Kolon kanseri, görülme sıklığı ve mevt oranlarıyla global bir sıhhat sorunu olmaya devam ediyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1.9 milyon, ülkemizde ise 20 bini aşkın kişinin bu hastalığa yakalandığı belirtiliyor. Üstelik evvelce ileri yaş hastalığı olarak bilinen kolon kanserine, günümüzde 40’lı yaşlarda, hatta genç erişkinlerde daha sık rastlanıyor. Son yıllarda obezitenin artması, hareketsiz bir ömür sürülmesi ve fast food tipi beslenmenin bu artışta tesirli olduğu belirtiliyor. Kolon kanseri en yaygın görülen kanserler ortasında 3’üncü sırada yer alırken, kansere bağlı vefat nedenleri ortasında da 2’inci sıraya yükseliyor. En ölümcül kanserlerde üst sıralarda yer almasının sebebi ise ekseriyetle ileri etaba kadar belirti vermeden sinsice ilerlemesi! Bu nedenle tarama programı kritik önem taşıyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Sönmez, kolon kanserinin kıymetli bir kısmının aslında tarama programı ve ömür stili düzenlemeleriyle önlenebildiğine dikkat çekerek, “Kolon kanseri tedavi edilmediğinde yahut ileri evrede teşhis aldığında ömrü tehdit edebilen bir hastalıktır. Bununla birlikte, bu kanserin en değerli özelliği tarama programıyla erken yakalanabilmesi, hatta kolonoskopi sisteminde saptanan poliplerin kansere dönüşmeden çıkarılması sayesinde önlenebilmesidir” diyor.
Her iki yılda bir tarama testi şart!
Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Sönmez, bu nedenle tertipli yapılan tarama programının kolon kanserinde yaşamsal kıymet taşıdığını belirterek, şu bilgileri veriyor: “Türkiye’de Sıhhat Bakanlığı’nın ulusal tarama programı; 50–70 yaş aralığında iki yılda bir gaitada zımnî kan testi ve ayrıyeten 10 yılda bir kolonoskopi halindedir. Hiçbir şikayet olmasa bile tarama yaptırmak; dışkıda kan, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve demir eksikliği anemisi üzere bulguları önemsemek, hayat kurtarır.” Prof. Dr. Özlem Sönmez, sağlıklı beslenmenin, nizamlı hareket etmenin, ülkü kiloyu muhafazanın ve sigara ile alkolden uzak durmanın ise kolon kanseri riskini azaltmanın temel taşlarını oluşturduğunu vurguluyor.
En yaygın nedeni polipler!
Kalın bağırsağın (kolon) iç yüzeyini döşeyen hücrelerde gelişen makûs huylu tümörler olan kolon kanseri, “kolorektal kanser” başlığı altında rektum kanseriyle birlikte bedellendiriliyor. İlerleyen yaş, aile hikayesi, erkek olmak, kalıtsal sendromlar (Lynch sendromu, ailesel adenomatöz polipozis) yahut inflamatuvar bağırsak hastalıkları üzere kronik inflamasyon ve radyasyona maruz kalmak, kolon kanseri için değiştirilemez risk faktörlerini oluşturuyor. En yaygın görülen ve önlenebilir riskler ortasında ise “Obezite, hareketsiz hayat, kırmızı ile işlenmiş etten güçlü ve liften yoksul beslenme, sigara ile alkol kullanımı” yer alıyor. Ancak, kolon kanserinin yaklaşık yüzde 90 üzere değerli bir oranından polipler sorumlu oluyor. Polip olarak başlayan düzgün huylu lezyonların bir kısmı yıllar içinde genetik ve epigenetik değişiklikler sonucu kansere dönüşüyor. Bu nedenle, poliplerin tarama kolonoskopisiyle saptanıp çıkarılması, kanser gelişimini önleyebilen temel yaklaşımı oluşturuyor.
Ailede hikayesinde risk yaklaşık 4 kat artıyor!
Yapılan çalışmalara nazaran; birinci derece akrabasında (anne, baba, kardeş) kolorektal kanser hikayesi olan bireylerde risk genel nüfusa nazaran yaklaşık 2–4 kat artıyor. Akrabanın genç yaşta teşhis alması ve ailede bir bireyden fazla görülmesi riski daha da yükseltiyor. Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Sönmez, risk kümesinde olan şahısların taramalara daha erken yaşta başlamaları gerektiğini belirterek, “Kolonoskopi taramasına 40 yaşında yahut ailedeki en erken teşhis yaşından 10 yıl evvel (hangisi daha erkense) başlamaları gerekmektedir. Bulgulara nazaran hastalar ekseriyetle 5 yılda bir izlenmektedir. Kuşkulu semptom varlığında ise yaş beklenmeden kıymetlendirme yapılmaktadır” diyor.
Bu sıkıntılarda vakit kaybetmeyin!
Kolon kanseri ve kanser öncülü polipler uzun mühlet belirti vermeden sinsice ilerleyebiliyor. Prof. Dr. Özlem Sönmez, kolon kanserinde en sık görülen belirtileri “Dışkılama alışkanlığında değişiklik (ishal-kabızlıkta yeni başlayan yahut kalıcı değişim), dışkıda kan/ makattan kanama, nedensiz demir eksikliği anemisi, karın ağrısı–şişkinlik, açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik” olarak sıralıyor. Prof. Dr. Özlem Sönmez, bu belirtilerin bilhassa 40 yaş üstünde yahut aile hikayesi olanlarda “basit bir sorun” üzere görülmeden süratlice tabibe başvurmayı gerektirdiğini vurguluyor.
Erken evrede tam şifa mümkün!
Doğru vakitte yapılan tarama ve vaktinde cerrahi, hastalığın doğal seyrini kökten değiştirebiliyor, gecikme ise tedaviyi daha karmaşık hale getiriyor. Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Sönmez, erken evrede yakalanan kolon kanserinde tam şifanın mümkün olduğunu vurguluyor. Tedavinin omurgasını ekseriyetle cerrahi tekniğin oluşturduğunu anlatan Prof. Dr. Özlem Sönmez, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Patolojiye ve evresine nazaran kimi hastalarda ek tedaviler, bilhassa lenf nodu tutulumu üzere risk faktörleri varsa, kemoterapi planlanmaktadır. Ayrıyeten, bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserle savaşmasını sağlayan immünoterapi ilaçları, bilhassa kimi özel genetik özelliklere sahip hastalarda 2017 yılından itibaren kullanılmaktadır ve tedavi seçeneklerini genişletmektedir. Kanser hücrelerinin büyümesini gaye alan akıllı ilaçlar da yaklaşık 2000’li yıllardan bu yana uygun hastalarda kullanılarak tedavinin bireye özel planlanmasına yardımcı olmaktadır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
