Uluslararası Ekonomi Zirvesi’nin (UEZ 2026) birinci panelinde konuşan Garanti BBVA Baş Ekonomisti Seda Güler Mert, Sıcak çatışma ortamına çok yakın bir noktada bulunuyoruz. Savaş yalnızca risk primini etkileyen bir katman değil, lojistik ve hammadde tedariği üzere mevzuları da etkiliyor. Sermaye en yüksek getiriyi arayacak lakin daha öngörülebilir bir ortam arıyor.” dedi.
2012 yılından bu yana Capital, Ekonomist ve Start Up dergileri tarafından düzenlenen Uluslararası Ekonomi Doruğu (UEZ 2026), bu yıl 15’inci defa Türkiye ve dünyanın saygın siyasetçilerini, iş dünyası başkanlarını ve akademisyenlerini ağırlıyor.
Bu yıl “Büyük Dönüşüm: Güçlü ve Sürdürülebilir Bir Global Sisteme Geçişin Pusulası” temasıyla düzenlenen doruğun ana sponsorluğunu Tera Finans Grubu üstleniyor.
Zirvenin birinci panelinde global iktisattaki gelişmeler ele alındı. TEPAV Ekonomik ve Yapısal Siyasetler Merkezi Yöneticisi Dr. Burcu Aydın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelin sponsorluğunu, Garanti BBVA üstlendi.
Dr. Burcu Aydın, “Global İktisatta Yeni İstikrarlar ve Türkiye” başlıklı panelin açılışında yaptığı konuşmada, Türkiye’de merkez bankasının son üç yıldır nakdî sıkılaşma süreci içinde olduğunu belirtti. Savaş öncesi devirde yüzde 30’un üzerinde seyreden enflasyonun, bu yılki maksatlarla birlikte hem hane halkı hem de gerçek bölüm üzerinde belirleyici bir baskı ögesi haline geldiğini tabir etti.
Farklı tenkitlerin gündemde olduğu bu süreçte global ölçekte yeni bir şokla karşı karşıya kalındığını vurgulayan Aydın, bu gelişmeler doğrultusunda merkez bankasının faiz artışları ve rezerv satışlarıyla şekillenen bir siyaset setine yöneldiğini belirtti.
Prof. Dr. Ahmet Kasım Han: “Üç ülkede birden rejim değişimi gerekiyor”
TED Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Kasım Han da 2000’li ve 2010’lu yıllarda ülkeler ortasındaki farkların azalacağı tarafındaki beklentilerin tersine, günümüzde global ölçekte bariz bir ayrışma ve dönüşüm yaşandığını söz etti.
İran savaşında kalıcı bir barışın sıkıntı göründüğünü lisana getiren Han, “Ama kalıcı barış nasıl olur derseniz, size çok net olarak söyleyeyim. Üç ülkede birden rejim değişimi gerekiyor. ABD’de, İsrail’de ve İran’da. Bu üç ülkenin üçünde de rejim değişmeden bu bölgede kalıcı bir barış tesis edilmesi pek bir imkan dahilinde değil.” değerlendirmesinde bulundu.
Küresel savaş riski ve artan jeopolitik belirsizliklerin kısa vadede önemli riskler barındırdığını vurgulayan Han, buna rağmen uzun vadede Türk varlıkları ve Türkiye iktisadının mevcut jeopolitik kırılma sürecinden kıymetli fırsatlar ve kazanımlar üretebileceğini lisana getirdi.
Prof. Dr. Ali Hakan Kara: “Merkez bankası tek başına dünyayı kurtaramaz”
Bilkent Üniversitesi, İktisat Kısmı Merkez Bankacılığı & Finansal Piyasalar Profesörü Prof. Dr. Ali Hakan Kara ise global kriz ve savaş ortamında merkez bankalarının mevcut yaklaşımına ait değerlendirmelerde bulundu.
Merkez bankalarının enflasyon amaçlarında eskisi kadar katı olmadığını vurgulayan Kara, “Merkez bankası tek başına dünyayı kurtaramaz. Maliye siyaseti ve başka siyaset alanları da en az para siyaseti kadar belirleyici.” sözlerini kullandı.
Ekonominde her yıl mart ayında farklı bir şokla karşılaşıldığını lakin Türkiye’nin bu şoklara karşı sağlam kalmayı başarabildiğini belirten Kara, şunları kaydetti:
“Enflasyon konusunda çok optimist değilim lakin dayanıklılık ve şokları absorbe etme kapasitesi açısından daha olumlu bir noktadayım. Maliye siyaseti genel olarak uygun gidiyor lakin dış kaynaklı şoklar nedeniyle birtakım zorluklar kelam konusu. Global kriz periyodunda Türkiye’nin kredi notu düşüktü. Türkiye’nin göründüğünden daha güçlü olduğunu anlatıyorduk lakin gereğince karşılık bulmuyordu. Akabinde gelen global kriz, bu dayanıklılığı somut biçimde ortaya koydu ve not artışlarını beraberinde getirdi. Mevcut savaş ortamında da misal bir sürecin yaşanması mümkün. Belirsizliklerin azalmasıyla birlikte Türkiye’nin tekrar not artışı sürecine girebileceğini öngörüyorum.”
Belirsizlikler azalırsa, sermaye akışı da artar
Gelinen noktada güvenlik korkularının ve jeopolitik risklerin öne çıktığını söz eden Garanti BBVA Baş Ekonomisti Seda Güler Mert, “Küreselleşmenin sonu değil lakin kimlerle entegre olduğunuz öne çıkıyor. ABD-Çin rekabeti, teknolojideki ayrışmalar, ticaret savaşları öne çıkıyor. Ülkeler ticari partnerlerini belirlerken jeopolitik partnerleriyle hareket ediyor. Sıcak çatışma ortamına çok yakın bir noktada bulunuyoruz. Savaş yalnızca risk primini etkileyen bir katman değil, lojistik ve hammadde tedariği üzere bahisleri da etkiliyor. Sermaye en yüksek getiriyi arayacak lakin daha öngörülebilir bir ortam arıyor.” dedi.
Türkiye’nin tek başına kırılganlıklar değil, avantajlar da sunan bir iktisat olduğunu anlatan Seda Güler Mert, kelamlarına şöyle devam etti:
“Sanayide üretim kapasitesinin olması, nitelikli insan kaynağının olması, özel bölümün dayanıklılığı, hizmet gelirlerinin kıymetli bir hisse edinmesi, kamu borçluluğunun düşük olduğu bir devirdeyiz. Bunlar bize fırsatlar sunuyor. Lakin sermaye neden kısa vadeli ve fırsatçı dediğimizde de yüksek enflasyon üzere kırılganlıklar öne çıkıyor. Hem maliyet hem de itimat şoku ile karşı karşıyayız. Enflasyon kalıcı olarak yüzde 20’nin altına inecek mi, bu çeşit soru işaretleri var. Sağlam bir yerimiz, temelimiz var desek de daha proaktif olmamız gerekiyor. İklim değişikliği ile birlikte besin arz güvenliğini de konuşmamız gerekiyor. Türkiye bu şoktan daha sağlam çıkacak. Fakat belirsizlikleri daha da azaltırsak sermaye akışının artacağını düşünüyorum.”
Uzun vadede dünya ticaretinin daralması herkesin aleyhine
Koç Üniversitesi İktisat Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Yılmaz, şöyle konuştu:
“Son 60 yılda globalleşmenin başlamasıyla birlikte daima artan bir ticaret var; lakin sıkıntıların da arttığını görüyoruz. Bu süreçte önemli kırılmalar yaşandığına şahit oluyoruz. Dünyanın en büyük ithalatçısı, ithalat yaptığı ülkelere tarifeler koyuyor. Çin’in de üretici olarak karşı atılımlarını görüyoruz. İki gücün çarpışmasına tanıklık ediyoruz. Üçüncü ülkeler ise daha itidalli davrandı, köprüler kurmaya çalıştı; üçüncü bir yolun mümkün olup olmadığına baktılar. Uzun vadede dünya ticaretinin daralması herkesin aleyhine. ABD ile Çin’in ayrışması dünya iktisadını yaklaşık yüzde 4 daraltıyor. Büsbütün enseyi karartmamıza gerek yok. AB’nin Hindistan ile yaptığı muahede, Pasifik ülkelerinin yaptığı mutabakatlar kıymetli. İran savaşının tesirlerinden çok uzun vadeye bakıyorum. Türkiye’nin coğrafik konumu, Avrupa’ya Gümrük Birliği ile entegrasyonu kıymetli. Bu yeni oluşan dünya tertibinin bize ne kadar yarar sağlayacağına, bizi ne kadar ileri taşıyacağına bakmak lazım. Biz yine Gümrük Birliği konusunda adımlar atmak zorundayız.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
