Türkiye’deki zeytin ve zeytinyağı ihracatçılarını çatısı altında buluşturan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin seçimli Genel Heyet Toplantısı’nda Emre Uygun 55 oyla tekrar başkanlığa seçildi.
Genel heyette konuşan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Lideri Emre Uygun, kesimin global ve ulusal sınamalardan geçtiğini vurguladı.
Türk zeytincilik bölümünün 2023/24 döneminde 763 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiği bilgisini veren Uygun, “2024/25 döneminde ihracatımız yüzde 27 geriledi ve dönemi 559 milyon dolar döviz geliriyle tamamladık” dedi.
İki farklı tabloyla karşı karşıyayız
İhracat sayıları irdelendiğinde iki farklı tablonun ortaya çıktığı bilgisini veren Uygun şöyle devam etti; “Bu devirde sofralık zeytin ihracatımız, eser çeşitliliğimizin stratejik değerini kanıtlayan bir performans sergiledi. Toplamda 255 milyon dolarlık ihracat geliriyle gayesini aşan dalımız, Türk zeytinini dünyanın dört bir yanındaki sofralara taşımayı başardı. Siyah zeytin ihracatımız yüzde 19 artışla 194 milyon dolara, yeşil zeytin ihracatımız ise yüzde 29 artışla 61 milyon dolara ulaştı. Tam 117 ülkeye gerçekleştirilen bu ihracat, global pazardaki sağlam pozisyonumuzu bir defa daha teyit etti. Buna karşılık, zeytinyağı ihracatımız döviz bazında yüzde 50 oranında bir düşüşle 252 milyon dolara geriledi. Bu sonuçla zeytinyağı ihracatımız, 4 dönem ortadan sonra sofralık zeytin ihracatının gerisinde kaldı. Ölçü bazında ise 70 bin ton düzeylerinden 50 bin ton düzeylerine inildi.”
Kısıtlama, fon ve yasaklar zeytinyağında makûs sonu hazırladı
“Zeytinyağı ihracatımızdaki bu gerileme, sırf global fiyatlardaki düşüşle açıklanamaz” tespitinde bulunan Lider Uygun, “2021 yılından bu yana dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına yönelik uygulanan kısıtlama, fon ve yasaklar, kesimimizin milletlerarası pazarlardaki rekabet gücümüzü derinden etkiledi. Bu uygulamalar, ülkemizin muteber tedarikçi imajını zedeledi ve pazar hisselerimizin rakip ülkelere geçmesine yer hazırladı.”
Zeytin ve zeytinyağı bölümündeki ihracat kaybının 2025/26 döneminde da sürdüğü bilgisini paylaşan Uygun, “2025/26 döneminde ihracat sayıları yapısal problemlerin ve kısıtlamaların yansımalarının sürdürdüğünü gösteriyor. 31 Mart 2026 tarihi prestijiyle bölümümüzün genel toplam ihracatı, bir evvelki dönemin tıpkı devrine kıyasla fiyat bazında 38 azalarak 312 milyon dolardan 192 milyon dolar düzeyine geriledi. Bu periyotta bilhassa zeytinyağı ihracatımız ölçü bazında geçtiğimiz döneme kıyasla yüzde 73 azalarak 7 bin ton düzeylerine indi ve 44 milyon dolarlık bir döviz getirisi sağladı. Sofralık zeytin ihracatımız ise 135 milyon dolar düzeyinde tutunmayı başardı” tabirlerini kullandı.
Sektörel ticaret heyetlerine yük verdik
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği olarak dalda yaşanan daralmayı aşarak toplam ihracatımızı yine üstlere taşımak maksadıyla, dış pazarlardaki çalışmalarına sürat verdikleri bilgisini veren Lider Uygun, ABD, Kanada, Japonya ve Avustralya üzere maksat pazarlarda sektörel ticaret heyetleri düzenleyerek etkin çalışmalar yürüttüklerini, memleketler arası itibarlı fuarlarda bölümümüzü güçlü bir halde temsil etmeye devam ettiklerini vurguladı, Uygun, kelamlarını şöyle sürdürdü; “ABD Summer Fancy Food ve Expo West, Japonya Foodex ve Çin Memleketler arası İthalat Fuarı. 6 besin birliğinin paydaşlığıyla devam eden Turkish Taste turquality projesi ABD pazarındaki çalışmalarına devam ediyor. Bütçesel katkısı olmasa da tanıtım aktifliği olarak zeytin-zeytinyağı kesiminin en fazla kazanımı aldığına emin olabilirsiniz. Bu sene itibariyle Japonya pazarının da turquality projesine dahil edilmesi için teşebbüsler başlatıldı.”
OLIVEtoLIVE UR-GE Projesi başlıyor
Zeytin ve zeytinyağı bölümünün orta ve uzun vadeli rekabet gücünü artırmak maksadıyla OLIVEtoLIVE UR-GE Projesi’ni hayata geçirdiklerini genel şura iştirakçileriyle paylaşan Uygun, “Bu projemize dalımızdan tam 60 firmalık rekor bir müracaat gerçekleşmiştir. Bu sayı, EİB bünyesinde bugüne kadar ulaşılan en yüksek müracaat sayısıdır. Bu rekor iştirak, kesimimizin ihracata yönelik vizyonunun ve yüksek motivasyonunun en somut göstergesidir. Gayemiz, firmalarımızın mevcut ihracat potansiyellerini en üst seviyede hayata geçirmelerini sağlamaktır. Bu doğrultuda, süreç boyunca firmalarımızın altyapısal eksikliklerini tek tek tespit edecek; global rekabette muhtaçlık duydukları yetkinlikleri kazandıracak eğitimleri sunacağız. Akabinde yürütülecek stratejik pazarlama ve markalaşma faaliyetleriyle firmalarımızı memleketler arası arenada çok daha rekabetçi bir pozisyona taşıyacağız. Projemizin; ambalajlı ve katma pahası yüksek eser ihracatının artırılması, ihracatçılarımızın uzun vadeli ve öngörülebilir bir ihracat yapısına kavuşması ve Türk zeytin ve zeytinyağının memleketler arası pazarlardaki pozisyonunun güçlendirilmesi açısından değerli bir fırsat olduğuna inanıyoruz” biçiminde görüşlerini dillendirdi.
İhracatta DİR her vakit kullanılabilir olmalı
EZZİB Genel Kurulu’nda ihracattaki yasakların ve kotaların bölümde belirsizlik yarattığı dillendirilirken, Dahilde Sürece Rejimi’nin daima açık olması gerektiğine ait değerlendirmeler öne çıktı.
EZZİB Başkanı Emre Uygun, zeytinyağında ihracat yasaklarının son yıllarda 3 sefer geldiğini, bu süreçte ihracatçılara sorulmadığını vurguladı.
Yasaklara sessiz kalmadıklarını ve gerekli çabayı verdiklerini anlatan Uygun, “Bizim beklentimiz ihracatın önünü açacak formüllerin önümüze sunulmasıydı. Bizim zati çabalarımız daha fazla pazar bulmak, katma bedelli ihracatı arttırmak. Yasak kalksın diye bir uğraş yapmak ihracatçılar birliğinin ana misyonu değil. Keşke biz bunlarla uğraşmıyor olsaydık. Ancak maalesef kesimin birtakım dinamikleri kimi vakit yurt dışındaki dinamikler bu yasakların konmasını bakanlık nezdinde mecbur kıldı. Maalesef bu hususlar yaşandı. Tek bizim kesimimizde değil. Yaş meyve, kuru meyve, hayvansal eserler. Bunların hepsi hala günümüzde bile tavuk ihracatı yasak. O ilgili birlikler de bunun uğraşını veriyorlar. Lakin 20 yıl 25 yıl öncenin bürokratik ve bakanlık düzeyindeki konuşma ve bağlantı halleri değişti. Geçmiş devirlerde olanlarla bugünleri birebir formda kefede bedelli endirirsek yanlış sonuçlara varırız. Dahilde Sürece Rejimi konusuna gelince; ana çabalarımızdan biri nedir? İhracatçının sürdürülebilir hammadde tedariğini sağlamaktır. Dahilde sürece rejimi bu enstrümanlardan biridir. Olması da gerekir. Fakat bunu bir anda tartışmadan, istişare etmeden üretici, tüccar, ihracatçı herkesin bir ortaya getirip ortak bir tahlil bulmadan yapmak tahlilsiz kaldığını hepimiz çok yeterli biliyoruz. Tıpkı çözümsüzlüğe ulaşacak metodu denemenin de bir manası yok. Biz ne yapıyoruz? istişare ediyoruz, konuşuyoruz. İdare Heyetimiz ismine konuşmak istemem lakin şahsi görüşüm Dahilde Sürece Rejimi her vakit açık olur. Gereksinim olursa kullanılır. Pazar hissemizi kaybetmememiz lazım. Kolay bir operasyon değil sıkıntı bir operasyon haydi yapmak istesem finansman şartları, zamanlaması, üretim vs. Açık olursa kesimin yarar göreceğini şahsen ve en samimi hislerimle inanıyorum. Bütün dallarda faydalanacağına inanıyorum ancak gereksinim varsa kullanır. Muhtaçlık yoksa esasen kullanılmaz.”
Pestisit yakın vakitte bizi bekleyen büyük tehlike
Zeytinyağı bölümünde Uzakdoğu ve Amerika’ya ihracat yapan firmaların pestisitlerden ötürü risklerle karşı karşıya olduklarına değinen EZZİB Başkanı Emre Uygun, Ticaret Bakanlığı’nın aldığı numunelerden Ege Bölgesi’ndeki şahit numunelerden 100 civarında numune aldıklarını, yapılan tahlillerde yüzde 50’sinden fazlasında pestisit çıktığını Mosh-moah’ında önümüzdeki devirde sorun olacağını bu hususta üretim alanlarından başlayarak tedbirler alınması gerektiğini vurguladı. Uygun, “Biz Avrupa Birliği’ne direkt eser satmadığımız için bu sorunu çok hissetmiyoruz. Lakin bu büyüyen bir sorun. Bu sorunu uzmanlardan dayanak alarak çözeceğiz ya da yurt dışından bir tokmakla başımıza vurarak yaptıracaklar” diyerek görüşlerini noktaladı.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nde genel heyet sonrasında yapılan seçimde Emre Uygun’un lider adayı olduğu liste 55 oyla göreve getirildi. Yönetim Kurulu Başkanlığı’na Emre Uygun seçilirken İdare Kurulu’nda şu isimler yer aldı: “Davut Er, M. Kadri Gündeş, Güngör Şarman, Aykut Eker, Şafi Tunç, İsmail Selçuk, Rahmi Balsarı, Halil Can, Ayhan Bakan ve Vural Gözgeç”
Denetim Kurulu ise; “Ekin Fırıncıoğulları, Aydın Şensal ve Orhan Önal” isimlerinden oluştu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
