Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Cumali Aydın, 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası kapsamında, bilhassa bayanlarda en sık görülen kanser çeşidi olan göğüs kanseri sürecinde bayanların yaşadığı ruhsal zorluklar, duygusal reaksiyonlar, beden imajı sıkıntıları ve baş etme stratejileri ile toplumsal takviyenin kıymeti hakkında açıklamalarda bulundu.
Kanser teşhisi hayatın tamamını sarsan bir ‘eşik anı’ olabilir!
Meme kanseri teşhisinin, birçok bayan için sırf tıbbi bir bilgi olmadığına dikkat çeken Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Bu teşhis hayatın tamamını sarsan bir ‘eşik anı’dır. Bu nedenle birinci yansılar çoğunlukla ağır, karmaşık ve dalgalı olur.” dedi.
En sık görülen birinci hisler ortasında şok, inkâr, kaygı, korku ve denetim kaybı hissinin yer aldığını tabir eden Aydın, “Pek çok bayan, tanıyı birinci duyduğunda ‘bu bana olamaz’ ya da ‘bir kusur olmalı’ fikrine kapılır. Bu inkâr reaksiyonu, psikolojide akut gerilim yansısının doğal bir kesimidir ve beynin ani tehdide karşı kendini müdafaa düzeneği olarak kıymetlendirilir. Araştırmalar, kanser tanısı alan bireylerin kıymetli bir kısmında birinci haftalarda travma sonrası gerilim belirtilerine misal reaksiyonlar görülebildiğini gösteriyor.” formunda konuştu.
Farklı yansılar, baş etme üslubu ve kişilikle ilgili!
Bu yansıların yanında vefat korkusu, geleceğe dair belirsizlik, ‘çocuklarıma ne olacak?’, ‘hayatım yarım mı kalacak?’ üzere varoluşsal soruların da çok erken periyotta ortaya çıkabileceğini kaydeden Klinik Psikolog Cumali Aydın, şöyle devam etti:
“Bazı bayanlar bu süreçte çok bilgi arayışına girerken, kimileri tam bilakis tıbbi konuşmalardan kaçınabilir. Her iki reaksiyon de ruhsal açıdan anlaşılırdır. Bir bayan, teşhisten sonraki birinci günlerde daima internette hastalıkla ilgili içerik aradığını, geceleri uyuyamadığını ve zihninin hiç durmadığını söz edebilir. Bir öbür bayan ise tam tersine, ‘hiçbir şey duymak istemiyorum’ diyerek etrafından gelen bilgileri kapatabilir. Bu farklılıklar, kişinin baş etme üslubu, geçmiş hayat tecrübeleri ve kişilik yapısıyla yakından bağlıdır.”
Duygular tedavinin ‘yan etkisi’ değil, insani ve anlaşılır ruhsal tepkiler!
Meme kanseri tedavilerinin, vücudu amaç alıyor üzere görünse de ruhsal dünyayı da derinden etkilediğine vurgu yapan Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi süreçleri; bedensel bütünlük algısını, denetim hissini ve benlik algısını direkt etkileyen tecrübelerdir. Cerrahi müdahaleler sonrasında bayanlar sıklıkla vücutlarına yabancılaşma, ‘artık eskisi üzere değilim’ duygusu ve kayıp hissi yaşayabilir. Bilhassa mastektomi geçiren bayanlarda bu hisler daha besbelli olabilir.” dedi.
Bilimsel çalışmaların, cerrahi sonrası periyotta depresif belirtilerin ve anksiyetenin artabildiğini gösterdiğini aktaran Aydın, “Kemoterapi süreci ise sadece fizikî yan tesirlerle değil, ruhsal açıdan da zorludur. Saç dökülmesi, halsizlik, mide bulantısı üzere belirtiler, kişinin kendini ‘hasta’ olarak algılamasını pekiştirir. Bu süreçte bayanlar sıklıkla çaresizlik, öfke, sabırsızlık ve vakit zaman ümitsizlik hissedebilir. Ayrıyeten ‘kemobeyin’ olarak bilinen dikkat ve hafıza problemleri, kişinin kendine itimadını sarsabilir. Radyoterapi ise daha sessiz ilerleyen lakin uzun vadede yorgunluk, tahammülsüzlük ve duygusal dalgalanmalar yaratabilen bir süreçtir. Tedavinin uzaması, ‘bu hiç bitmeyecek mi?’ fikrini besleyebilir. Kıymetli nokta şudur; bu hisler tedavinin ‘yan etkisi’ değil, insani ve anlaşılır ruhsal reaksiyonlardır. Araştırmalar, tedavi sürecinde ruhsal dayanak alan bayanların hem ruhsal dayanıklılığının hem de tedaviye ahenginin daha yüksek olduğunu gösteriyor.” açıklamasını yaptı.
Bedenle yine ilgi kurmak vakte ve şefkate gereksinim duyar!
Meme kanseri sonrası beden imajının, bayanlar için en hassas hususlardan biri olduğuna işaret eden Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Meme, kültürel ve kişisel seviyede kadınlık, annelik, cinsellik ve çekicilik ile ilişkilendirilen bir organdır. Bu nedenle vücutta meydana gelen değişimler, sadece fizikî değil, ruhsal bir kayıp olarak da yaşanabilir.” dedi.
Tedavi sonrası bayanların; ameliyat izleri, göğüs kaybı, protez kullanımı, kilo değişimleri yahut ciltteki farklılıklar nedeniyle aynaya bakmakta zorlanabileceğini lisana getiren Aydın, şunları söyledi:
“‘Artık kendimi tanımıyorum’ ya da ‘eşim beni eskisi üzere beğenir mi?’ üzere niyetler sıkça lisana getirilir. Araştırmalar, olumsuz beden algısının özsaygı düşüşü, cinsel isteksizlik ve ilişkisel aralanma ile bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Tedavi süreci bitmiş, tıbben ‘iyi’ denilen bir bayan, toplumsal ortamlardan kaçınmaya başlayabilir, denize girmekten çekinebilir ya da aynada kendine uzun müddet bakmaktan kaçınabilir. Bu durum dışarıdan ‘abartı’ üzere algılansa da, aslında derin bir kimlik yine yapılanma sürecinin modülüdür. Burada değerli olan, vücutla yine ilgi kurmanın vakte ve şefkate gereksinim duyduğunu kabul etmektir.”
Güçlü olmak zorunda değilsiniz; ağlamak ve durmak da güzelleşmenin parçası!
Meme kanseri sürecinde ruhsal dayanıklılığı artırmak mümkün olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Araştırmalar, bazı baş etme stratejilerinin ruh sıhhatini bariz halde desteklediğini gösteriyor.” dedi.
Öncelikle hisleri bastırmak yerine söz etmenin büyük değer taşıdığının altını çizen Aydın, “Üzgün, öfkeli ya da korkmuş hissetmek zayıflık değil; insan olmanın doğal bir sonucudur. Yazmak, güvendiği biriyle konuşmak ya da bir uzmandan dayanak almak, bu hislerin yükünü hafifletir. İkinci olarak, denetim edilebilir alanlara odaklanmak kıymetlidir. Tedavi sürecini yönetmek, randevularını planlamak, beslenme ve uyku tertibine ihtimam göstermek, bireye ‘aktif bir özne’ olma hissi kazandırır. Bu, korkuyu azaltan temel faktörlerden biridir. Mindfulness, nefes antrenmanları ve gevşeme çalışmaları üzere yolların, kanser hastalarında anksiyete ve depresyonu azalttığı bilimsel olarak gösterilmiştir. Ayrıyeten dayanak kümelerine katılmak, ‘yalnız değilim’ hissini güçlendirir. En kıymetlisi ise; güçlü olmak zorunda değilsiniz. Vakit zaman dağılmak, ağlamak, durmak da güzelleşmenin bir modülüdür.” sözlerini kullandı.
Şefkatli, anlayışlı ve sabırlı bir etraf, güzelleşmenin ruhsal tabanını güçlendirir!
Sosyal dayanağın göğüs kanseri sürecinde en güçlü hami faktörlerden biri olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Güçlü sosyal dayanağa sahip bayanlar daha düşük depresyon seviyeleri yaşıyor ve tedaviye ruhsal olarak daha düzgün ahenk sağıyor.” dedi.
Ancak dayanağın her vakit ‘çok konuşmak’ ya da ‘pozitif ol’ demek manasına gelmediğini aktaran Aydın, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bazen en yeterlisi, yalnızca orada olmak ve dinlemektir. ‘Güçlüsün, atlatırsın’ üzere yeterli niyetli cümleler, bayanın yaşadığı endişeyi görünmez kılabilir. Yakın etrafa düşen en değerli rol; yargılamadan dinlemek, hislere alan açmak ve bayanın temposuna hürmet göstermektir. Yardım teklif etmek lakin zorlamamak, bilgi vermeden evvel müsaade almak, vücutla ilgili yorumlardan kaçınmak bu süreçte çok kıymetlidir. ‘İstersen bugün yanında olabilirim’ demek, ‘ben senin yerinde olsam bu türlü yapardım’ demekten çok daha destekleyicidir.
Sonuç olarak, göğüs kanseri sırf bireyin değil, bir ilgiler sisteminin yaşadığı bir tecrübedir. Şefkatli, anlayışlı ve sabırlı bir etraf, güzelleşmenin ruhsal tabanını güçlendirir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
