Günümüzde sağlıklı ömür konusunda bilinçlenmeyle birlikte spor yapan bireylerin sayısı her geçen gün artıyor. Nizamlı spor genel sıhhat açısından pek çok yarar sağlarken, ani istikamet değişiklikleri ve ani duruşlar üzere kusurlu hareketler ise kimi diz problemlerine yol açabiliyor. Acıbadem Fulya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Berkin Toker, dizlerin vücudun en fazla yük taşıyan ve en faal kullanılan eklemlerinden biri olması nedeniyle spor sırasında travma ile zorlanmalara açık olduğuna dikkat çekerek, “Bu nedenle, bilhassa koşu, futbol, basketbol ve gibisi yüksek tempolu sporlarla ilgilenen bireylerde diz yaralanmalarına daha sık rastlanmaktadır. Diz bölgesinde en sık menisküs, bağ yaralanmaları ve kıkırdak hasarları gelişmektedir” diyor.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Berkin Toker, son yıllarda ortopedi alanında yaşanan gelişmeler sayesinde diz sorunlarında enjeksiyon tedavilerinin yaygın olarak kullanıldığını belirterek, “Bu kapsamda en sık başvurulan uygulamalar ortasında PRP (Platelet Rich Plasma) ve hyaluronik asit enjeksiyonları yer almaktadır. Bunların yanı sıra son yıllarda sıkça gündeme gelen kök hücre uygulamaları da klinik pratikte yerini almaya başlamıştır. Tıp alanındaki gelişmeler doğrultusunda yakın gelecekte bu çeşit enjeksiyon tedavilerinin, bilhassa de kök hücre uygulamalarının klinik kullanımının daha da yaygınlaşması beklenmektedir” diyor. Bu çeşit enjeksiyon prosedürlerinin uygulanmasında yanlışsız hasta seçiminin tedavinin başarısı açısından büyük ehemmiyet taşıdığını vurgulayan Doç. Dr. Berkin Toker, “Her hastanın klinik durumu, yaşı, aktivite seviyesi ve dizdeki hasarın derecesi, tedavi planının belirlenmesinde dikkate alınması gereken faktörler ortasında yer almaktadır” diye konuşuyor.
PRP (PLATELET RICH PLASMA)
Platelet Rich Plasma (PRP) metodu, hastanın kendi kanından elde edilen ve trombositten varlıklı plazmanın sorunlu bölgeye enjekte edilmesi temeline dayanıyor. Bu yolda bedenin doğal güzelleşme sürecinin biyolojik olarak uyarılması hedefleniyor. Doç. Dr. Berkin Toker, PRP formülünün ‘yeniden yapılandırma’ tedavisi olduğunu belirterek, “Yöntemde hedefimiz bedendeki iltihabi süreci azaltmak, dokusal güzelleşmeyi hızlandırmak ve ağrıyı hafifletmektir” diyor.
Hangi sıkıntılarda başvuruluyor? PRP yöntemi en sık erken periyot kıkırdak hasarlarında, patellofemoral ağrı sendromunda, hafif ve orta dereceli diz osteoartritinde ve tendon sorunlarında (özellikle patellar tendinopati) tercih ediliyor. Yöntemin bilhassa yüklenmeye bağlı kronik diz ağrılarında ameliyatsız seçenek olarak öne çıktığını vurgulayan Doç. Dr. Berkin Toker, “Ancak formül ileri derecede mekanik deformite yahut tam kat kıkırdak kaybında tek başına mucize değildir” bilgisini veriyor.
Nasıl uygulanıyor? Muayene sonrası alınan kan santrifüj edilerek ayrıştırılıyor ve elde edilen malzeme eklem içine yahut sorunlu dokuya enjekte ediliyor. Ekseriyetle 1–3 seans kâfi geliyor. Süreç 10–15 dakika sürüyor ve hastanede yatış gerektirmiyor. Hastaların birebir gün çoğunlukla hastaneden yürüyerek çıktıklarını anlatan Doç. Dr. Berkin Toker, “Hastalarımız genelde bir hafta sonra spor yapmaya başlayabilmektedirler” diyor.
Etki mühleti: Klinik tesir 2–4 hafta içinde başlıyor ve azamî yarar 6–8 hafta ortasında görülüyor. Tesir mühleti bireye ve patolojiye nazaran değişmekle birlikte ortalama 6–12 ay sürüyor.
KÖK HÜCRE TEDAVİSİ
Diz problemlerinde kök hücre tedavileri çoğunlukla kemik iliği yahut yağ dokusundan elde edilen mezenkimal kök hücreleri içeriyor. Tedavide emel; hasarlı kıkırdak yahut yumuşak dokularda biyolojik tamiri desteklemek, inflamasyonu baskılamak ve hücrelerin tamir sürecini tetiklemek. Doç. Dr. Berkin Toker, bu yöntemin PRP’den daha kompleks ve daha ileri biyolojik bir yaklaşım olduğunu söyleyerek, “Yöntem PRP ve hyaluronik asit enjeksiyonlarına oranla daha uzun müddetli müdafaa sağlamaktadır” bilgisini veriyor.
Hangi sıkıntılarda başvuruluyor? Fokal kıkırdak defektleri, erken ve orta evre kıkırdak dejenerasyonu ve kimi menisküs yaralanmalarında destekleyici tedavi olarak kullanılabiliyor. Bilhassa spor yapan ve etkin bir hayat süren genç erişkinlerde cerrahiye alternatif yahut takviye olarak planlanabiliyor. Fakat ileri evre kemik deformitesi bulunan artrozda tek başına kâfi olmuyor.
Nasıl uygulanıyor? Hastadan alınan kemik iliği aspiratı yahut yağ dokusu özel süreçlerden geçirilerek konsantre ediliyor. Akabinde, çoklukla ameliyathane kaidelerinde eklem içine yahut lezyon bölgesine enjekte ediliyor. Süreç 30 – 45 dakikada tamamlanıyor.
Etki müddeti: Kök hücre tedavisinin etkisi PRP tekniğine nazaran daha geç başlıyor ve ekseriyetle 4–8 hafta içinde hissediliyor. Azamî biyolojik tesir 3–6 ayda ortaya çıkıyor ve uygun hasta kümesinde 1–2 yıl sürüyor. Sıklıkla 2–3 hafta içinde spora dönüş mümkün olabiliyor.
HYALURONİK ASİT
Hyaluronik asit, diz eklem sıvısının doğal bir bileşenidir. Osteoartrit ve ağır yüklenmeye bağlı durumlarda bu sıvının kalitesi ve kayganlık özelliği azalıyor. Eklem içine uygulanan hyaluronik asit, adeta “eklem yağı” misyonu görerek kayganlığı artırıyor ve mekanik sürtünmeyi azaltıyor. Bu prosedürde ağrının azaltılması, eklem hareketinin artırılması ve performans kapasitesinin yükseltilmesi amaçlanıyor.
Nasıl uygulanıyor? Hyaluronik asit poliklinik kaidelerinde eklem içine enjeksiyon halinde uygulanıyor. Tek doz yahut 3 dozluk kürler halinde planlanabiliyor. Uygun hastalarda PRP enjeksiyonuyla birlikte yahut ek enjeksiyon olarak da yapılabiliyor. Süreç ekseriyetle 15 dakika sürüyor ve hastalar tıpkı gün olağan hayatlarına dönebiliyor. Birçok hasta 2–3 gün içinde spor hayatına başlayabiliyor.
Hangi durumlarda başvuruluyor? Özellikle hafif, orta ve ileri dereceli diz kireçlenmesi, kondromalazi patella ve yüklenmeye bağlı eklem ağrılarında tercih ediliyor. Mekanik sürtünmenin ön planda olduğu durumlarda ağrının hafiflemesi konusunda epey tesirli sonuçlar alınıyor. Lakin ileri evre kıkırdak kaybında hudutlu tesir gösteriyor.
Etki mühleti: Bu prosedürün tesiri 1–3 hafta içinde hissediliyor ve ortalama 6–9 ay sürebiliyor. Kimi hastalarda yıllık tekrar enjeksiyonları planlanabiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
