Varikosel, erkeklerde testisleri saran toplardamarların olağandışı formda genişlemesi sonucu oluşan yaygın bir hastalık olarak biliniyor. Yetişkin erkeklerin yaklaşık %15’inde görülüyor; infertilite (kısırlık) sorunu yaşayan erkeklerde bu oran %35-40’lara kadar çıkabiliyor. Ekseriyetle sol tarafta daha sık rastlanıyor, fakat her iki tarafta da görülebiliyor. Kimi hastalarda testislerde ağrı hissi yahut küçülme üzere belirtilere yol açarken, birçok erkekte hiçbir şikayete neden olmadan sessizce varlığını sürdürebiliyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Yunus Çolakoğlu, varikosel hakkında tüm merak edilenleri anlattı.
Solucan torbası üzere bir damarlaşma görülebiliyor
Varikosel, testisleri çevreleyen toplardamarların genişleyip kıvrımlı hale gelmesi olarak tanımlanmaktadır. En sık sol tarafta görülmekte ve bazen hiç belirti vermezken bazen uzun müddet ayakta kalınca artan künt ağrı, yük hissi yahut ele “solucan torbası” üzere gelen damarlaşma durumu oluşabilmektedir. Kimi bireylerde testis boyutunda küçülmeye, sperm kalitesinde düşüşe ve buna bağlı kısırlık meselelerine yol açabilmektedir. Bu yüzden bilhassa ağrı, besbelli şişlik yahut çocuk sahibi olma durumunda bir olumsuzluk hissedilmesi halinde uzman bir görüş alınması epey değerlidir.
Varikosel, testis içinde birkaç temel düzenek yoluyla hasar oluşturuyor
Genişleyen damarlarda göllenmiş kan, skrotal ısı artışına neden olmaktadır. Testislerin olağandan daha sıcak bir ortamda bulunması sperm üretimini olumsuz etkilemektedir. Ayrıyeten uzaklaştırılamayan kirli kan nedeniyle testis içinde oksijen azlığı gelişmekte ve bu durum hücre işlev bozukluğuna yol açmaktadır. Böbrek ve böbreküstü bezinden gelen ziyanlı atıkların testise geri akması da bu olumsuz süreci artırabilmektedir.
Zamanla bu süreçler;
- Sperm sayısında, hareketliliğinde ve morfolojisinde bozulmaya
- Testis hacminde küçülmeye
- Testosteron üretiminde azalmaya
yol açabilmektedir. Özcesi varikosel, testisleri “ısısal, oksidatif ve hipoksik stres” altında bırakarak ilerleyici hasar yaratabilmektedir.
Yaşınızdan, sperm tahlil sonuçlarına kadar ayrıntılı bir inceleme yapılıyor
Varikosel tanısı alan her hastada kesinlikle kapsamlı bir inceleme yapılmalıdır. Bu kıymetlendirme şunları içermelidir:
- Detaylı fizik muayene
- Skrotal Doppler ultrasonografi (damar çapları ve reflü derecesinin belirlenmesi)
- Sperm tahlili (spermiyogram)
- Testis hacim ölçümü
- Gerektiğinde kan hormon testleri (testosteron, FSH, LH vb.).
Üroloji uzmanı tarafından varikosel teşhisinin konulması, otomatik olarak ameliyat yapılması gerektiği manasına gelmemektedir. Tedavi kararı son derece kişiseldir ve şu faktörler göz önünde bulundurularak verilmelidir:
- Hastanın yaşı
- Varikoselin muayenede ve Doppler ultrasonografideki derecesi (Grade 1-3)
- Testis boyutları ve hacmi
- Çocuk sahibi olma isteği ve mevcut infertilite durumu
- Testislerdeki ağrının şiddeti ve süresi
- Sperm tahlili sonuçları (sperm sayısı, hareketliliği, morfolojisi)
- Hormon düzeyleri (özellikle testosteron).
Bu belirtilerde ameliyat düşünülebiliyor
Uluslararası üroloji ve üreme tıbbı kılavuzları, klinik varikosel (elle hissedilen) varlığında ve aşağıdaki durumlarda ameliyatı önermektedir:
- Çiftin açıklanamayan infertilitesi varsa ve sperm parametrelerinde bozulma tespit edilmişse,
- Testis hacminde manalı küçülme (atrofi) yahut gelişim geriliği varsa,
- Şiddetli ve günlük ömür kalitesini bozan ağrı mevcutsa (başka nedenler dışlandıktan sonra),
- Bazı olaylarda düşük testosteron düzeyleriyle birlikte klinik varikosel varsa.
Bu testlerde rastgele bir bozukluk saptanırsa, testislerdeki oksidatif gerilim ve ısı artışı nedeniyle ilerleyebilecek hasarı önlemek emeliyle varikosel ameliyatı önemli halde düşünülmelidir.
Ameliyatın sperm üzerinde birçok olumlu tesiri olduğunu gösteriyor
Günümüzde mikrocerrahi “Varikoselektomi” tekniği, en yüksek muvaffakiyet oranına ve en düşük komplikasyon riskine sahip formül olarak kabul edilmektedir. Ameliyatın en kıymetli yararlarından birisi, testis işlevlerini muhafazası ve iyileştirmesidir. Yapılan çok sayıda bilimsel çalışma, varikosel ameliyatı sonrası sperm konsantrasyonu, toplam sperm sayısı, hareketlilik ve olağan morfoloji oranında manalı güzelleşmeler olduğunu göstermektedir. Ayrıyeten bilhassa testosteron düzeyi düşük olan hastalarda ameliyat sonrası hormon seviyelerinde artış gözlenebilmekte, bu da cinsel işlevler ve genel güç düzeyi üzerinde olumlu tesir yaratabilmektedir. Ağrı şikayeti olan hastalarda da semptomlarda bariz rahatlama sağlanabilmektedir. Lakin sperm tahlili ve hormon testleri büsbütün olağan çıkan hastalarda karar daha tartışmalıdır. Bu kümede ileride oluşabilecek saklı testis hasarını önlemek ismine ameliyatın potansiyel yararları ile riskleri (varikosel nüksü, hidrosel oluşumu üzere az komplikasyonlar) kesinlikle cerrah ile etraflıca konuşulmalıdır. Karar, hastanın yaşı, çocuk sahibi olma planı, varikoselin derecesi ve genel sıhhat durumu dikkate alınarak ortak biçimde verilmelidir.
Düzenli takip ve hayat üslubu teklifleri de bu süreçte büyük kıymet taşıyor
Birçok erkek, varikoseli olduğu halde hiçbir sorun yaşamadan çocuk sahibi olabilmekte ve uzun yıllar meselesiz takip edilebilmektedir. Varikosel, panik yaratması gereken bir hastalık değildir. Birden fazla hadisede tertipli takip ve ömür biçimi teklifleri (sigara bırakma, kilo denetimi, çok sıcaktan kaçınma) kâfi olurken, uygun ve seçilmiş hastalarda ameliyat ile sperm kalitesinin, hormon istikrarının ve ömür kalitesinin manalı halde uygunlaştırılması mümkündür.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
