Üsküdar Üniversitesi Sıhhat Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) Sıhhat Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, yapay zeka (YZ) kullanımında su tüketimini azaltmaya yönelik teklifleri anlattı.
Soğutma teknolojisi su tüketimini direkt etkiliyor
YZ kullanımında su tüketimini azaltmaya yönelik birinci teklifin “Veri Merkezi Soğutmasını Daha Verimli Hale Getirmek” olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, şunları söyledi:
“Sıvı ortam soğutma yerine hava soğutma, kapalı çevrim sistemler ve ‘daldırma soğutma’ üzere su muhtaçlığını azaltan teknolojilerin tercih edilmesi kıymetlidir. Daldırma soğutma prosedüründe sunucular, iletken olmayan özel bir sıvıya büsbütün daldırılır. Bu sistem, hava soğutmaya kıyasla ısıyı çok daha verimli biçimde uzaklaştırır; sıcaklıkların istikrarlı kalmasını sağlar ve donanımın uzun mühlet yüksek performansta çalışmasına imkan tanır.”
Enerjinin kaynağı da su tüketimini belirliyor
Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, ikinci teklifin “Enerji Kaynağını Seçmek” olduğunu söz ederek, şu bilgileri paylaştı:
“Kömür ve doğalgaz santralleri, buhar türbinleriyle çalışır ve türbin döndükten sonra buharın tekrar ağırlaşması gerekir. Bu ağırlaşma süreci için büyük ölçüde su kullanılır. Bunun yerine yenilenebilir güç kaynakları (güneş, rüzgar vb.) kullanmak, çalışma sırasında soğutma suyu gerektirmediğinden dolaylı su tüketimini değerli ölçüde azaltır.”
Veri merkezleri su gerilimi düşük bölgelere kurulmalı
Üçüncü teklifin “Veri Merkezi Pozisyonunu Su Gerilimi Düşük Bölgelere Taşımak” olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Su kaynakları kısıtlı bölgelerde ağır YZ altyapısı kurmak yerine su açısından daha inançlı lokasyonları seçmek tesirli olur.” dedi.
Dördüncü başlığın “Operasyonel ve Yazılım Verimliliği” olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Gereksiz model çalıştırmayı azaltmak, yalnızca emeli net olan ve yüksek bedel üreten sorgulara odaklanmak, Gereksiz YZ etkileşimlerini minimize etmek tüm su tüketimini düşürmeye katkı sağlamaktadır.” vurgusunda bulundu.
Beşinci teklifin “Soğutma Verimliliğini Artırmak” olduğunu lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Evaporatif soğutma, yani suyun buharlaştırılmasıyla yapılan soğutma, en çok su harcayan formüllerden biridir. Buna rağmen direkt sıvı soğutma yahut daldırma soğutma üzere sistemler, buharlaşma gerektirmediği için su tüketimini önemli biçimde azaltır. Evaporatif soğutmada yüksek su kullanılırken, sıvı soğutma daha düşük, daldırma soğutma ise çok düşük su kullanımı sağlar. Bu nedenle soğutma teknolojisini değiştirmek, su tüketimini değerli ölçüde düşürür.” diye konuştu.
Enerji kaynağını değiştirmek su tasarrufu sağlar
Altıncı teklifin “Enerji Kaynağını Değiştirmek” olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Elektrik üretimi çoklukla suyla soğutulan santraller tarafından gerçekleştirilmektedir. Yenilenebilir güç kaynakları (güneş, rüzgâr) su tüketimi açısından çok daha avantajlıdır zira operasyonel olarak neredeyse hiç su kullanmazlar. Hasebiyle sadece soğutma değil, gücün kaynağı da su tüketimini etkilemektedir.” sözünde bulundu.
Yedinci teklifin “Verimli Altyapı Planlaması ve Bölgesel Su Koşulları” olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Veri merkezlerinin su kıtlığı yaşanan bölgelere kurulması mevcut su kaynakları üzerindeki baskıyı artırır.” diye konuştu.
Politika ve standartlar belirlenmeli
Sekizinci teklifin “Politika ve Standartlar” olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Belirlenecek siyasetlerle data merkezlerinin su kullanımı şeffaf raporlanmalı, su kullanım verimliliği standart haline getirilmeli ve yeni altyapılar su açısından hassas olmayan bölgelere yönlendirilmelidir.” dedi.
Bireysel kullanıcılar da katkı sağlayabilir
YZ kullanımında bireylerin de sorumluluğu bulunduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, ferdî seviyede yapılabilecekleri şöyle sıraladı:
“Gereksiz sorgu ve tekrarları azaltmak; birebir soruyu küçük varyasyonlarla tekraren sormak yerine tek, net ve kapsamlı soru yöneltmek.
Uzun metinleri kesim modül değil, tek seferde tahlil ettirmek.
Büyük belge sürece taleplerini azaltmak.
Yüksek çözünürlüklü gereksiz görsel ve uzun görüntü üretiminden kaçınmak.
Tekrar tekrar görsel revizyonu istememek.
Bulut depolamada bilgi paklığı yapmak; kullanılmayan büyük belgeleri silmek ve gereksiz yedeklemeleri azaltmak.”
Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, mümkünse yenilenebilir güç kullanan internet ve hosting servislerinin tercih edilmesinin de su ve güç tasarrufuna katkı sağlayacağını kelamlarına ekledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
