Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel Bağlantı Tasarımı Kısım Lideri Prof. Dr. And Algül, giyilebilir teknolojilerin süratle yaygınlaşmasıyla birlikte gündelik hayatta daha sık kullanılmaya başlanan kameralı gözlükler konusunu kıymetlendirdi.
Kameralı gözlükler hayatını her alanına girdi
Prof. Dr. And Algül, kimi eserlerin “eller serbest” manzara alma imkânı sunduğuna dikkat çekerek, “Bu aygıtların toplumsal alanda kullanımı mahremiyet, ferdî data ve nezaret tartışmalarını da karşımıza getiriyor. 2026 yılı itibariyle kameralı gözlükler; çoklukla dahili kamera, mikrofon, Bluetooth/Wi-Fi kontağı, sensörler ve kimi modellerde yapay zekâ takviyeli yazılımlar ile donatılmış durumda. Kullanıcılar bu aygıtlarla fotoğraf ve görüntü çekebiliyor, ses kaydı alabiliyor ve birtakım modellerde imajları anlık olarak toplumsal medyada paylaşabiliyor.” dedi.
Bu aygıtların, içerik üretimi, bağlantı, eğitim ve teknik takviye sağlama alanlarında kullanılabildiğini söz eden Prof. Dr. Algül, “Cihazların kullanıcının gözünden görüyormuş üzere manzaraları kayıt altına alması, aygıtları başka kameralardan farklı bir pozisyona yerleşmesini sağlıyor.” sözünde bulundu.
Sıradan bir aksesuar mı, yoksa potansiyel bir nezaret aracı mı?
Uzmanlara nazaran kameralı gözlüklerin sadece bir teknoloji eseri değil, tıpkı vakitte potansiyel bir nezaret aracı olarak değerlendirildiğine işaret eden Prof. Dr. Algül, “Kamera kaydının birden fazla vakit fark edilmemesi, etraftaki bireylerin isteği dışında görüntülenmesine yol açıyor. Bu durum, Michel Foucault’nun ‘sürekli gözetim’ fikrini ve Shoshana Zuboff’un ‘gözetim kapitalizmi’ kavramını da yine gündeme taşıyor.” diye konuştu.
Kameralı gözlüklerle alınan imgeler şahsî bilgi sayılır mı?
Türkiye’de yürürlükte olan 6698 sayılı Ferdî Bilgilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) nazaran, kimliği belli yahut belirlenebilir bir bireye ilişkin her türlü bilginin ferdî bilgi sayıldığına vurgu yapan Prof. Dr. And Algül, şöyle devam etti:
“Bu kapsamda, yüz manzarası, ses kaydı, pozisyon bilgisi içeren imajlar ferdî data olarak bedellendiriliyor. Bilhassa yüz imajı ve ses kaydı, kişinin kimliğini direkt ortaya koyabildiği için biyometrik data kapsamında değerlendirilebiliyor ve özel nitelikli şahsî data statüsüne giriyor. KVKK’ya nazaran kameralı gözlük kullanan bireyler, açık istek almadan kayıt yapmamalı, özel alanlarda (ev, okul, hastane gibi) manzara almaktan kaçınmalı, kaydedilen bilgileri hedefi dışında kullanmamalı, imajları müsaadesiz paylaşmamalı. Aksi durumların hem idari hem de cezai sorumlulukları ortaya çıkabiliyor.”
Sosyal medyada paylaşım ve sonuçları
Kameralı gözlüklerle çekilen imajların toplumsal medyada paylaşılmasının, kişilik haklarının ihlali, dijital linç, yanlış bağlamda kullanım ve bilgi güvenliği ihlalleri üzere önemli riskleri ortaya çıkardığını söz eden Prof. Dr. Algül, “Özellikle kamusal alanlarda çekilen imgelerin bağlamından koparılarak paylaşılması, bireyler için prestij kaybına yol açabiliyor.” dedi.
Gizli çekim ve dijital taciz riski…
Uzmanların, kameralı gözlüklerin zımnî çekim ve dijital taciz emeliyle berbata kullanılabileceği ihtarında bulunduğunu lisana getiren Prof. Dr. And Algül, “Kadınlar ve çocuklar açısından bu aygıtlar habersiz manzara alma, takip ve gözetleme ve dijital şiddet ve taciz risklerini artırabiliyor. Bu durum, teknolojik ilerlemenin toplumsal cinsiyet ve çocuk güvenliği perspektifiyle birlikte ele alınması gerekliliği konusunu karşımıza çıkarıyor” diye konuştu.
Kameralı gözlük kullananlar nelere dikkat etmeli?
“Kameralı gözlük kullanmak isteyenler, görünür bir formda aygıtın kullanımda olduğunu ve kayıt aldığını belirtmeli, kalabalık ve özel alanlardan kayıt almamaya itina göstermeli, mevzuya ait türel meseleler ve hudutların farkında olmalı, çekilen manzaralardaki bireylerden paylaşım öncesi açık istek metni alınmasına değer vermeli.” diyen Prof. Dr. Algül, “Kameralı gözlüğün müsaadesiz kullanımı fark edildiğinde kayıt yapan uyarılmalı, alınan kayıtların kanıt olacak nitelikte belgelenmesi, muhtaçlık halinde kolluk kuvvetlerine, savcılığa ve KVKK’ya bahis iletilmeli.” halinde ihtarda bulundu.
Kameralı gözlük teknoloji mi, hudut ihlali mi?
Prof. Dr. And Algül, “Kameralı gözlükler, yanlışsız kullanıldığında yaratıcı üretim ve irtibat açısından değerli fırsatlar sunuyor. Fakat denetimsiz kullanım, bu aygıtları mahremiyet ihlali ve nezaret aracı haline getiriyor. Asıl sıkıntı kameralı gözlüğün sunduğu imkanlarla imgeleri teknik ve uygulama açısından elde edebilmek değil, bahis teknoloji değil; husus etik, hukuksal şuur ve kullanıcı sorumluluğu olarak karşımıza çıkıyor.” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
