Yapay zeka alanındaki süratli teknolojik gelişmeler ve uygulamalar yükseköğretimde ve çeşitli dallarda daha görünür ve değişimi hızlandıran bir basamağa geliyor. Dersliklerden yerleşkelere, ölçme ve değerlendirmeden akademik idareye kadar pek çok alanda kullanılan bu teknoloji, üniversitelerin gündeminde kıymetli bir yer tutuyor. Lakin bu süratli yaygınlaşma, temel bir soruyu da beraberinde getiriyor: Teknoloji bu kadar öne çıkarken, eğitimin insani boyutu nasıl korunacak?
Son periyotta yapılan araştırmalar ve üniversitelerin uygulamaları, bu soruya ortak bir noktadan yaklaşıyor. Yapay zeka uygulamaları yaygınlaşırken öğrenmenin merkezinde hala insan yer alıyor. Üniversiteler, teknolojiyi sadece uygulamakla kalmayıp; tesirini ölçen, çıktıları tahlil eden ve delile dayalı karar düzenekleri geliştiren bir yaklaşımı benimsiyor.
Konuya ait değerlendirmelerde bulunan Yeditepe Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Oğuz Bayat, yapay zekanın üniversitelerdeki rolünün bilimsel bir çerçeve içinde ele alınması gerektiğini vurguluyor. Bayat’a nazaran yapay zeka, eğitimi destekleyen ve kıymetli derecede vakit kazandıran güçlü bir araç; lakin tek başına bir maksat olarak görülmemeli.
Yapay zeka, eğitimi daha verimli, daha kapsayıcı ve daha şahsa özel hale getirebilir. Lakin bu teknoloji kendi başına bir maksat değildir. Kıymetli olan, yapay zekayı insanı merkeze alan ve tesiri ölçülebilen bir eğitim anlayışının hizmetine sunabilmektir.”
Kişiye Özel Öğrenme İmkanları Artıyor
Prof. Dr. Oğuz Bayat, yapay zekanın ders içeriklerinin bireye özel hale getirilmesinden öğrencilerin öğrenme zahmetlerinin erken tespitine kadar pek çok alanda değerli katkılar sunduğunu belirtiyor. Ölçme ve kıymetlendirme süreçlerinin daha sağlıklı yürütülmesi, öğrenme analitiklerinin daha sistematik kullanılması ve akademisyenlerin idari yükünün azalması da bu katkılar ortasında yer alıyor.
Özellikle özel öğrenme gereksinimi olan ve dikkat, algı ya da öğrenme farklılıkları bulunan öğrenciler için yapay zeka takviyeli özetleme ve uyarlama araçlarının, eğitime erişimi kolaylaştırdığına dikkat çekiliyor.
Riskler Göz Önünde Bulundurulmalı
Yapay zekanın sunduğu imkanların plansız ve kontrolsüz kullanımının riskler barındırabileceğine de işaret ediliyor. Prof. Dr. Oğuz Bayat’a nazaran taraflı yahut doğruluğu teyit edilmemiş bilgilerle beslenen sistemler, eğitimdeki zorlukları arttırabilir. Süratle gelişen teknolojinin tesirleri, şimdi kâfi sistematik ölçüm ve bilimsel kıymetlendirme yapılmadığı için sağlıklı biçimde tahlil edilemiyor. Yapay içerik üretimine bağlı özgünlük meseleleri, kontrolsüz otomasyon ve yüz yüze etkileşimin zayıflaması, üniversitelerin ortak bir çerçeve oluşturarak bu araçların etik kullanım prensiplerini açık biçimde tanımlamasını zarurî kılıyor.
Araştırmalar, akademisyenlerin bir kısmının üretken yapay zeka kullanımına temkinli yaklaştığını gösteriyor. Bu çekincelerin kıymetli bir kısmı, etik kullanım unsurlarını açık biçimde tanımlamamış olmasından kaynaklanıyor. Eğitim, şeffaf bilgi paylaşımı ve bilimsel kıymetlendirme süreçleri arttıkça, yapay zekaya yönelik telaşlar azalıyor ve daha sağlıklı bir kullanım tabanı oluşuyor.
Önce Gaye, Sonra Teknoloji
Üniversitelerde yürütülen pilot uygulamalar, yapay zekanın hakikat kullanıldığında öğrenme tecrübesini güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Prof. Dr. Oğuz Bayat, teknoloji seçiminden evvel üniversitelerin eğitim maksatlarını netleştirmesi gerektiğini vurguluyor. Plansız halde devreye alınan teknolojilerin hem maliyetleri artırdığına hem de kurumsal karmaşaya yol açtığına dikkat çeken Bayat, sürdürülebilir bir dönüşüm için deneysel uygulamalar, tesir tahlili ve daima uygunlaştırma kültürünün temel alınması gerektiğini tabir ediyor.
Geleceğin Mezunlarından Ne Bekleniyor?
Yeditepe Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Oğuz Bayat’a nazaran üniversitelerin en kıymetli sorumluluklarından biri, öğrencilere sırf teknolojiyi kullanmayı öğretmekle hudutlu değil. Tıpkı vakitte ne vakit ve hangi durumlarda kullanılmaması gerektiğinin de öğretilmesi gerekiyor.
Prof. Dr. Bayat, “Geleceğin mezunları, yapay zekayı sorgulamadan kullanan değil; onu doğrulayan, data kaynaklarını tahlil eden, etik sonlar içinde yöneten ve aldığı kararların sorumluluğunu bilen bireyler olacak. Yapay zeka, yükseköğretimde değerli bir dönüşüm potansiyeli taşıyor. Lakin bu dönüşümün istikametini teknoloji değil; üniversitelerin araştırma kültürü, eğitim anlayışı ve insanı merkeze alan yaklaşımı belirleyecek” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
