Halk ortasında menenjit olarak bilinen meningokok hastalığı, ender görülmesine karşın süratli ilerleyebilen ve önemli sonuçlara yol açabilen bir bakteri enfeksiyonu olarak tanımlanıyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Kısmı Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, son günlerde İngiltere’de ortaya çıkan menenjit olaylarının geniş çaplı bir salgın olarak değil, sonlu bir “küme” olarak değerlendirildiğini söyledi. Meningokok hastalığının makul yaş kümelerinde daha sık ortaya çıktığını tabir eden Prof. Dr. Bozkurt, bebekler ve 15–25 yaş ortası genç erişkinlerin en riskli kümeleri oluşturduğunu söyledi. Prof. Dr. Fatma Bozkurt, meningokok hastalığından korunmada en tesirli yolun aşılama olduğunu kaydetti.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Kısmı Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, son günlerde İngiltere’de görülen hadiselerle gündeme gelen menenjit hastalığına ait bilgi verdi.
Adölesan ve genç erişkinlerde genel taşıyıcılık oranı yükseliyor
Meningokok hastalığının, Neisseria meningitidis isimli bakterinin neden olduğu, ender görülmesine karşın süratli ilerleyebilen ve önemli sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyon olduğunu belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Bu bakteri çoklukla nazofarenkste yani boğazın art kısmında bulunur ve birçok vakit rastgele bir belirtiye neden olmadan taşınabilir. Toplumda genel taşıyıcılık oranı yüzde 5–10 civarındayken, bilhassa adölesan ve genç erişkinlerde bu oran yüzde 20–30’a kadar çıkabilmektedir. Buna karşın invaziv hastalık sırf taşıyıcı bireylerin küçük bir kısmında gelişir” diye konuştu.
Kalabalık kapalı alanlarda bulaş riski artıyor
Meningokok bakterisinin temel olarak damlacık yoluyla bulaştığını kaydeden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Öksürük ve hapşırıkla yayılan teneffüs damlacıkları, öpüşme, ortak eşya kullanımı ve sigara yahut elektronik sigara paylaşımı bulaşta değerli rol oynar. Bununla birlikte meningokok, influenza üzere yüksek bulaşıcılığa sahip değildir; bulaş için çoklukla uzun vadeli ve yakın temas gereklidir. Bu nedenle hastalık çoğunlukla birebir konutta yaşayan bireyler, yurt ortamındaki öğrenciler yahut kalabalık kapalı alanlarda uzun mühlet vakit geçiren şahıslar ortasında görülür” dedi.
En riskli kümeler; bebekler ve genç erişkinler
Epidemiyolojik açıdan bakıldığında, meningokok hastalığının muhakkak yaş kümelerinde daha sık ortaya çıktığını tabir eden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Bebekler ve 15–25 yaş ortası genç erişkinler en riskli kümeleri oluşturur. Bilhassa üniversite öğrencileri, hem artmış taşıyıcılık oranı hem de ağır toplumsal temas nedeniyle dikkat çekmektedir. Ayrıyeten bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde hastalık gelişme riski bariz halde artar” ihtarında bulundu.
“Menenjit” ve “meningokoksemi” biçiminde kendini gösteriyor
Klinik olarak meningokok hastalığının “menenjit” ve “meningokoksemi” olarak iki ana tablo ile kendini gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Menenjit durumunda ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve ışığa hassasiyet üzere bulgular ön plandadır. Meningokoksemi ise bakterinin kana geçmesiyle oluşur ve daha ağır seyirlidir. Bu tabloda ateş, halsizlik, hipotansiyon ve bilhassa basmakla solmayan mor döküntüler görülür. Hastalık birtakım durumlarda saatler içinde ilerleyebilir ve ömrü tehdit eden sonuçlara yol açabilir” biçiminde bilgi verdi.
Türkiye’de bilhassa serogrup W ön planda yer alıyoır
Meningokok bakterisinin kapsül yapısına nazaran farklı serogruplara ayrıldığını kaydeden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, şu bilgileri verdi:
“Günümüzde 12’den fazla serogrup tanımlanmış olmakla birlikte, hastalığa en sık neden olanlar A, B, C, W ve Y serogruplarıdır. Bu serogrupların dağılımı coğrafik bölgelere nazaran değişiklik göstermektedir. Avrupa’da serogrup B daha yaygınken, Türkiye’de bilhassa serogrup W ön plandadır. Bu durum, milletlerarası seyahatler, bilhassa hac ve umre üzere toplu tertipler ve aşılama siyasetleri ile bağlıdır.”
İngiltere’deki hadiseler salgın değil, sonlu bir küme
Dünya gündeminde son günlerde yer alan menenjit hadiselerini pahalandıran Prof. Dr. Fatma Bozkurt, şunları söyledi:
“Son yıllarda İngiltere’de, bilhassa Kent ve Canterbury bölgesinde meningokok hadiselerinin kümelendiği bildirilmiştir. Bu durum geniş çaplı bir salgın olarak değil, sonlu bir “küme” olarak bedellendirilmektedir ve olayların birçoklarının serogrup B ile alakalı olduğu görülmüştür. Bu cins lokal kümelenmeler, meningokok hastalığının çoklukla geniş çaplı pandemiler yerine makul toplumsal ağlar içinde yayıldığını göstermektedir.
Yayılımlar hudutlu kalır
Bu noktada kıymetli bir soru ortaya çıkmaktadır: İngiltere’de görülen bu hadiseler Türkiye’ye yayılabilir mi? Teorik olarak, taşıyıcı bireylerin milletlerarası seyahatleri yoluyla bakterinin farklı ülkelere taşınması mümkündür. Lakin meningokokun bulaşması için yakın ve uzun vadeli temas gerektiğinden, bu çeşit yayılımlar çoklukla sonlu kalır. Mevcut epidemiyolojik datalar, İngiltere’deki hadiselerin Türkiye’de geniş çaplı bir artışa yol açtığını göstermemektedir. En muhtemel senaryo, uygun şartlar oluştuğunda küçük ve lokal kümelenmelerin ortaya çıkmasıdır.”
En tesirli metot aşılama
Prof. Dr. Fatma Bozkurt, meningokok hastalığından korunmada en tesirli tekniğin aşılama olduğunu belirterek “Günümüzde iki temel aşı kümesi bulunmaktadır: MenACWY ve MenB aşıları. MenACWY aşısı, A, C, W ve Y serogruplarına karşı kapsül temelli konjuge bir aşı olup hem kişisel müdafaa sağlar hem de bakterinin taşınmasını azaltarak toplum bağışıklığı oluşturur. MenB aşısı ise kapsülün insan dokularına benzerliği nedeniyle protein temelli olarak geliştirilmiştir ve bilhassa ferdi muhafaza sağlar” dedi.
Genç erişkinler ve risk altındaki bireyler için aşılamanın değeri artıyor
Aşılama stratejilerinin ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Örneğin İngiltere’de MenB aşısı bebeklik devrinde rutin olarak uygulanırken, MenACWY aşısı ergenlik periyodunda uygulanarak taşıyıcılığın azaltılması hedeflenir. Türkiye’de ise meningokok aşıları rutin ulusal aşı programında yer almamakta, daha çok risk kümelerine ve özel durumlara nazaran önerilmektedir. Fakat mevcut epidemiyolojik bilgiler göz önüne alındığında, bilhassa genç erişkinler ve risk altındaki bireyler için aşılamanın kıymeti giderek artmaktadır” diye konuştu.
Yerel kümelenmeler dikkatle izlenmeli ve uygun aşılama stratejileri uygulanmalı
Meningokok hastalığının az görülmesine karşın süratli ilerleyen ve önemli sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyon olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Fatma Bozkurt, kelamlarını şöyle tamamladı: “Hastalığın denetiminde sırf klinik hadiselerin tedavisi değil, tıpkı vakitte taşıyıcılığın ve bulaş dinamiklerinin anlaşılması da büyük değer taşımaktadır. Global hareketliliğin arttığı günümüzde, mahallî kümelenmelerin dikkatle izlenmesi ve uygun aşılama stratejilerinin uygulanması, hastalığın denetiminde temel ögeler ortasında yer almaktadır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
