Uluslararası Ekonomi Zirvesi’nin (UEZ) açılışında konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İran savaşının ülke iktisadına tesirlerine dair yaptığı konuşmada, “Türkiye olarak sağlam olduğumuzu geçen yıl ispatladık, bu yıl da ispatlayacağız. Şokları programla atlattık. Güçte o bölgeye olan bağımlılığımız çok az. Bizim makroekonomik şoklara olan dayanıklılığımız daha yüksek. Özel ve kamu borçluluğunun toplamına baktığımızda da geçmişe oranla düşük. Bu nedenle bu şoku da atlatacağız.” dedi.
İş ve iktisat dünyasının kalbinin attığı Milletlerarası İktisat Tepesi (UEZ 2026) başladı. 2012 yılından bu yana Capital, Ekonomist ve Start Up dergileri tarafından düzenlenen UEZ, bu yıl 15’inci defa Türkiye ve dünyanın saygın siyasetçilerini, iş dünyası önderlerini ve akademisyenlerini ağırlıyor.
Bu yıl “Büyük Dönüşüm: Güçlü ve Sürdürülebilir Bir Global Sisteme Geçişin Pusulası” temasıyla düzenlenen tepenin ana sponsorluğunu Tera Finans Grubu üstleniyor.
Zirvenin ana konuşmacısı olan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, jeopolitik risklerin arttığı bir devirde Türkiye iktisadının şoklara karşı dirençli olduğunu belirtti. İran savaşının tesirlerinden bahseden Şimşek, “Bu büyük bir şok. Geçmişe oranla baktığınızda, bugünkü savaşın güç piyasalarına tesiri çok büyük. Hürmüz Boğazı çok kritik bir geçiş noktası. Yalnızca petrol değil, gübre ve doğalgaz açısından da o denli. Geçmiş benzeri savaş ve şoklarla karşılaştırdığımız vakit, petrol ve doğalgazda artışın çok fazla olduğunu görürsünüz. Ateşkes sürse dahi maalesef bir ölçü global ve Türkiye iktisadı açısından tahribat kelam konusu. Enflasyon üst taraflı, büyüme aşağı taraflı, tedarikte sıkıntılar devam edecek. Bunun farkındayız. Çok daha kalıcı tesirler doğurduğunun farkındayız. Savaşın getirdiği yıkım ve rehabilitasyon biraz vakit alacak. Jeopolitik olarak ne bölge ne de dünya eskisine dönmeyecek” dedi.
“Şokları değerli kayıplar yaşamadan programla atlattık”
“Ümit ederim ABD ve Çin anlaşır ve daha büyük savaşlar olmaz” diyen Şimşek, kelamlarına şöyle devam etti:
“Türkiye olarak güçlü olduğumuzu geçen yıl ispatladık, bu yıl da ispatlayacağız. Geçen yıl ticaret savaşlarının yarattığı hareketlilik, volatilite, 12 günlük savaş, kuraklık; bütün bunlar kıymetli gündem unsurlarıydı. Bu şokları kıymetli kayıplar yaşamadan programla atlattık. Program kendini kanıtladı, kendi rüştünü ispat etti. Pekala bu sene içinden geçtiğimiz ezaları atlatabilecek miyiz? Güçte o bölgeye olan bağımlılığımız çok az. Petrolde çabucak hemen bağımlılığımız yok. Türkiye’nin dayanıklılığının en değerli ayağı, maliye siyasetinin sağlam yapıda olması. 2023’te büyük bir zelzele yaşadık. EYT üzere bahisler da vardı; bütçe açığının ulusal gelire oranını yüzde 3’ün altına düşürdük. Açığın ulusal gelire oranının düşük olması kıymetli. Bu da bize siyasette hareket alanı sağlıyor. Bizim makroekonomik şoklara olan dayanıklılığımız daha yüksek. Gerçek kurda kıymetli bir artış yaşansa bile, faizlerde değerli bir artış yaşansa bile, büyümede düşüş görsek bile, Türkiye’nin kamu borcunun ulusal gelire oranı düşük olduğu için rahat atlatabiliyoruz. Özel ve kamu borçluluğunun toplamına baktığımızda da geçmişe oranla düşük. Bu nedenle bu şoku da atlatacağız.”
Türkiye dezenflasyonda kararlı olduğunu ortaya koyuyor
Savaş devrinde Türkiye’nin olumlu istikamette ayrıştığını söz eden Mehmet Şimşek, şöyle konuştu:
“Vatandaşların bize ve programa olan inancı kıymetli. Vatandaşların dövize olan talebi geçmişte çok yüksek olurdu. Bugün o kadar değil. Altına yönelik talebin olduğunu ise görüyoruz. Programın raydan çıkmasını engelleyeceğiz. Fiyat istikrarı ve mali disiplin konusunda gerekeni yapacağız. Bu savaşın tesirlerini sayıya dökecek olursak; yılbaşından itibaren petrol fiyatı yılın tamamı için 81 dolar öngörülüyor. Bunu baz alırsak bizim enflasyon 3 puan yüksek seyredebilir. Bizim öngörümüz 65 dolardı. Cari açık bir puan yükselir, onu yönetebiliriz. Büyüme yarım puan yahut bir puan düşebilir. Benim buradaki mesajım şu: Bütün bu tesirler yönetilebilir. Hasebiyle programı rayından çıkarmaz. Programı tesirler lakin rayından çıkarmaz. Bu değerli bir şok lakin bu şoku yönetilebilir görüyoruz. Türkiye dezenflasyonda kararlı olduğunu ortaya koyuyor. 65’lerden 30’lara düştü. Gayemiz 20’lerin altıydı. Piyasa enflasyonu 25 civarı görüyor. Ateşkes devam ettiği takdirde enflasyonu düşük tutmak için çalışmaya devam edeceğiz. Uzun vadede cari açıkta azalma bekliyoruz. Petrol ve doğalgazda üretimimiz artıyor. Daha fazla enerjiyi yenilenebilir güçten üretiyoruz. Bizim hizmet ihracatında çok güçlü bir konumumuz var. En değerlisi, biz şu anda sanayi siyasetleriyle endüstride dönüşümü başarıyoruz.”
Philip Hammond: “ABD, Çin’in ekonomik bir oyuncu olarak gücünü tanımadığı için çok pişman oldu”
Birleşik Krallık Eski Dışişleri ve Maliye Bakanı Lord Philip Hammond ise “Jeopolitik Parçalanma Çağında Küresel İktisadın Geleceği” başlıklı konuşmasında; yapay zekâ takviyeli teknolojiler, demografik dönüşüm ve iklim değişikliğiyle kontaklı güç güvenliği üzere başlıkların global gündemi belirlemeyi sürdürdüğünü vurguladı.
Teknolojik dönüşümün global güç istikrarlarını tekrar şekillendirdiğine dikkati çeken Hammond, 2015 yılına atıfta bulunarak şu değerlendirmeyi yaptı:
“2015 yılında ben mesela ferdi olarak şuna şahit oldum. ABD, Çin’in ekonomik bir oyuncu olarak gücünü tanımadığı için çok pişman oldu. Zira hakikaten bu çok çok büyük, kıymetli sonuçları olacak bir stratejik yanılgıydı. Bilhassa de daha sofistike teknolojilere erişim açısından…Bu mevzuda bir pişmanlık yaşadılar. Lakin maalesef çok geç olmuştu. Zira Çin dünyanın en değerli teknoloji merkezlerinden ve kuvvet merkezlerinden biri oldu.”
Philip Hammond, Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa’nın sadece karbonsuzlaşma gayeleriyle değil tıpkı vakitte yüksek güç maliyetleri ve rekabet kaybı riskiyle de karşı karşıya kaldığını kaydetti.
Avrupa’nın 2050 net sıfır amaçlarına ulaşmasına kuşku ile yaklaştığını belirten Hammond, “Çünkü burada nitekim çok görünür olmayan bir kadro beklenmedik tesirler olacak. Ve bu tesirler nedeniyle de birtakım fırsatlar gözden kaçmış olacak. Kısa vadede beklenen müspet tesirler gerçekleşmedi. Rekabetçilik perspektifinden bakıldığında, birçok ülkenin karbonsuzlaşma maksatlarına yaklaşmakta dahi zorlanacağını düşünüyorum.” dedi.
Küresel iktisadın tekrar şekillendiğini söz eden Hammond,son periyottaki küresek gelişmelerin bilhassa güç güvenliği üzerinde yıkıcı tesirler yarattığını ve mevcut ekonomik trendleri direkt etkilediğini kelamlarına ekledi.
Jeopolitik gelişmeler belirleyici oluyor
RePie Yatırım Holding Yönetim Kurulu Lideri Dr. M. Emre Çamlıbel, açılışta yaptığı konuşmada jeopolitik gelişmelere dikkat çekti. Çamlıbel, “Ekonomi ve iş hayatında atabileceğimiz adımlar, alabileceğimiz kararlar ve bu kararların tesirleri giderek daha fazla bu hududun içinde şekilleniyor. Global enflasyon, altın fiyatları, döviz pariteleri, petrol fiyatları ve tedarik zincirleri; artık büyük ölçüde jeopolitik, milletlerarası ve askeri gelişmeler tarafından belirleniyor” dedi.
Orta ve uzun vadede Türkiye ismine olumlu bir tablo olduğunu lisana getiren Çamlıbel, kelamlarına şöyle devam etti:
“Ancak kısa vadede karşı karşıya olduğumuz dalgalanmalarla nasıl gayret edeceğimiz en kritik sorulardan biri olarak öne çıkıyor. Bu belirsizlik ortamında şirketler de stratejilerini ve süreçlerini tekrar şekillendiriyor. Gündemlerine üç temel kavramı almış durumdalar: Dayanıklılık, risk azaltma ve çeşitlendirme. Hedef, belirsizlikleri yönetebilmek ve sürprizlere karşı hazırlıklı olmak. Ben de bu tepede yer alan bedelli konuşmacıların ve oturumların, tam da bu çerçevede yol gösterici öngörüler sunmasını bekliyorum. Elbette sırf jeopolitik cam tavanı değil, onun altındaki oyun alanımızı da konuşmalıyız. Yapay zekâ, dijitalleşme, sürdürülebilirlik, dayanıklılık, değişen global istikrarlar ve start-up ekosistemi üzere başlıklarda yapılacak tartışmaları da büyük bir heyecanla takip ediyorum.”
Geleceğe dair istikamet belirleyecek başkanlar bir arada
UEZ 2026’nın açılış konuşmasını yapan Capital&Ekonomist&StartUp Mecmuaları Yayın Yöneticisi Sedef Seçkin Büyük, bu yılki tepeyi dünya çapında yaşanan büyük kırılmayı birlikte tahlil edebilecek bir kurguyla tasarladıklarını belirtti. “Geleceğe dair istikametimizi belirlememize katkı sağlayacak bedelli fikir başkanlarını bir ortaya getirdik” diyen Büyük, dünya iktisadının artık öngörülebilir ve sürdürülebilir bir yapı olmaktan süratle uzaklaştığını vurguladı. Sedef Seçkin Büyük, şunları söyledi:
“Jeopolitik fay çizgileri derinleşiyor, ticaret blokları sertleşiyor. Dünyanın en güçlü ülkeleri ortasındaki teknoloji rekabeti stratejik bir çabaya dönüşüyor. Bu yeni nizamda büyüme ve kârlılık artık temel parametreler olarak kâfi değil. Dayanıklılık, sürdürülebilirlik ve stratejik pozisyonlanma belirleyici hale geliyor. Bu nedenle UEZ 2026’nın ana temasını ‘Büyük Dönüşüm: Güçlü ve Sürdürülebilir Bir Global Sisteme Geçişin Pusulası’ olarak belirledik. Zira artık sorun değişimin olup olmayacağı değil; bu değişimin kim tarafından, nasıl ve hangi kurallarla yönetileceği. Bugün global iktisat sadece piyasa dinamikleriyle şekillenmiyor. Siyasi kararlar; toplumsal hayatın, iş dünyasının ve ticaretin kurallarını direkt yine yazıyor. Artık problem yalnızca değişime ahenk sağlamak değil. Sorun, meçhullüğü yönetmek ve istikamet tayin edebilmek. UEZ 2026 bu nedenle bir konferans olmanın ötesinde; derinlikli bir fikir ve taraf belirleme platformudur. Burada ortaya konacak fikirler ve teklifler, sadece bugünü değil, önümüzdeki on yılın ekonomik mimarisini de şekillendirecek.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
