Ülkemizde son yıllarda böbrek taşından şikayet edenlerin sayısı süratle artıyor. Genetik yatkınlığın yanı sıra, yetersiz su tüketimi, çok tuzlu ve protein yüklü beslenme, hareketsiz ömür usulü, obezite ve bilinçsiz destek kullanımı üzere etkenlerin de böbrek taşının görülme sıklığında artışa neden olduğunu belirten Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Caner Baran “Böbrek taşı süreksiz bir ağrı sorunu değildir, yanlışsız takip edilmediğinde kalıcı böbrek hasarına neden olabilir. Erken teşhis ve şuurlu takip ile böbrek kaybı önlenebilir. Lakin sıhhatsiz ömür alışkanlıklarının yanı sıra toplumda gerçek sanılan birtakım yanlış bilgiler de ne yazık ki böbreklerimize büyük ziyan veriyor hatta böbreklerin vakitle kaybedilmesine yol açabiliyor” diyor. Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Baran, 12 Mart Dünya Böbrek Günü kapsamında yaptığı açıklamada toplumda gerçek sanılan 10 yanlışı ve doğrularını anlattı, kıymetli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
- Böbrek taşı yalnızca şiddetli ağrı yaparsa tehlikelidir: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Ağrısız taşlar da böbreğe ziyan verebilir. Sessiz taşlar hiç ağrı yapmadan vakitle böbrek işlevini bozabilir. Hatta staghorn (geyik boynuzu) tipindeki taşlar sessizce büyük boyutlara ulaşıp böbreklerde kalıcı hasara neden olabilir. Bu nedenle sistemli takip değerlidir.
- Bira içmek böbrek taşını düşürür: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Toplumda yaygın olan bu inanış bilimsel olarak yanlışsız olmadığı üzere tehlikelidir. Taş tedavisinde bira vb hiçbir alkolün yeri yoktur. Bira sıvı içerdiği için idrar ölçüsünü süreksiz olarak artırabilir fakat içeriğindeki alkol bedeni susuz bırakabilir ve böbrek sıhhatini olumsuz tesirler. Ayrıyeten alkol kimi taş çeşitlerinde (özellikle ürik asit taşlarında) risk faktörlerini artırabilir. Su en hakikat tercihtir.
- Taş varsa kesinlikle şiddetli ağrı yapar: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Her taş ağrı yapmaz; sessiz taşlar da takip edilmelidir. Böbrekte sabit duran ve idrar kanallarında tıkanıklığa neden olmayan taşlar birçok vakit hiç belirti vermeyebilir.
- Bol su içmek tüm taşları düşürür: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Az su içmek böbrek taşı riskini artırır fakat böbrek taşı oluşumunda genetik, beslenme alışkanlıkları ve metabolik faktörler de tesirlidir. Bol su içmek tüm taşları düşürmez. Küçük taşların düşmesine yardımcı olabilir ancak taş boyutu büyüdükçe taşın düşmesi zorlaşır. Sıvı tüketimi destekleyicidir lakin taşın boyutu ve yeri tedavi yolunu belirler.
- Tüm taşlar tabiatıyla düşer: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Caner Baran “Büyük taşların idrar kanalından geçmesi mümkün olmadığı için ekseriyetle müdahale gerektirir. Kimi taşlar bilhassa 5-6 mm’den büyük olanlara cerrahi ya da girişimsel tedavi yapılması zorunludur” diyor.
- Taş ağrısı geçti ise taş kesin düşmüştür: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Taş ağrısı çoklukla idrar kanalının bir yerinde tıkanıklığa bağlı idrar akımının durmasından kaynaklanır. Taş yer değiştirdiğinde yahut idrar yolundaki tıkanıklık azaldığında ağrı geçebilir. Fakat bu, taşın düştüğü manasına gelmez; görüntülemeyle doğrulanmalıdır.
- Taş kırdırmak böbreğe ziyan verir: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Doğru hasta seçimi ile uygulanan tedaviler böbreğe kalıcı ziyan vermez. Uygun hastada yapılan taş kırma süreci inançlıdır.
- Taş ameliyatı açık cerrahidir ve çok zordur: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Günümüzde birden fazla taş kapalı (endoskopik/lazer) metotlarla tedavi edilir. Açık cerrahi uygulamaları neredeyse hiç kullanılmamaktadır. Endoskopik ameliyatlar hastaların olağan hayata süratlice dönmelerini çok kolaylaştırır. Çağdaş taş cerrahisi minimal invazivdir ve düzgünleşme müddeti kısadır.
- Bir defa taş düşürdüm/ ameliyat oldum tekrar taş oluşmaz: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Taşı düşürmek sürecin sonu değil, başlangıcıdır. Taşın içeriği tahlil edilmeden ve metabolik kıymetlendirme yapılmadan tekrar riskini azaltmak mümkün değildir. Taş tahlili, 24 saatlik idrar incelemesi ve gerekli kan testleri ile şahsa özel önleyici plan yapılmalıdır. Ameliyat da mevcut taşı temizler lakin yeni taş oluşumunu engellemez. Ameliyat sonrası metabolik kıymetlendirme ve hayat üslubu düzenlemesi gerekir. - Bitkisel eser kullandım, taşım çabucak eriyip düştü: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Böbreklerdeki taşları süratli bir biçimde, direkt olarak eriten rastgele bir tedavi (bitkisel ya da medikal) olmadığını belirten Doç. Dr. Baran şöyle konuşuyor: “Halk ortasında sıkça önerilen bitkisel eserlerin böbrek taşını erittiğine dair güçlü bilimsel delil yoktur. Bu eserler “doğal” olarak pazarlansa da içerikleri standart değildir ve yüksek ölçüde tüketildiklerinde; mide-bağırsak sıkıntılarına, elektrolit dengesizliklerine, karaciğer yahut böbrek üzerinde yük artışına, tansiyon değişikliklerine neden olabilirler. Böbrek taşı tedavisi ve önlenmesi bilimsel kıymetlendirme ile planlanmalıdır” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
