Bahar aylarında yaşanan ani sıcaklık düşüşleri, meyve ağaçları ve zerzevat üretimi için kıymetli tehdit oluşturmaya devam ediyor. Bilhassa çiçeklenme devrinde gerçekleşen don olayları, bitkilerin gelişim döngüsünü kesintiye uğratarak önemli randıman kayıplarına yol açabiliyor. Bu nedenle çiftçilerin, ziraî üretimde don riskini aktif formda yönetmeleri büyük değer taşıyor.
2025 yılının Mart ve Nisan aylarında yaşanan zirai don felaketi, son 30 yılın en ağır ziraî bilançosunu oluşturmuş; fındıkta %60, çayda %30–35, üzüm bağlarında ise kimi bölgelerde %80’lere varan rekolte kayıplarına sebep olmuştu. Donun akabinde kayısı fiyatları ton başına 5.000 dolardan 11.000 doların üzerine çıkarak piyasalarda sert dalgalanmalara yol açmıştı.
Bu olumsuz tablo, çiftçilerin 2026 dönemine girerken daha hazırlıklı olmasını zarurî hale getiriyor. İklim değişikliğinin tesiriyle mevsimsel sıcaklık dalgalanmalarının artması, don riskinin hem sıklığını hem de şiddetini yükseltiyor. Bilhassa 0°C’nin altındaki sıcaklıklar, bitkilerin donma riskini artırırken, -2°C ve altındaki sıcaklıklar, birden fazla bahçe bitkisi için tehlikeli kabul ediliyor. Uzmanlar, çiftçilerin çağdaş sulama ve iklim denetim sistemleri kullanarak bu riske karşı daha tesirli tahliller geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. Bahçelerde rüzgâr muhafaza duvarlarının inşa edilmesi, ağaçların soğuk hava akımlarına karşı dayanıklılığını artıran yollardan biri olarak öne çıkıyor.
Don oluşumunu önlemeye yönelik etkin çaba teknikleri de her geçen yıl daha fazla ehemmiyet kazanıyor. Sulama, sisleme ve sıcak hava akımı uygulamaları ortasında özellikle mikro-sprinkler sistemleri, bitkilerin etrafındaki sıcaklık istikrarını koruyarak don riskini değerli ölçüde azaltan tahliller ortasında yer alıyor. Suyun denetimli bir halde atomize edilmesi, bitkiler üzerinde buharlaşma ve ısı transferi süreçlerini optimize ederek esirgeyici bir mikro iklim oluşturuyor.
Tarımsal sulama teknolojilerinde dünya önderlerinden biri olan NETAFIM, PulsarTM, SuperNetTM ve GyroNetTM gibi mikro-sprinkler tahlilleriyle çiftçilere don riskine karşı yüksek verimlilik sunuyor. Bu sistemler, %50’lere varan su tasarrufu sağlarken basınç ayarlı olmaları nedeniyle, bilhassa engebeli topraklarda yer alan bağ, fidelik ve bahçelerde gereken su ölçüsünde artma ya da azalmanın önüne geçiyor. Böylelikle suyun bitkiler üzerinde istikrarlı dağılımını sağlayarak sıcaklık değişimlerinin tesirini azaltıyor ve meyve ağaçlarının don kaynaklı gerilimini minimuma indiriyor. Tıpkı vakitte suyun muhakkak bir sıcaklıkta tutulması, bitkilerin su gereksiniminin karşılanarak gelişim süreçlerinin desteklenmesine katkı sağlıyor.
NETAFIM TÜRKİYE’DEN ÇİFTÇİLERE TEKNOLOJİK DESTEK
Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi’nde 2010 yılından bu yana faaliyet gösteren NETAFIM Türkiye, ziraî sulama, dijital tarım ve donla çaba alanında yenilikçi teknolojilerini üreticilerle buluşturuyor. NETAFIM’in gelişmiş sulama tahlilleri, klasik tekniklere kıyasla %70’e varan su tasarrufu sağlarken; personellik, güç ve girdi maliyetlerini değerli ölçüde azaltıyor.
Şirket, iklim krizi ve kuraklık riskine karşı daha sürdürülebilir bir tarım geleceği oluşturmak ismine hassas sulama sistemleri, data odaklı tarım uygulamaları ve donla gayret teknolojileri geliştirerek üreticilere güçlü bir teknik avantaj sunuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
