Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, sosyal medyanın kıskançlık ve kıyaslama hissini nasıl tetiklediği ve bunun ferdi ve toplumsal ruhsal tesirleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Sosyal medya, kıyaslama ve yetersizlik hislerini daima tetikliyor!
Sosyal medyanın yaygınlaşmasının kimi vakit kıskançlık hissini da alevlendirdiğini aktaran Klinik Psikolog İpek Erol, “Sosyal medya, insanın tabiatında esasen var olan kıyaslama ve yetersizlik hislerinin görünürlüğünü artırıyor ve bu hisleri daima tetikleyen bir ortama dönüşüyor.” dedi.
Kıskançlığın ilkel bir his olduğunu hatırlatan Erol, “Çocuklukta bakım verenle kurulan bağlantının içinde filizlenir. Lakin bugün toplumsal medya, bu hissin sadece açığa çıkmasını değil, kronikleşmesini de kolaylaştırıyor. Zira birey artık sırf yakın etrafıyla değil, binlerce insanın hayat kesitleriyle kendini karşılaştırıyor. Bu da kıskançlığı anlık bir histen çıkarıp, süreklilik kazanan bir iç tansiyona dönüştürebiliyor.” biçiminde konuştu.
Duygusal beyin, seçilmiş manzaraları gerçeklik üzere işliyor!
İnsanların kendilerini diğerleriyle kıyaslama eğiliminin toplumsal medyada daha güçlü hale gelmesinin temel nedeninin, maruz kalınan içeriğin tabiatı olduğunu savunan Klinik Psikolog İpek Erol, “Sosyal medya gerçekliği temsil etmez; idealize edilmiş, filtrelenmiş ve birden fazla vakit yapay bir benlik sunumu içerir. Kişi bilinçdışı seviyede bu imajların seçilmiş olduğunu bilse bile, duygusal beyin bunu gerçeklik üzere işler.” dedi.
Burada bilhassa ‘narsisistik yaralanma’ denilen sürecin devreye girdiğini kaydeden Erol, şunları söyledi:
“‘Ben neden bu türlü değilim?’ sorusu, bireyin kendi paha algısını etkileyip erken devir yetersizlik ve değersizlik şemalarının tetiklenmesine yol açabilir.
Sürekli diğerlerinin muvaffakiyetlerini, tatillerini ve ömür biçimlerini görmek bireyde yalnızca kıskançlık değil; eksiklik, değersizlik, suçluluk ve bazen de utanç hislerini tetikler. Bilhassa hayatının durağan bir periyodunda olan ya da içsel tatmin seviyesi düşük bireylerde bu tesirler daha ağır hissedilir. Kişi kendi ömrünü bir ‘başarı projesi’ üzere görmeye başlar ve gereğince uygun olmadığını düşünür. Bu durum vakitle anksiyete, depresif his durum ve hayat doyumunda azalma ile sonuçlanabilir. Değişik olan şu ki, kişi bu hislere karşın toplumsal medyada kalmaya devam eder; zira birebir vakitte oradan bir onay ve aidiyet de arar.”
Bastırılan kıskançlık içsel tansiyon olarak varlığını sürdürür!
Kıskançlık hissedildiğinde toplumsal medyada ortaya çıkan davranışların hayli çeşitli olduğunu tabir eden Klinik Psikolog İpek Erol, “Bazı bireyler kıskandıkları kişiyi daha sık takip eder, öykülerini daima denetim eder; bu durum obsesif bir izleme davranışına dönüşebilir. Kimileri ise tam aksine engelleme, takipten çıkma üzere kaçınma stratejilerine yönelir. Daha örtük seviyede ise pasif agresif yorumlar, imalı paylaşımlar ya da ‘kendini gösterme’ eforu artar. Yani kişi, hissettiği eksikliği telafi etmek için kendi hayatını daha parlak göstermeye çalışır. Bu da aslında kıskançlığın öbür bir formda yine üretilmesine neden olur.” dedi.
‘Gizli kıskançlığın’ ise toplumsal medyanın en dikkat cazibeli ruhsal dinamiklerinden biri olduğuna işaret eden Erol, “Bu şahıslar açıkça kıskanç olduklarını kabul etmezler; bilakis birçok vakit destekleyici, beğeni veren ya da nötr görünen bir tavır sergilerler. Lakin içeriklere çok odaklanma, karşı tarafla kendini daima kıyaslama ve içsel huzursuzluk bu hissin varlığına işaret eder. Ruhsal açıdan bu, kabul edilmesi sıkıntı olan bir hissin bastırılması ve daha kabul edilebilir bir forma dönüştürülmesidir. Ancak bastırılan kıskançlık kaybolmaz; içsel tansiyon olarak varlığını sürdürür.” açıklamasını yaptı.
Sorun toplumsal medyada değil, onunla kurulan ilişkide…
Bu kıyaslama tuzağından çıkmak için ferdi seviyede yapılabilecek en değerli şeyin, maruz kalınan içeriğin seçici bir formda düzenlenmesi olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog İpek Erol, “Kişi kendine şu soruyu sormalı; ‘Bu içerik bana ne hissettiriyor?’. Şayet daima yetersizlik ve huzursuzluk yaratıyorsa, o içerikten uzaklaşmak gereklidir.” dedi.
Bunun yanı sıra, bireyin kendi hayatına dönmesi, içsel tatmin kaynaklarını artırması ve gerçek bağlarla temasını güçlendirmesinin de kıymetli olduğunu aktaran Erol, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Mindfulness temelli yaklaşımlar, kişinin otomatik kıyaslama niyetlerini fark etmesine ve onlara kapılmadan geçmesine yardımcı olabilir. Zira sorun toplumsal medyada değil, onunla kurulan alakada derinleşir.
Son olarak, toplumsal medyanın kıskançlığı artırması sadece ferdî bir sorun değil; tıpkı vakitte toplumsal bir dinamiğin yansımasıdır. Bugün muvaffakiyet, hoşluk ve memnunluk belli kalıplar üzerinden tanımlanıyor ve bu kalıplar daima tekrar üretiliyor. Medya, algoritmalar ve kültürel beklentiler bu süreci besliyor. Hasebiyle bireyin yaşadığı kıskançlık hissini yalnızca ferdî zayıflık olarak görmek, sıkıntıyı eksik anlamak olur. Bu, hem bireyin iç dünyasında hem de içinde yaşadığı kültürde kökleri olan çok katmanlı bir süreçtir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
