12 Nisan Milletlerarası Sokak Çocukları Günü kapsamında değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Abdullah Karatay, sokakta yaşayan çocuklara ait bilgilerin gerçeği tam yansıtmadığını, sorunun temelinde yoksulluk ve yapısal eşitsizliklerin bulunduğunu vurguladı.
Karatay, sokak çocuklarının birçok vakit “görünmeyen grup” olarak kaldığını söz ederek, “Bir ‘sosyal sorun olarak’ sokak çocukları meselesinin ne nedeni ne de tahlili bizim sokakta onlara yardım etmemiz değildir. Kapsamlı kamusal siyasetler tahlil için belirleyicidir.” dedi.
Üsküdar Üniversitesi Toplumsal Hizmet Bölümü’nden Prof. Dr. Abdullah Karatay, 12 Nisan Milletlerarası Sokak Çocukları Günü kapsamında sokakta yaşayan çocuklara ait değerlendirmelerde bulundu.
Sokakta yaşayan çocuklara ait datalar gerçeği tam olarak yansıtmıyor
Prof. Dr. Abdullah Karatay, sokakta yaşayan çocuklara ait dataların gerçeği tam olarak yansıtmadığını belirterek, “Çünkü sokaktaki çocuklarla özel olarak ilgilenen ne milletlerarası ne de ulusal seviyede bir örgütlenme yok. Sayılar daha çok projeler bazlı ve muhakkak bölgelerden alındığı için genelleştirilmesi hakikat değil. Dönemsel olarak bu çocuklara karşı gelişen ilgiye paralel olarak kamuoyunda algı ve istatistikler de değişmektedir. Fakat bilinen ve değişmeyen bir gerçek var ki erken endüstrileşme periyodunda beri bu olgu her vakit var olmuştur. Lakin toplumların ekonomik seviyesinin güzelleşmesine bağlı olarak bilhassa refah toplumlarında çok az görülürken; fakir dünyada çok daha fazla karşımıza çıkmaktadır.” dedi.
Bu çocuklar görünmeyen bir grup
Sokakta yaşayan çocukların “görünmeyen grup” olarak tanımlanmasının nedenlerine de değinen Prof. Dr. Karatay, “Toplumun çok önemsediği, paha sıralamasında önde olan bir küme değil bu çocuklar. Daha çok ‘ötekimiz’ ve kaygı nesnelerimizdir. Bir de sorunun toplumsal boyutundan çok, çocukların kişisel özellikleri, sokaktaki görünürlüğü daha fazla ilgi çekiyor. ‘Görünmeyen grup’ olarak tanımlanan sokaktaki çocukların sokakta olma nedenleri, sorunun gerisindeki iten nedenler, içinde bulundukları aile kıssaları, yoksulluk döngüsü ‘görünmüyor’ temel olarak. Biz sıradan beşerler olgunun gerisindeki bu yapısal mekanizmayı görmüyoruz. Yalnızca kirli ve tehlikeli imgeler olarak birtakım çocukları görüyoruz ve birden fazla defa dışlıyoruz, anlamak yerine suçluyoruz.” diye konuştu.
Yoksulluk temel belirleyici
İnsanların doğal yapılarından (yani annelerinden, kardeşlerinden, babalarından) kopmalarının alacakları en güç karar olduğuna işaret eden Prof. Dr. Karatay, şöyle devam etti:
“Dolayısıyla çocukların anne, baba ve kardeşlerinden koparak bağımsız olarak sokakta yaşaması kolay olarak tek nedene bağlı olarak anlaşılamaz. Çoklu nedenler ve onların tarihi, birikmişliği vardır; anlık, öfkeyle verilecek bir karar değil. Birçok nedeni olmakla birlikte temel nedenden kelam edilebilir. Yoksulluk temel nedendir mesela; zira, yoksulluk birden fazla faktörü birebir anda tesirler (sağlık, eğitim, cürüm, evsizlik vb.), birden fazla düzenek üzerinden tesir üretir ve vakit içinde varlığını inatla sürdüren bir durumdur. Dolayısıyla bu çocuk kümesinin içinde bulunduğu çoklu durumu ortaklaştıran temel düzenek, çocuklar ve ailelerinin yoksulluk durumu ya da ‘düşük sosyo ekonomik statüsüdür’. O halde yalnızca bireylere ya da yalnızca ailelerin özelliklerine bakarak sokakta yaşayan çocuklar olgusunu açıklamak aldatıcı olacaktır.”
İstismar riski yüksek!
Sokakta yaşayan çocukların her türlü istismara açık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Karatay, “Sokak çocuğu her cins müdafaadan uzaklaştırdığı için; çocuklar da her tıp istismar riskinin içindedir. Cinsel istismar, şiddet, zorla çalıştırma, yasadışı işlere bulaştırılma ve unsur kullanımı en önde gelen istismar riskleri olarak sayılabilir. Çocuk şimdi ‘yetişkin’ statüsünde olmadığı için temel olarak mağdurdur. İşlediği cürümler ve işlemeye itildiği kabahatler karşısında tam sorumluluğu yoktur; şimdi gelişme ve münasebetiyle muhafaza muhtaçlığı devam eden bir devirde olduğu için her şartta ‘sistem’ belirli oranlarda sorumludur. Çocuk yetişkin oluncaya kadar içine girdiği olumsuz şartlar nedeniyle ‘sistem’ direkt ya da dolaylı sorumluluktan kaçamaz.” sözünde bulundu.
Bireysel yardımlar tahlil değil
Toplumun en büyük yanılgısının sorunu yalnızca çocuklar ve aileleriyle hudutlu görmek olduğunu tabir eden Prof. Dr. Karatay, “Toplum olarak en büyük yanılgımız sokaktaki çocuklar meselesinin ‘çocukların kendisi, ailesi ve sokakla’ hudutlu bir durum olduğunu düşünmemiz; gerisindeki mekanizmayı, sistemi görmememizdir. Bir ‘sosyal sorun olarak’ sokak çocukları meselesinin ne nedeni ne de tahlili bizim sokakta onlara yardım etmemiz değildir. Sokaktaki beşerlerle yardım bağlantımız büsbütün ferdî vicdani bir durumdur. Sorunu derinleştirecek kadar ya da yapısal durumu belirleyecek kadar büyük bir tesiri olmaz. Yardım etmek isteyen beşerler kendisi için risk yaratmadan bunu yapabilirler; fakat bilmelidirler ki, sokaktaki birkaç çocuğa birkaç yardım bu sorunu çözmeyecektir. Bu sorunu biz hayırsever bireyler ne yarattık ne de çözebiliriz. Kamuyu sorumluluğuna çağırma, talep etme, kamuoyu oluşturma, kamu üzerinde baskı ögesi olma tahminen yaptığımız birkaç kuruşluk yardımdan çok daha tesirli olacaktır.” dedi.
Prof. Dr. Karatay, sokak çocukları meselesinin fakat kapsamlı ve kamusal siyasetlerle çözülebileceğinin altını çizdi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
