Global ısınma ve iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskıyı her geçen gün artırdığı günümüzde, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İSU Genel Müdürlüğü “eldeki suya sahip çıkma” anlayışıyla kayıp-kaçakla uğraşını kararlılıkla sürdürüyor. Abone sayısının %103, su temininin %80 arttığı bu süreçte hayata geçirilen altyapı ve teknoloji yatırımları sayesinde kayıp su oranı %49 azaltılarak kıymetli bir muvaffakiyete imza atıldı.
ALTYAPIDA DEV DÖNÜŞÜM: %82 YENİLEME
2005 yılından itibaren artarak devam eden yatırımlar kapsamında, Kocaeli genelindeki içme suyu isale ve şebeke çizgilerinin %82’si çağdaş altyapıyla yenilendi. Böylelikle kentin içme suyu altyapısı, son 20 yıl içerisinde büyük ölçüde baştan sona elden geçirilmiş oldu. Yer altındaki çizgiler, depolar ve terfi merkezlerini kapsayan bu çalışmalar için yaklaşık 25,2 milyar TL yatırım gerçekleştirildi. Bu kapsamlı dönüşüm sayesinde hem su kayıpları önemli oranda azaltıldı hem de kentin su arz güvenliği güçlendirildi. Yenilenen altyapı, arızalara süratli müdahale imkânı sunarak kesintisiz ve sağlıklı içme suyu hizmetinin sürdürülebilirliğini artırdı.
KAYIP-KAÇAK ORANI %22,7’YE DÜŞTÜ
İSU Genel Müdürlüğü, kayıp ve kaçakla uğraşta sadece yeni tesisler kurmakla yetinmeyerek “eldeki suya sahip çıkma” anlayışını merkeze alan kapsamlı bir idare modeli hayata geçirdi. Fiziki kontrol gruplarının alandaki çalışmaları, altyapı yenilemeleri, ölçüm sistemlerinin güçlendirilmesi ve teknolojik uygulamaların devreye alınmasıyla 2004 yılında Kocaeli genelinde %72 düzeyinde olan kayıp-kaçak oranı, şu an %22,7’ye kadar düşürüldü. Kent merkezlerinde bu oran %21 düzeylerine kadar gerilerken, kırsal alanlar dâhil genel ortalamada elde edilen sonuç, Kocaeli’nin suya sahip çıkan bir kent hâline geldiğini ortaya koydu.
2028 MAKSADINA 2023 YILINDA ULAŞILDI
İSU’nun ortaya koyduğu bu tablo, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından büyükşehir belediyeleri için belirlenen 2028 yılı kayıp-kaçak gayesinin 2023 yılı prestijiyle yakalandığını ortaya koydu. Bakanlık tarafından 2028 yılı için %25 olarak belirlenen oranın altına şimdiden inilmesi, kurumun kayıp-kaçakla gayrette ulaştığı seviyeyi açık biçimde gözler önüne serdi. Lakin İSU, elde edilen bu muvaffakiyetle yetinmeyerek kayıp-kaçak oranını 2026 yılında %21 düzeylerine, 2028 yılı prestijiyle ise %20’nin altına düşürmeyi planlıyor. Su kaynaklarının giderek daha değerli hâle geldiği bu süreçte kurum, hem teknik yatırımlarını hem de alandaki kontrol ve izleme çalışmalarını kararlılıkla sürdürmeye devam ediyor.
SİTE İÇİ KAYIPLARA YÖNELİK YENİ VE ÖZGÜN MODEL
Kayıp ve kaçakla çabada yalnızca kamu altyapısıyla sonlu kalmayan İSU, özel mülkiyet alanlarında yaşanan kayıplara yönelik de kıymetli bir uygulamayı hayata geçirdi. Bilhassa site içlerinde meydana gelen ve uzun yıllar boyunca müdahale edilemeyen su kayıplarının önüne geçmek hedefiyle mevzuatta düzenlemeye gidildi. Bu kapsamda sitelerin ana girişlerine sayaçlar yerleştirildi. Siteye giren toplam su ölçüsü ile site içindeki kişisel tüketimler karşılaştırılarak oluşan fark site idarelerine yansıtıldı. Böylelikle site hudutları içerisindeki kayıplar görünür hâle geldi. Uygulamayla birlikte son beş yıl içerisinde yaklaşık 4 milyon ton su tekrar sisteme kazandırıldı.
DMA İLE ŞEBEKE ANLIK TAKİP ALTINDA
İSU’nun alandaki en tesirli uygulamalarından biri olan izole alt bölge (DMA) çalışmaları kapsamında ilçe ve mahalleler, yaklaşık 1.000 – 1.200 binayı kapsayan küçük hidrolik bölgelere ayrıldı. Şebeke girişlerine yerleştirilen debimetreler sayesinde her bölgenin giriş suyu anlık olarak izlenirken, çıkış dataları tahakkuklarla karşılaştırılarak mümkün kayıplar süratli biçimde tespit ediliyor. DMA uygulamaları, arızalara daha kısa müddette müdahale edilmesini sağlarken su kesintilerinin tesir alanını da en az düzeye indiriyor.
GECE DİNLEMELERİYLE MİLYONLARCA METREKÜP SU KAZANILDI
Kayıp-kaçakla çabada kritik rol oynayan gece dinleme çalışmaları kapsamında İSU, içme suyu çizgilerinde gelişmiş teknolojileri faal biçimde kullanıyor. Akustik yer mikrofonları ve frekans tahlil aygıtlarıyla yapılan dinlemeler sayesinde, görünmeyen ve uzun mühlet fark edilemeyen kaçaklar noktasal olarak tespit ediliyor. Bu yüksek hassasiyetli çalışmalarla 2024 yılında 11,1 milyon metreküp, 2025 yılında ise 16,4 milyon metreküp suyun boşa akması önlenirken, 2019 yılından bu yana gece dinlemeleriyle sağlanan toplam su kazanımı 50 milyon metreküpe ulaştı. Gece dinlemeleri, teknoloji takviyeli saha uygulamalarıyla suyun her damlasını müdafaayı hedefleyen İSU’nun en somut ve tesirli çaba usullerinden biri olarak öne çıkıyor.
SCADA SİSTEMİYLE 7/24 DİJİTAL TAKİP
İSU, kayıp-kaçakla uğraşta teknolojiyi aktif biçimde kullanarak SCADA sistemiyle içme suyu depoları, terfi merkezlerini, arıtma tesislerini ve kritik denetim noktalarını 7/24 online olarak izliyor. Kent genelinde 388 noktanın anlık olarak takip edildiği sistem sayesinde debi, basınç ve düzey bilgileri daima denetim altında tutuluyor. Mümkün aksilikler erken kademede tespit edilerek müdahale müddetleri kısaltılıyor. SUİS ve İKABİS üzere akıllı kent uygulamalarıyla altyapı dijital ortamda yönetilerek su kayıplarının önüne geçiliyor.
DEPO YATIRIMLARIYLA SU GÜVENLİĞİ GÜÇLENDİRİLDİ
İSU, içme suyu arz güvenliğini güçlendirmek ve şebeke sistemini daha sağlıklı yönetebilmek emeliyle depolama altyapısına yönelik kapsamlı yatırımlar gerçekleştirdi. 2004 yılında 204.746 metreküp kapasiteli 494 adet içme suyu deposu bulunurken, 50 metreküpten 20.000 metreküpe kadar değişen kapasitelerde inşa edilen 279 yeni depo ile toplam depo sayısı 705’e çıkarıldı. Yeni yatırımlar sayesinde toplam depolama hacmi 483.326 metreküpe yükseltildi. Böylelikle hem depolarda yaşanan kayıplar kıymetli ölçüde azaltıldı hem de kentin tamamında içme suyu arz güvenliği daha güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturuldu.
SAYAÇ YENİLEME ÇALIŞMALARIYLA ÖLÇÜM KAYIPLARI AZALTILDI
Kayıp-kaçakla çabanın kıymetli ayaklarından birini gerçek ve hassas ölçüm oluşturdu. Bu kapsamda İSU, mevzuatta öngörülen kalibrasyon süreciyle yetinmeyerek ekonomik ömrünü dolduran sayaçları büsbütün yenileme yoluna gitti. Kocaeli genelinde sayaçlar 10 yılda bir fiyatsız olarak değiştirilirken kentte kullanılan sayaçların %89’u volumetrik sayaçlara dönüştürüldü. Damla düzeyindeki tüketimi dahi ölçebilen bu sayaçlar sayesinde ölçüm kaynaklı kayıplar kıymetli oranda azaltıldı.
GENEL MÜDÜR ALİ SIHHAT: “SUYUN HER DAMLASINA SAHİP ÇIKIYORUZ”
İSU Genel Müdürü Ali Sağlık, suyun ikamesi olmayan stratejik bir kaynak olduğuna dikkat çekerek kayıp ve kaçakla gayretin sadece teknik yatırımlarla sonlu olmadığını vurguladı. Sıhhat: “Altyapıdan teknolojiye, ölçüm sistemlerinden alandaki uygulamalara kadar her alanda kararlılıkla çalışıyoruz. Suyumuz olabilir, tesislerimizi kurabiliriz lakin asıl sıkıntı elimizdeki suya ne kadar sahip çıkabildiğimizdir. Kayıpları azaltıyoruz lakin bu uğraşın kalıcı olması toplumun sürece etkin halde katılmasıyla mümkündür. Bu nedenle vatandaşlarımızın suyu tasarruflu ve şuurlu kullanması büyük ehemmiyet taşıyor.” tabirlerini kullandı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
