2010 ile 2025 yılları ortasında doğan “Alfa Kuşağı”, teknolojinin içine doğmakla kalmıyor, teknolojiyi şahsen yaşıyor. Bu dijital yerliler; oyunlardan toplumsal medyaya, çevrimiçi öğrenme platformlarından dijital araçlara kadar her alanda akıllı telefonları, tabletleri ve yapay zeka dayanaklı tahlilleri tecrübeli kullanıcı özgüveniyle, büyük bir ustalıkla kullanıyor. Lakin ebeveynleri ve güvenlik uzmanlarını asıl düşündüren soru şu: Çocuklarımıza bu kadar güçlü bir teknolojiyi çok mu erken veriyoruz? Daha İnançlı İnternet Günü kapsamında Kaspersky uzmanları, yapay zekânın potansiyel risklerini azaltarak çocuklar için muteber bir yardımcıya dönüşmesini sağlayacak pratik teklifler paylaşıyor.
İlk savunma sınırı: Yapay zekâ farkındalığı
Çocuklar, ChatGPT, DeepSeek ve gibisi yapay zekâ sistemlerinin sorulara Google’da aramaktan çok daha süratli cevap verdiğini; Alexa üzere sesli asistanların ise tek bir tuşa bile basmadan müzik çalabildiğini çoktan keşfetmiş durumda.
Bu noktada ebeveynlerin, çocuklara yapay zekâyı tanıma sürecinde rehberlik etmesi kritik değer taşıyor. Dijital asistanların bir arkadaş ya da gerçek bir kişi olmadığı; faydalı olabildikleri kadar vakit zaman eksik, taraflı yahut yanılgılı sonuçlar da üretebildikleri bu çerçevede ele alınıyor. Bilginin tek bir kaynağa dayanmadığı ve farklı kaynaklarla karşılaştırıldığında mana kazandığı fikri, çocukların gündelik dijital tecrübelerinin doğal bir kesimi hâline geliyor.
Yapay zekâya başvurulan bahisler ortasında bilhassa sıhhat, ruhsal düzgünlük hâli ve güvenlik üzere başlıklar öne çıktığında, bu araçların sonları daha görünür hâle geliyor. Bu alanlarda alınan bilgilerin tek başına kâfi olmayabileceği; şahsî data ve dokümanların paylaşılmasının ise çeşitli riskler barındırdığına dair farkındalık, sürecin kıymetli bir boyutunu oluşturuyor.
Güvenli filtrelerin kullanımı
Birçok yapay zekâ platformu ve akıllı aygıt, birçok vakit fark edilmeyen yerleşik güvenlik ve zımnilik ayarlarıyla birlikte geliyor. Bu ayarlar, içerik filtrelerinin gözden geçirilmesi ve çocuğun yaşına ya da ailenin önceliklerine nazaran uyarlanmasıyla daha fonksiyonel hâle geliyor. Bu yaklaşım, uygunsuz içeriklere maruz kalma, zımnilik ihlalleri ve ziyanlı etkileşimler karşısında temel bir müdafaa çerçevesi sunuyor.
Öte yandan, her platform çocukların çevrim içi faaliyetleri üzerinde kapsamlı bir denetim sağlamıyor. Daha inançlı bir dijital tecrübe için Kaspersky Safe Kids gibi ebeveyn kontrol tahlilleri devreye giriyor. Bu tıp araçlar, uygunsuz içerikleri filtrelemenin yanı sıra belli uygulama ve web sitelerine erişimi sonlandırmaya, ekran müddeti idaresi sayesinde çocukların çevrim içi ve çevrim dışı ömürleri ortasında daha istikrarlı bir kullanım alışkanlığı geliştirmelerine yardımcı oluyor.
Yapay zekâ takviyeli uygulamaların güvenilirliğini denetim etmek
Yapay zekâ uygulamalarının süratle yaygınlaştığı bir ortamda, kullanılan araçların güvenilirliği daha da belirleyici hâle geliyor. Uygulamaların resmi platformlar üzerinden edinilmesi, kaynağı bilinmeyen yazılımlardan uzak durulması ve ardındaki şirketin kim olduğunun net biçimde anlaşılması bu sürecin temel ögeleri ortasında yer alıyor. Bir web sitesinin bulunması ve legal bir ticari yapının varlığı, uygulamanın güvenilirliği açısından değerli göstergeler sunuyor.
Bu noktada uygulamaların talep ettiği müsaadeler de dikkatle ele alınıyor. Sırf fonksiyonelliği için gerekli olan bilgilere erişim sağlanması, gereksiz müsaadelerin sonlandırılması ve bilgi paylaşımının kapsamının farkında olunması, çocukların dijital güvenliği açısından kritik bir farkındalık alanı oluşturuyor.
Sürece dahil olmak ve bilgili kalmak
Çocukların yapay zekâya hangi hususlarla başvurduğuna dair genel bir farkındalık, ebeveyn–çocuk bağlantısında değerli bir taban oluşturuyor. Günlük ve doğal sohbetler üzerinden yöneltilen kolay sorular, çocukların yapay zekâ kullanım tecrübelerini ve karşılaştıkları durumları daha açık bir halde paylaşmasına alan açıyor.
ChatGPT’nin ödev süreçlerinde nasıl kullanıldığı ya da sesli asistanlarla hangi başlıklarda etkileşim kurulduğu üzere ayrıntılar, çocukların dijital alışkanlıklarını anlamaya yardımcı oluyor. Bu tıp paylaşımlar hem öğrenme sürecinin hem de dijital farkındalığın doğal bir modülü hâline geliyor.
Kaspersky Siber Okuryazarlık Projeleri Lideri Andrey Sidenko konuyla ilgili değerlendirmesinde şunları söylüyor: “Ebeveynler, çocuklarının yapay zekâ ile kurduğu alakaya ilgi gösterdiğinde, denetleyen bir figürden fazla itimat duyulan bir rehbere dönüşüyor. Bu yaklaşım, çocukların dijital tecrübelerini paylaşmasını kolaylaştırıyor. Yapay zekâya muhakkak bir alan tanınırken, çevrim içi güvenlik ve sağlıklı gelişim bahislerinde farkındalığın korunması ise her vakit kıymetini sürdürüyor.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
