her hasta için özel bir tedavi planı oluşturulmalıdır. Bu plan, yaranın nedenine yönelik tedavileri, yara bakımını, basıncı azaltma yollarını ve sistemik hastalıkların denetimini içermelidir.
- Düzenli takip ve irtibat: Multidisipliner takım, hastayı nizamlı olarak takip etmeli ve tedavi sürecindeki gelişmeleri değerlendirmelidir. Takım üyeleri ortasında daima bağlantı halinde olunmalı ve tedavi planı gerektiğinde güncellenmelidir.
- Hasta eğitimi: Hasta ve yakınları; yara bakımı, risk faktörleri, tedbire stratejileri ve tedavi süreci hakkında bilgilendirilmelidir.
- Psikolojik takviye: Kronik ayak yaraları, hastaların ruhsal durumunu olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, hastalara ruhsal takviye sağlanmalıdır.
Düzenli ayak kontrolleri ve ayakkabı seçimi kronik ayak yaralarının önüne geçebilir
Ayak yaraları, bilhassa diyabet ve vasküler yani damar hastalıkları olan bireylerde önemli sakatlık ve hayati riske yol açabilen kıymetli bir sıhhat sıkıntısıdır. Ayak yaralarını önlemek için hasta eğitimi, sistemli ayak muayeneleri, uygun ayakkabı seçimi, hijyen ve risk faktörlerinin denetim altına alınması büyük ehemmiyet taşımaktadır. Ayaklarımızla yüzleşmek, aslında kendimizle yüzleşmek demektir. Onlara gösterdiğimiz ihtimam, kendimize verdiğimiz bedelin bir yansımasıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
