Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, bahar mevsiminin insan vücut ve ruh sıhhati üzerindeki tesirleri, muhtemel bahar yorgunluğu ve bipolar bozuklukta artış gösteren güç dalgalanmaları, belirtilerin fark edilmesi ve başa çıkma yolları hakkında bilgi verdi.
Mevsim geçişleri, bedende biyolojik değişimlere neden olur!
Bahar denildiğinde zihnimizde çoğunlukla misal imgeler canlandığını söz eden Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, “İlkbahar yağmuruyla ıslanan toprağın kokusu, yeşeren ağaçlar ve çimler, rengârenk çiçekler, uçuşan kelebekler, cıvıl cıvıl kuş sesleri ve güneşin içimizi ısıtan enerjisi… Tabiattaki bu canlanma hali, birçok vakit bizde de bir ferahlama ve yenilenme duygusu yaratır.” dedi.
Pek çok kişinin baharla birlikte gücünün arttığını, daha motive ve müspet hissettiğini düşündüğünü lisana getiren Aytop, “Gerçekten de mevsim geçişleri, bilhassa bahar ayları, bedenimizde kimi biyolojik değişimlere yol açar. Gün ışığının artmasıyla birlikte serotonin ve dopamin üzere ‘iyi hissettiren’ nörokimyasalların üretimi desteklenebilir. Bu da ruh halimizde düzgünleşme, güçte artış ve daha olumlu bir bakış açısı ile ilişkilendirilebilir. Velhasıl, baharın gelişiyle birlikte iç dünyamızda da güneş açtığını hissedebiliriz.” biçiminde konuştu.
Herkes bu değişimlerden tıpkı halde etkilenmez!
Ancak bu tablonun herkes için birebir olmadığına dikkat çeken Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, “Bazı bireyler baharı enerjik ve sevinçli karşılarken, kimileri için bu periyot daha dalgalı bir ruh halini beraberinde getirebilir. Kimi vakit içsel hava durumumuz güneşli değil; modüllü bulutlu, yağışlı ya da fırtınalı olabilir. Bu nedenle baharın tesirlerini tek tip bir tecrübe olarak kıymetlendirmek gerçek olmaz.” dedi.
Bahar aylarında tabiatta kıymetli değişimler yaşandığını yineleyen Aytop, şunları söyledi:
“Bu süreçte havadaki iyon istikrarı de değişebilir. Tıpkı vakitte bitkilerin uyanmasıyla birlikte polen üretimi artar ve bu polenler rüzgâr aracılığıyla geniş alanlara yayılır. Tüm bu çevresel değişimlerin hem fizikî hem de ruhsal süreçlerimiz üzerinde tesirleri olabilir. Fakat burada üç kıymetli noktayı vurgulamak gerekir: Herkes bu değişimlerden etkilenmek zorunda değildir; etkilenen bireylerde bu tesirlerin şiddeti farklı olabilir; ayrıyeten bu tesirler herkeste tıpkı biçimde ortaya çıkmaz. Zira genetik yapı, ruhsal dayanıklılık, toplumsal dayanak sistemleri ve çevresel şartlar üzere kişisel farklılıklar bu süreci direkt tesirler.”
Mevsim geçişi uyku tertibini bozabiliyor!
Baharın gelişiyle birlikte biyolojik ritmimizde de değişiklikler yaşanabildiğini aktaran Emine Akın Aytop, “Özellikle melatonin hormonunun üretiminde azalma ve sirkadiyen ritimde kaymalar görülebilir. Bu durum uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir.” dedi.
Uykunun, hem bedensel hem de zihinsel yenilenme açısından kritik kıymete sahip olduğunu hatırlatan Aytop, “Uyku tertibindeki bozulmalar, ruhsal ve fizikî pek çok sorunu tetikleyebilir. Bunun yanı sıra, serotonin ve dopamin seviyelerindeki dalgalanmalar farklı belirtilerle kendini gösterebilir. Alerjik tepkiler, nezle ve grip üzere enfeksiyonlar, cilt sorunları, mide-bağırsak rahatsızlıkları yahut kalp-damar sistemiyle ilgili sıkıntılar bahar aylarında artış gösterebilir ya da mevcut şikâyetler şiddetlenebilir.” açıklamasını yaptı.
Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, dikkatli olunmalı!
Bahar aylarında sıkça karşılaşılan durumlardan birinin de ‘bahar yorgunluğu’ olduğunu kaydeden Emine Akın Aytop, “Bu durum; güç düşüklüğü, isteksizlik, çabuk yorulma, motivasyon kaybı ve erteleme davranışları ile kendini gösterebilir.” dedi.
Ayrıca uyku ve iştah nizamında değişiklikler, sabahları uyanmakta zorlanma ve odaklanma zahmeti de görülebileceğine işaret eden Aytop, “İyi haber ise, bu belirtiler ekseriyetle birkaç hafta içinde, bedenin yeni mevsime ahenk sağlamasıyla birlikte bizatihi azalır. Lakin bu belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, daha dikkatli olunmalı. Daima keder hali, ümitsizlik, ilgi kaybı, ağır yorgunluk, konsantrasyon zahmeti, uyku ve iştah değişiklikleri üzere belirtiler bahar depresyonuna işaret edebilir. Bu türlü bir durumda profesyonel dayanak almak epeyce kıymetlidir.” tabirlerini kullandı.
Belirtilere karşı farkındalık ve gerektiğinde uzman takviyesi önemli!
Öte yandan, baharın birtakım bireylerde tam bilakis çok güç artışıyla kendini gösterebildiği bilgisini paylaşan Emine Akın Aytop, “Özellikle bipolar bozukluğu olan şahıslarda ilkbahar, manik ya da hipomanik periyotları tetikleyebilir. Bu devirlerde kişi kendini çok enerjik, güçlü ve hareketli hissedebilir; daha az uykuya muhtaçlık duyar, konuşkanlığı artar, fikirleri hızlanır ve dürtüsel davranışlar sergileyebilir. Bu nedenle bu tıp belirtilere karşı farkındalık geliştirmek ve gerektiğinde uzman dayanağı almak değerlidir.” dedi.
Baharın getirdiği bu değişimleri daha sağlıklı yönetebilmek için ömür stilinde kimi düzenlemeler yapılması gerektiğinin altını çizen Aytop, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Dengeli beslenmek, kâfi su tüketmek, kafein alımını sınırlamak ve uyku hijyenine dikkat etmek bu sürecin temel taşlarıdır. Tertipli fizikî aktivite, hem bedensel sıhhati takviyeler hem de ruh halini güzelleştirir. Bunun yanı sıra, toplumsal medya ve ekran kullanımını sınırlamak, zihinsel yükü azaltabilir. Sağlıklı hobiler edinmek ve iş-özel hayat istikrarını kurmak da bu süreçte değerli rol oynar.
Bilinçli farkındalık (mindfulness) uygulamaları da bahar devrinde içsel dengeyi müdafaaya yardımcı olabilir. Bu uygulamalar, kişinin dikkatini yargılamadan ‘şimdi ve burada’ya yöneltmesini sağlar. Tabiatla temas kurmak da epeyce tesirli bir sistemdir. Bilhassa dikkatli farkındalıkla yapılan yürüyüşler, hem zihinsel hem de fizikî açıdan güzelleştirici olabilir. Yavaş tempoda, duyulara odaklanarak yapılan bir yürüyüş; görme, işitme, dokunma ve koklama duyularını aktive ederek kişinin anda kalmasını takviyeler. Hislerimizi fark etmek, isimlendirmek ve hangi durumlarda ortaya çıktıklarını gözlemlemek de değerli bir hünerdir. Bu noktada his günlüğü tutmak, içsel süreçleri anlamayı kolaylaştırabilir.
Son olarak, muhtaçlık duyulduğunda profesyonel dayanak almak değerli bir güç kaynağıdır. Ruhsal takviye, bireyin hem içsel hem de çevresel kaynaklarını fark etmesini ve tesirli bir halde kullanmasını sağlar. Bu süreç; duygusal dengeyi güçlendirmeye, gerilimle başa çıkma maharetlerini geliştirmeye ve ruhsal dayanıklılığı artırmaya yardımcı olur.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
