Üsküdar Üniversitesi ÇEGOMER (Çocuk ve Ergen Gelişimi ve Otizm Uygulama ve Araştırma Merkezi) Ergoterapist Emrullah Harun Kaya, 21 Mart Dünya Down Sendromu Farkındalık Günü kapsamında, erken yaşta başlanan eğitim ve uzman-aile dayanağının Down sendromlu bireylerin günlük ömür, toplumsal ve motor maharetlerinin gelişmesine tesirinden bahsetti.
Destek programları, her Down sendromlu bireyin gereksinimine nazaran planlanmalı!
Down sendromunun, bireylerin toplumsal, fizikî ve bilişsel gelişimini etkileyen genetik bir farklılık olduğunu hatırlatan Ergoterapist Emrullah Harun Kaya, “Bu nedenle birey ömrü boyunca kimi alanlarda dayanağa muhtaçlık duyabiliyor.” dedi.
Her birey kendine mahsus olduğu için görülen problemlerin da farklılık gösterebildiğine işaret eden Kaya, şöyle devam etti:
“Her Down sendromlu bireyin gelişim süreci farklıdır. Bu nedenle dayanak programları bireyin gereksinimine nazaran planlanır. En sık karşılaşılan zorluklardan biri öz bakım hünerleridir. Giyinme, düğme ilikleme, ayakkabı bağlama, yemek yeme ve ferdî paklık üzere işlerde bazen daha yavaş öğrenebilirler. Bunun nedeni ekseriyetle kas tonusu düşük olması ve motor hünerlerin daha yavaş gelişmesidir. Ayrıyeten bireyler günlük hayatta yapmaları gereken işleri planlarken ve sırayla yapma konusunda da zorlanabilir. Bir işi adım adım tamamlamak yahut günlük rutinlere ahenk sağlamak bazen güç olabilir. Karşı tarafın söylediklerini anlamakta âlâ olsalar bile kendilerini kelamlı olarak tabir etmekte zorlanabilirler. Down sendromlu bireylerde yüksek seslere, kalabalık ortamlara ya da kimi dokulara karşı daha hassas olabilirler. Birtakım Down sendromlu bireyler hareket etmeye, dokunmaya yahut dokunsal uyaranlara daha fazla gereksinim duyar. Her birey farklı olduğu için bu özellikler her Down sendromlu bireylerde tıpkı biçimde görülmeyebilir.”
Aile ve uzman dayanağı, Down sendromlu bireylerin gelişimi için çok önemli!
Down sendromlu bireylerin günlük ömür hünerlerinde bağımsızlıklarını sağlayabilmeleri için erken yaşlarda eğitime başlanması gerektiğine dikkat çeken Emrullah Harun Kaya, “Bu eğitimlerde ailenin dayanağı çok değerli olmakla birlikte, alanında uzman bireylerden alınan takviye de Down sendromlu bireyin gelişimi açısından büyük katkı sağlar.” dedi.
Özel eğitim, ergoterapi, spor/hareket eğitimi ve lisan konuşma terapistlerinden alınan eğitimlerin değerli katkılar sağlayacağını kaydeden Kaya, “Bu dayanaklarla birlikte bağlantı ve etkileşim maharetleri, oyun maharetleri, öğrenmeye hazırlık maharetleri, ebeveyn münasebeti, beslenme, uyku, tuvalet üzere günlük ömür hünerleri, kaba motor marifetleri, ince motor maharetleri ve duyusal kazanımın sağlanması amaçlanır.” formunda konuştu.
Ergoterapi, bireyin günlük hayat ve toplumsal hünerlerini geliştirir!
0-3 yaş erken çocukluk devri eğitimlerinde temel motor maharetleri üzerinde durulduğunu söz eden Emrullah Harun Kaya, “Ayrıca günlük rutinlere iştirak teşvik edilir. Oyuncaklarla etkileşim, kendi başına kolay hareketler yapma üzere aktiviteler desteklenir.” dedi.
Diğer yaş periyotlarındaki eğitim süreçleri hakkında bilgi veren Kaya, şunları söyledi:
“3-6 yaş okul öncesi devirde olan bireylerde ise öz bakım maharetleri üzerine durulması gerekir. Giyinme marifeti, tuvalet alışkanlığı, el yıkama ve kolay konut içi misyonlar ile desteklenmeliler. Desteklenen alanlarda küçük adımlar ve görsel yönergelerle, tekrar ve oyun temelli aktivitelerle öğrenmesi kolaylaştırılabilir.
6-12 yaş okul çağında olan bireyin, günlük hayatta daha etkin rol alması hedeflenmeli. Çantasını hazırlama, odasını düzenleme, vakit idaresini daha güzel kavraması üzere marifetler üzerine çalışılmalı. Bu çalışmalar dışında toplumsal maharetlerin ve bağlantı hünerlerinin geliştirilmesi de bu periyotta değer taşır.
12 yaş sonrası ergenlik ve genç yetişkin devrinde bağımsız olarak yaşamayı daha kapsamlı hale getirmekte yarar vardır. Para kullanma, alışveriş yapma, toplu taşıma kullanma ve günlük sorumluluklarını yerine getirme marifetleri desteklenebilir. Ayrıyeten mesleksel marifetler ve toplumsal yaşama iştirakin artırılması da hedeflenmeli. Ergoterapi bireyin günlük hayat aktivelerine iştirakini artırmayı hedefleyerek öz bakım hünerleri, oyun, okul ve toplumsal ömür marifetlerinin geliştirilmesine dayanak olur.”
Doğru takviyeyle Down sendromlu bireyler bağımsızlaşır!
Grup terapileri ve oyun terapilerinin, Down sendromlu çocukların akranlarıyla etkileşim kurmasını sağlayarak toplumsal hünerleri çok değerli derecede geliştirdiğine vurgu yapan Emrullah Harun Kaya, “Bu süreç içerisinde paylaşma, sıra bekleme ve irtibat kurma üzere hünerleri desteklenir. Ayrıyeten özgüvenlerinin artmasına ve toplumsal ortamlara daha kolay ahenk sağlamalarına yardımcı olur.” dedi.
Ailelerin, terapilerde öğrenilen maharetlerin günlük ömürde uygulanmasını sağlayarak süreci kıymetli ölçüde destekleyebileceklerini tabir eden Kaya, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Giyinme, yemek yeme, tuvalet alışkanlığı yahut kolay mesken işleri üzere hünerlerin meskende tekrar edilmesi Down sendromlu bireyin pratiğini artırabilir. Bu sayede öğrenilen bilgiler günlük hayata taşınır ve bağımsızlık gelişir. Ailelerin bu süreçte sabırlı olması gerekir. Ayrıyeten olumlu davranışları teşvik etmeleri çok değerli. Ailelerin uzmanlar ile iş birliği yaparak konutta uygulanabilecek aktiflikleri sürdürmesi, çocuğun öğrenme ve toplumsal marifetlerini günlük hayata daha rahat taşımalarını sağlar. Öğrenilen hünerler sırf terapi seanslarında kalmamış olmakla birlikte erken ve gerçek takviyeyle Down sendromlu bireylerin günlük ömür marifetleri, toplumsal ahenkleri ve bağımsızlık seviyeleri değerli ölçüde gelişebilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
