İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay’ın başlattığı fiyatsız kompost seti uygulamasına bir haftada 2 bin müracaat geldi. Mutfak atıkları çöpe değil toprağa gidiyor, hem tabiat hem İzmir kazanıyor. Vatandaşlardan Tugay’a teşekkür yağdı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organik mutfak atıklarının kaynağında ayrıştırılarak yine toprağa kazandırılmasını sağlayacak bokaşi (bokashi) kompost uygulamasına talep artıyor. Gönüllü hanelerin bokaşi kompost seti almak için HİM– Hemşehri İrtibat Merkezi (ALO 153) üzerinden başvurduğu projeye bir haftada yaklaşık 2 bin talep geldi. Konak’ta Kültür ve Alsancak mahalleleri ile başlayan proje Karşıyaka ve Bornova ile devam etti. Karşıyaka’da Bostanlı ve Yalı mahalleleri, Bornova’da Ergene, Erzene, EVKA 3 ve Kazım Dirik mahalleleri sakinlerine verilen eğitimin akabinde kompost setleri dağıtıldı. Projeyle, evsel organik atıklar özel kovalar kullanılarak az oksijenli ortamda faydalı mikroorganizmalarla fermente edilecek ve komposta dönüşmesi sağlanacak. Çalışmayla organik atıkların çöp alanlarına gitmesinin engellenmesi, sera gazı salımının azaltılması ve toprağın zenginleştirilmesi amaçlanıyor.
“Vatandaşlarımızın inanılmaz bir ilgisi var”
Çalışmalar hakkında bilgi veren Ziraî Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde vazifeli ziraat yüksek mühendisi Tahsin Alp Aras, Lider Dr. Cemil Tugay’ın talimatıyla müdürlüğün kurulduğunu belirterek “Ardından kompost setlerinin alımları yapıldı ve vatandaşlarımızdan talepler toplanmaya başlandı. Daha birinci haftada 2 bine yakın talep geldi. Vatandaşlarımızın fevkalâde bir ilgisi var” formunda konuştu.
“Hemşehrilerimizle bir arada ortak bir yola çıkıyoruz”
Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde misyonlu ziraat yüksek mühendisi Ferdan Çiftçi ise “Bu çalışma, Cemil Liderimizin üzerinde durduğu bir proje. Global iklim değişikliği ve su krizinin yaşandığı günümüzde toprak verimliliğinin artırılması ve su kapasitesinin yükseltilmesi için hemşehrilerimizle birlikte ortak bir yola çıkıyoruz. Bu seyahatte bir arada bu işi büyütecek ve hepimiz kazanacağız. Bu, dünya için yapacağımız çok büyük bir yeterlilik. İzmir kazanacak, dünya kazanacak. Şu an 10 bin kova ile yola çıkıyoruz. Proje büyüyerek devam edecek” diye konuştu.
“Kimin emeği varsa çok takdir ettim”
Ziraat mühendisleri tarafından verilen eğitimin akabinde bokaşi kompost setini alan yurttaşlar uygulamadan şad. Projenin paydaşı olmaktan duyduğu memnunluğu söz eden Sibel Bengisu, “Müthiş bir şey; kimin emeği varsa çok takdir ettim. Bu uygulama ve bu idare devam ettikçe, toprağın ne kadar bereketli olduğu, ne kadar çabuk çoğaldığı çok daha çabuk kavranacak. Çok tebrik ediyorum. Nitekim çok kıymetli bir adım. İnşallah devamı gelir ve sürdürülebilir, daha güzel çalışmalara vesile olur” tabirlerini kullandı.
“Böyle bir duyarlılığımız varmış lakin farkında değilmişiz”
Erkin Özer, “Çok hoş, çok olumlu bir proje. Lidere çok teşekkür ederim. Bu türlü bir duyarlılığımız varmış ancak farkında değilmişiz. Bu farkındalığı yarattığı için teşekkür ediyorum. Ayrıyeten katı atık toplama projesi vardı, onu da hassasiyetle takip ediyoruz. Yalnızca İzmir’in değil, dünyanın bu farkındalığa sahip olması lazım. İzmir’de başlamış olması bizi onurlandırıyor, gururlandırıyor. İzmir’den bu türlü bir proje çıkıyor diye hava atıyoruz” halinde konuştu.
“Topraklarımız ve sağlıklı kuşaklar için bu türlü bir proje gerekli”
Füsun Taşyılmaz ise, “Umarım toprağımıza, etrafımıza, tabiatımıza yararlı bir proje olur. Topraklarımızın beslenmesi için kıymetli olacağını düşünüyorum. Global iklim krizi var, su sorunumuz var. Topraklarımız verimli değil. Topraklarımızın beslenmesi ve daha sağlıklı jenerasyonlar için bu türlü bir proje gerekli” diye konuştu.
Kokusuz ve pratik
Japonca’da “fermente organik madde” manasına gelen bokaşi (bokashi) kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve zerzevat atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası üzere organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir prosedür olarak öne çıkıyor. Oksijenin sonlu olduğu ortamda faydalı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan bedellendiriliyor. Mesken ortamında çarçabuk uygulanabilen ve apartman hayatına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente eser, toprağın yapısını düzgünleştiren ve besin pahası yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıyeten fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.
Vatandaşların kompostları İzmir Büyükşehir Belediyesi takımları tarafından toplanacak. Elde edilen eserler, park, bahçe ve ziraî alanlarda toprak uygunlaştırıcı olarak kullanılacak. İzmirliler isterlerse konutta ürettikleri kompostu bahçelerine, büyük saksılara, apartman ya da site bahçelerine gömebilecek ya da yürüyüş sırasında park ve piknik alanlarında tabiata bırakabilecek.
Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır?
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dağıtımını yaptığı bokaşi setlerinin kullanım talimatları ise şu halde;
- Musluğu contalar içte–dışta olacak biçimde kovaya takıp somunu sıkın.
- Süzgeci yerleştirip 3–4 cm mukavva yahut baskısız karton ekleyin.
- Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve mecmua kullanmayın; fazla kâğıt alt suyu geciktirir
- 1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvayı ıslatın; ilerleyen etapta oran 1:100 olabilir.
- Klorsuz su kullanın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
- Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı halde buzdolabında saklayın.
- Atıkları küçük modüllere ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
- Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
- Atıklar küçüldükçe bokaşi (bokashi) alt suyu daha süratli oluşur.
- Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla yeterlice sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
- Kimyasal süreç görmemiş odun talaşı kullanın.
- Talaş yoksa süreksiz olarak baskısız karton, mukavva yahut buğday kepeği tercih edilebilir.
- Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
- Kova, direkt güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
- Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su vaktinde oluşur.
- Bokaşi alt suyu 15–20 gün içinde gün çok alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
- Rengi elma sirkesi üzere, kokusu turşu/sirke olmalıdır; berbat koku ve renk bozulma göstergesidir.
- Kova günlük denetim edilir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
- Sette iki kova vardır; birinci kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
- Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu müddette günlük alınır.
- Sıkıştırma kapağı kovalar ortasında kullanılır; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
- En az 15 gün fermente olan posa, bahçe yahut saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
- İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp diğer bir yerde kompost olarak kullanılabilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
