İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “Sağlıklı Körfez” gayesiyle düzenlediği Memleketler arası İzmir Körfez Konferansı, ikinci gününde dünyanın önde gelen bilim insanlarını bir ortaya getirdi. Tarihi Havagazı Fabrikası’nda gerçekleştirilen konferansta, İzmir Körfezi’nin geleceğine dair bilimsel tahlil teklifleri masaya yatırıldı. Körfezdeki ziyanlı alg patlamalarından organik çökeltilere kadar birçok kritik bahse tahlil arandı. Çeşitli ülkelerden katılan uzmanlar, İzmir Körfezi için doğal paklık prosedürlerinden biyoteknolojik uygulamalara kadar geniş bir yelpazede teklifler sundu.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “Sağlıklı Körfez” gayesi doğrultusunda “Körfez İçin Bir Adım Daha” başlığıyla düzenlediği Memleketler arası İzmir Körfez Konferansı, ikinci gününde de alanında uzman isimleri bir ortaya getirdi. İzmir Büyükşehir Belediyesi Etraf Muhafaza ve Denetim Dairesi Başkanlığı uyumunda; İZSU, İZPA ve İZDENİZ iş birliğiyle Tarihi Havagazı Fabrikası’nda gerçekleştirilen konferansta, körfezin geleceğine yönelik bilimsel tahlil teklifleri masaya yatırıldı. Çeşitli ülkelerden katılan uzmanlar, İzmir Körfezi için doğal paklık prosedürlerinden biyoteknolojik uygulamalara kadar geniş bir yelpazede teklifler sundu.
ABD’li uzmandan modifiye kil önerisi
ABD Ulusal Ziyanlı Alg Patlamaları Ofisi Yöneticisi Prof. Dr. Donald Anderson, “Deniz Sularında Ziyanlı Alg Patlamalarının Denetimi: Kavramlar, Mevcut Durum ve Gelecek Beklentileri” başlıklı sunum yaptı. Körfezde yürütülecek çalışmaların bölgeye uygun olmasının daha sağlıklı sonuçlar vereceğini belirten Anderson, kil uygulamalarının ehemmiyetine dikkat çekti. Kilin rastgele bir olumsuz tesirinin bulunmadığının bilindiğini vurgulayan Anderson, “İzmir Körfezi’nde alg patlamalarının akabinde körfezin tabanına bakmalısınız. Orada neredeyse tüm canlılar hayatını kaybediyor. Bu nedenle yürütülecek çalışmalarda kil uygulaması daha tesirli bir usul olacaktır” dedi.
“Alg patlamaları etraf dostu metotlarla önlenebilir”
Japonya Civil Engineering Research Institute for Cold Regions’dan Dr. Nobuharu Inaba, konuşmasına iştirakçileri Türkçe selamlayarak başladı. Doğu Japonya sarsıntısına ilişkin bir fotoğraf paylaşan Inaba, arama kurtarma çalışmalarına katılan Türk gruplarına teşekkür etti. “Biyolojik HAB Kontrolü” başlıklı sunumunda ziyanlı alg patlamalarına değinen Inaba, deniz çayırları ve makroalglerle bağlantılı bakterilerin bu sorunun denetiminde kıymetli rol oynayabileceğini belirtti. Inaba, “Zararlı alg patlamaları sürdürülebilir ve etraf dostu tekniklerle önlenebilir. Lakin deniz ortamında bu çeşit uygulamalar epey zordur. Bu nedenle deniz çayırları ve yosun yataklarının korunması, izleme çalışmalarının artırılması ve bu alanların tekrar kazandırılması büyük kıymet taşıyor” dedi.
“Hastanın tek bir tedaviyle kurtulması mümkün değil”
Ege Üniversitesi Öğretim Vazifelisi Prof. Dr. Nuri Azbar, “İzmir Körfezi’nde Oksijen Restorasyonu” başlıklı sunumunda körfezin oksijen yetersizliği nedeniyle yaşadığı meselelere dikkat çekti. Körfezi bir hastaya benzeten Azbar, “Durumu ağır bir hastayla karşı karşıyayız. Uygulanan tedaviler kâfi değil. Tek bir yolla güzelleşmesi mümkün değil; tabiatla uyumlu, uzun vadeli tahlillere gereksinim var. Körfezin nefes alabilmesi için daima paklık ve oksijen dayanağı şart” dedi.
“Biyokütle kazanımını hızlandıracak sistem inşa etmek zorundayız”
Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Göknur Şişman Aydın, “Mikroalg ve Entegre Sistem Uygulamaları ile Körfez Ekosistemlerinin Sürdürülebilir Restorasyonu” başlıklı sunumunda ekosistem bazlı tahlillere vurgu yaptı. Aydın, “Uygulamalar ekolojik, ekonomik ve sürdürülebilir olmalı. Dereler artık atık su taşıyor; Gediz dahil 25 havzada kirlilik sorunu var. Bu nedenle dere ağızlarında besin yükünü yakalayacak tampon bölgeler oluşturmalı ve biyokütle kazanımını hızlandıracak sistemler kurmalıyız. Mikroalg perdeleri ve kafesler bu hususta tahlil olabilir” formunda konuştu.
Prof. Dr. Altuğ: Körfez’deki birikimle savaşacak bakterileri artırmamız lazım
İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Vazifelisi Prof. Dr. Gülşen Altuğ, “Türkiye Denizlerinden İzole Edilen Bakterilerin Biyoteknolojik Kullanım Potansiyelleri” başlıklı sunumunda, Marmara Denizi’nde yaşanan müsilaj problemine biyolojik tahlil yollarını anlattı. Altuğ, zeolit aracılığıyla bakterileri deniz tabanına aktararak organik maddeyi parçalayan yararlı bakterilerin sayısını artırmanın ekosistem için kritik olduğunu vurguladı. “Bakteriler düzgünler, berbatlar ve fırsatçılar olarak ayrılıyor. Organik unsur arttığında uygunların sayısını artırmak gerekiyor. Her alanın özgün şartlarına nazaran sorunu tanımlayıp müdahale etmeliyiz” dedi.
“Besin kirliliği toksik alg patlamalarını tetikliyor”
Berlin Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ferdinand L. Hellweger, “Zararlı Siyanobakteri Patlamaları: Ekoloji, Toksisite ve Yönetim” başlıklı sunumunda, su ekosistemlerini tehdit eden toksik alg patlamalarına dikkat çekti. Hellweger, besin kirliliğinin yüksek olduğu ortamlarda toksin üreten alg çeşitlerinin arttığını vurguladı ve Kuzey Amerika’dan örnekler vererek yüksek kirliliğin toksik patlamaları tetikleyebileceğini söyledi. Ayrıyeten geliştirdikleri modellerle toksin üretimini varsayım ettiklerini ve sonuçların alandaki bilgilerle uyumlu olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Lök: Midyelerle Körfez’in kirliliğini izleyip temizleyebiliriz
Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aynur Lök, çift kabuklu canlıların suyu temizlemede tesirli olduğunu vurguladı. Midyeler ve başka çift kabuklular, planktonları, organik ve inorganik hususları, ağır metalleri, mikroplastikleri ve çeşitli kirleticileri filtreleyerek su kalitesini düzgünleştiriyor. Lök, “Midyeleri kullanarak körfezde kirliliği izleyebilir, atık suları arıtabilir ve ötrifikasyonu azaltabiliriz” dedi.
“Deniz hıyarları Körfez’in paklığında rol oynayabilir”
Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon, İzmir Körfezi’ndeki artan organik çökelti sıkıntısına işaret etti. Tolon, deniz hıyarlarının “deniz tabanının temizlikçileri” olarak organik çökeltileri tüketip ekosistemin dönüşümüne katkı sağladığını belirtti. Formülün denetimli uygulanması gerektiğini vurgulayan Tolon, “İyileşmeye yakın bölgelerde uygun alanlar belirlenmeli ve bu alanlar deniz hıyarlarıyla zenginleştirilmeli. Bu canlılar sürdürülebilir bir ekosistem için önemli” dedi.
Prof. Dr. Davidson: “Devlet müdahalesi şart”
İskoçya Deniz Bilimleri Derneği’nden Prof. Dr. Keith Davidson, erken ihtar sistemlerini anlattı. İskoçya’da alg patlamalarının doğal olduğunu ve Atlantik somonları ile kabukluları tehdit ettiğini belirten Davidson, 2013’te 70 kişinin kabuklu canlılardan zehirlendiğini hatırlattı. Alg patlamalarının İskoçya’da çok yaygın olduğunu vurgulayan Davidson, “Güvenliğin sağlanması için devletin müdahil olması gerekiyor. Potansiyel ziyanlı plankton ve toksinler takip edilmeli, sık tahlillerle evvelden tespit ve tedbir alınmalı” dedi.
Dr. Yuan: Modifiye kil ile körfezde süratli güzelleşme sağladık
Çin Bilimler Akademisi Okyanus Bilimi Enstitüsü’nden Dr. Isaac Yongquan Yuan, İzmir Büyükşehir Belediyesi ile körfezde yürüttükleri çalışmaları anlattı. Yuan, “2024 yılında Büyükşehir Belediyesi ile düzenlenen çalıştayın akabinde iş birliğimiz başladı. Modifiye kil uygulamasıyla mikroorganizmaların oranını yüzde 85 azalttık, ziyanlı tiplerde düşüş gözlemledik. Balık vefatları durdu, yaklaşık bir ay içinde suyun rengi olağana döndü. Tek bir uygulamayla değerli sonuçlara ulaştık. Gelecekte daha kapsamlı kil temelli sistemler ve erken ihtar düzeneklerine muhtaçlık var. İş birliğimizi sürdürmek istiyoruz” dedi.
Lenoro: Kil uygulaması için devlet dayanağı şart
İskoç Deniz Bilimleri Derneği’nden Anita Flores Lenoro, İskoçya’daki ziyanlı alg patlamaları ve modifiye kil uygulamalarını anlattı. Lenoro, “Acil bir durum var, özel dal ve kamu birlikte hareket etmeli. Fon yetersiz kalabiliyor; hükümetin kaynak ayırması koşul. Modifiye killer farklı toksinleri gaye alabiliyor. Evvel suda hangi toksinler olduğunu bilmemiz ve hakikat biçimde uygulamamız gerekiyor; aksi takdirde ziyan verebilir” dedi.
Dünyadan İzmir Körfezi’ne bakış
Konferans kapsamında Amerika Birleşik Devletleri Purdue Üniversitesi Öğretim Üyesi David Clıdence, Vanderbilt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Richard Dick Speece ile hazırladıkları “Düşük Çözünmüş Oksijen Düzeyine Sahip Su Kütlelerinde Oksijen Desteği Stratejisi” hakkında sunum yaptı. Malezya’dan Memleketler arası Ziyanlı Algleri Araştırma Derneği (ISSHA) Lider Yardımcısı Prof. Dr. PoTeen Lim ve Çin Bilimler Akademisi’nden Dr. Isaac Yongquan Yuan ise farklı coğrafyalardaki alg patlamalarının dinamiklerini ve ekolojik tesirlerini İzmir örneğiyle karşılaştıran bir ileti iletti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
