İzmir Büyükşehir Belediyesi, Gediz Nehri’ndeki kirliliği bilimsel datalarla ortaya koyuyor. Aylık tahlillerle hazırlanan raporlar, sanayi ve tarım kaynaklı kirliliğin önemli boyutlara ulaştığını gösterirken; bu durumun sadece körfezi değil, tarımı ve besin güvenliğini de tehdit ettiği vurgulanıyor. İzmir ve Manisa’nın aylık raporlarının birleşmesiyle hazırlanacak yıllık tahliller, körfez ve tarım için daha güçlü çabaya yer hazırlayacak.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, “Sağlıklı Körfez” amacı doğrultusunda Gediz Nehri’ni mercek altına alındı. Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yapılan deniz kirliliğine ait ceza ve kontrol yetkisi talebinin reddedilmesine karşın, gemi kaynaklı kirliliği dron taramalarıyla tespit eden Büyükşehir, İzmir Körfezi’ndeki kirliliğin ana nedenlerinden biri olan Gediz Nehri’ndeki kirliliği ortaya koymak için de su tahlillerini sürdürüyor.
Aylık rapor hazırlanıyor
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Kısmı öğretim üyesi Prof. Dr. Yusuf Kurucu öncülüğünde, İZSU tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, Gediz Nehri’nin İzmir’e giriş noktası Emiralem Boğazı’ndan başlayarak İzmir Körfezi’ne ulaştığı noktaya kadar belirlenen 7 farklı noktadan tertipli olarak numuneler alınıyor ve elde edilen datalar aylık raporlar halinde bedellendiriliyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü çalışmaya, Gediz Nehri’nin büyük kısmına konut sahipliği yapan Manisa Büyükşehir Belediyesi de aylık raporlarıyla takviye veriyor. İzmir ve Manisa’dan elde edilen bilgiler, yıllık bir raporda bir ortaya getirilerek Gediz’in kaynağından pak çıkmasına karşın kirlenmesine neden olan ögeler, bir yıllık süreçte tespit edilecek. Böylelikle hem İzmir Körfezi’ni hem de bölge tarımını tehdit eden kirliliğe karşı daha güçlü ve tesirli bir çaba yürütülecek.
Kirliliğin acısını en çok çeken vilayet İzmir
Gediz’in kirliliğinin yalnızca İzmir’in sorunu olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Yusuf Kurucu, “Havzanın sonunda yer alması nedeniyle İzmir, en çok etkilenen ilimiz. Irmak, geçmişte can verdiği tarım yerlerini artık tehdit etmekle kalmıyor, körfez üzere büyük bir canlı rezervuarı da olumsuz etkiliyor. Gediz’in yaklaşık 400 kilometrelik uzunluğu ve yan dereleriyle taşınan kirlilik, İzmir’de hem tarımı hem de körfezi önemli formda etkiliyor. Bu nedenle düzgünleştirme çalışmalarında süratli adımlar atılması gerekiyor” biçiminde konuştu.
Kirlilik yalnızca körfezi değil tarımı da etkiliyor
Araştırma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Yusuf Kurucu, Gediz Nehri’nin hem ırmak hem de körfez ekosistemi için kritik ehemmiyete sahip olduğunu belirtti. Körfezde yaşanan alg patlamaları, balık vefatları ve koku problemlerinin temel nedeninin kirlilik olduğunu vurgulayan Kurucu, bu durumun ziraî sulamayı da olumsuz etkilediğini söz etti. Çalışmada, kirliliğin kaynağından fazla ırmağın mevcut durumuna odaklandıklarını belirten Kurucu, kirleticilerin tipi, yoğunluğu ve dağılımını tespit etmeyi amaçladıklarını söyledi.
Gediz’in yıllık kirlilik raporu hazırlanıyor
Kurucu, Gediz Nehri’nin İzmir’e girdiği noktadan İzmir Körfezi’ne kadar belirlenen örnekleme noktalarında İZSU ile yürüttükleri çalışmalarda aylık kirlilik raporları hazırladıklarını söyledi. Kasım ayından itibaren yapılan ölçümlerle her ay rapor çıkarılacağını belirten Kurucu, yıllık rapor sayesinde mevsimsel değişimler ve kirliliğin ağırlaştığı noktalar tespit edilerek karar vericilere yol gösterileceğini vurguladı.
Gediz’in yanı sıra Ağıl Deresi de izleniyor
Gediz’in eski yatağı olan ve iç körfeze ulaşan Ağıl Deresi’nde de izlemelere başlandığını aktaran Prof. Dr. Yusuf Kurucu, “Ağıl Deresi, Gediz Nehri’nden Süleymanlı Regülatörü’nde mansaplanarak sulama kanalı olarak devam ediyor. Sulamadan dönen sular, Menemen’deki arıtma tesislerinden geçtikten sonra İzmir Körfezi’ne ulaşıyor. Dereye Maltepe Deresi de katılıyor. İZSU, aylık izlemeleri 2 noktadan 10 noktaya çıkardı ve sonuçları bütünleşik olarak değerlendiriyoruz” biçiminde konuştu.
“Gediz Irmağı her geçtiği vilayette kirleniyor”
Prof. Kurucu, Gediz Nehri’nin Kütahya Murat Dağı’ndan doğup Uşak ve Manisa’dan geçerek İzmir Körfezi’ne ulaştığında kirlenmiş olduğunu belirtti. Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin de yürüttüğü çalışmayla, ırmağın Manisa hudutları içindeki kısmında yapılan ölçümler suyun girişten itibaren kirlendiğini gösterdi. Kurucu, “Gediz’in kaynağı pak, fakat yol üzerindeki vilayetleri geçtikçe kirlilik yükü artıyor. Bu proje, aylık izlemelerle ırmağın durumunu bütüncül olarak ortaya koyacak. Bu çalışmalar bu güne kadar kesim parça yapılmış. Kurumlar ya farklı devirlerde çalışma yapmış ya da bir sefer örneklemişler. Biz bunu aylık olarak nizamlı izleyeceğiz. İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, bu projeye çok değer veriyor. Su, ziraî kullanım ve besin güvenliği açısından çok kıymetli; bu nedenle İzmir ve Manisa genelinde çalışmalarımızı sürdüreceğiz” dedi.
Durum önemli; üç aylık datalar uyarıyor
Kasım ayından itibaren yapılan aylık tahlillerin sonuçlarını açıklayan Prof. Kurucu, “Durum ciddi. Üç aylık bilgiler, bilhassa aralık ve ocak aylarında tonlarca azot ve fosforun İzmir Körfezi’ne aktığını gösteriyor. Bu besin elementleri ötrofikasyona yol açıyor, alg patlamaları oluşuyor ve sucul ömür tehlikeye giriyor; balık vefatları yaşanıyor. Ayrıyeten alüminyum, brom, kadmiyum, demir, çinko üzere ağır metaller de sanayi kaynaklı olarak ırmağa karışıyor. Ziraî gübreler ve hayvancılığın yan derelere yahut direkt ırmağa bıraktığı sıvılar da kirliliğe katkı sağlıyor. Tüm bunlar hem ırmak hem de körfez ekosistemi için önemli bir yük oluşturuyor; herkesin elini taşın altına koyması gerekiyor” dedi.
Tarımı ve besin güvenliğini de tehdit ediyor
Prof. Kurucu, Gediz Irmağı kirliliğinin yalnızca körfezi değil, ziraî sulamayı ve besin güvenliğini de tehdit ettiğini belirtti. Kurucu, “Durumu tespit ediyoruz: kirliliğin kaynağı sanayi ve tarım. Tarımı ve gübre idaresini daha uygun yapmamız gerekiyor. İzmir Büyükşehir Belediye Liderimiz bu bahsin üzerine kararlılıkla gidiyor ve besin güvenliğine de çok kıymet veriyor. Gediz’in suyu ziraî üretimde kullanılıyor ve uzun vadede toprağın çoraklaşmasına yol açabilir. Bu nedenle tedbir almak zorundayız” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
