İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin düzenlediği İzmir Kültür Siyasetleri Çalıştayı, ulusal ve memleketler arası iştirakçileri Tarihi Havagazı Fabrikası’nda buluşturdu. Lider Dr. Cemil Tugay, kültürün sadece sanat değil; eşitlik, demokrasi, kapsayıcılık ve kalkınmanın temel ögesi olduğunu vurgulayarak, “İzmir tarihi birikimi ve toplumsal dinamizmiyle ulusal ve milletlerarası ölçekte çok daha güçlü bir kültür aktörü olmayı hak ediyor. Kentin kültürel birikimini hak, adalet ve sürdürülebilirlik temelinde geleceğe taşımayı hedefliyoruz” dedi.
Kültür siyaseti alanında planlı, bilgi temelli ve bütüncül bir siyaset mimarisi oluşturmak, İzmir’in ulusal ve memleketler arası ölçekte daha güçlü bir kültür aktörü olarak konumlanmasını sağlamak hedefiyle İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen Memleketler arası Kültür Siyasetleri Çalıştayı, Birleşmiş Kentler ve Lokal İdareler Dünya Teşkilatı (UCLG) Kültür Komitesi, UNESCO ve Milletlerarası Anıtlar ve Sitler Kurulu (ICOMOS) temsilcileri, Atina ve Zagreb belediyelerinden uzmanlar, farklı kentlerden lokal idare temsilcileri ve uzmanların iştirakiyle Tarihi Havagazı Fabrikası’nda başladı.
Tugay: Hakkımıza sahip çıkalım
İki gün sürecek çalıştayın açılında konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve UCLG Kültür Komitesi Lider Yardımcısı Dr. Cemil Tugay, “Yerel idareler kelam konusu olduğunda kültürün sadece cümbüş, sanatsal faaliyetler, kültürel miras çalışmalarıyla sonlandırılamayacağını lisana getirerek “Kültür; çevredir, çeşitliliktir, kapsayıcılıktır, karşılaşılan zorlukları aşmak için başvurduğumuz bir kaynaktır. Kültür bir haktır ve bütün bunlarla birlikte kültür bir kalkınmadır. Geçmişten bugüne tahminen yönetilmeden büsbütün kendi kendine bugüne gelmiş kültürü, bundan sonraki süreçte hak, adalet ve kalkınma temelli yönetmeyi teklif ediyorum. Dünyamızın ve kentlerimizin sürdürülebilirliğe ancak değerli ölçüde barışa, barış içinde insanların haklarını adaletli formda aldıkları bir yaşama gereksinim var. Bu kendi kendine gerçekleşmeyecek bir sonuç. Bu lakin nitekim demokrasiyi, insan haklarını, özgür kanıyı ve ifadeyi savunan, olması gereken uygar insan kitlesinin sağlayabileceği bir sonuç. Dünyayı geleceğe taşırken kültürü kıymetli bir öge olarak görmeli ve oradaki hakkımıza sahip çıkmalıyız” diye konuştu.
“Kültüre erişim dağılımı, eşitsizlik haritasını gösterir”
Çalıştayın Tarihi Havagazı Fabrikası’nda düzenlenmesinin manalı olduğunu vurgulayan Lider Tugay, yapının 1862’de kurulduğunda İzmir’i Osmanlı’da sokak aydınlatmasında hava gazını kullanan birinci kent haline getirdiğini hatırlattı. Tıpkı yapının yıllar sonra sanayi mirasından kültür yerine dönüştürülerek yine kente kazandırıldığını belirten Tugay, “Bir kentte neyin korunacağına, neyin dönüştürüleceğine nasıl karar vereceğiz? Bu çalıştayı, bu sorulara bilimsel ve iştirakçi cevaplar üretmek için düzenliyoruz. Kültüre erişimin dağılımı, birebir vakitte kentteki eşitsizliklerin de haritasını gösterir. Bu nedenle kültüre erişimi bir ayrıcalık değil, temel bir hak olarak görmek gerekiyor. Sürdürülebilir kalkınma tartışmalarında ise uzun yıllardır eksik kalan boyut kültür oldu” dedi.
Somut ve uygulanabilir politikalar
İzmir Kültür Siyasetleri Çalıştayı’nı somut ve uygulanabilir siyasetler üretmek emeliyle düzenlediklerini aktaran Tugay, “Yerel idareler son yıllarda kültür siyasetlerinde daha belirleyici hale geldi. Kültür artık bir yan alan olmaktan çıkarak kentsel ömrün niteliğini, toplumsal dayanıklılığı ve demokratik kapasiteyi şekillendiren stratejik bir öge oldu. Kültür siyasetlerini toplumsal siyaset, etraf siyaseti ve mekânsal planlamayla birlikte ele almak gerekiyor. İzmir tarihi birikimi ve toplumsal dinamizmiyle ulusal ve memleketler arası ölçekte çok daha güçlü bir kültür aktörü olmayı hak ediyor” sözlerini kullandı.
“İzmir’de düzenlenmesi tesadüf değil”
Çalıştayın İzmir’de düzenlenmesinin tesadüf olmadığını vurgulayan Lider Tugay, kentin binlerce yıllık çok kültürlü geçmişiyle kültür siyasetleri tartışmaları için özgün bir taban sunduğunu söyledi. Antik Smyrna’dan Osmanlı’nın çok lisanlı ticaret ömrüne ve Levanten kültürüne uzanan birikimin İzmir’e güçlü bir kültürel çeşitlilik kazandırdığını belirten Tugay, farklı toplulukların yüzyıllardır bu kentte iç içe yaşadığını söz etti. İzmir’in Türkiye’nin en ağır Roman nüfuslarından birine de mesken sahipliği yaptığını hatırlatan Tugay, Roman toplumunun kültürel birikimi ve sanatsal üretiminin kültür siyasetlerinde daha görünür hale getirilmesi gerektiğini söyledi.
“İzmir’i İzmir yapan bedelleri geleceğe taşımalıyız”
Cumhuriyet’le birlikte İzmir’in çağdaşlaşma, laiklik ve çağdaş ömrün en güçlü kentlerinden biri haline geldiğini belirten Lider Tugay, “Çağdaşlık, özgür niyet ve çoğulculuk İzmir’in kültürel kimliğinin temelini oluşturuyor. Sanat üretiminin yürekli, kamusal alanın özgür olduğu bu kenti İzmir yapan kıymetleri sadece korumak değil, güçlendirerek geleceğe taşımak zorundayız. Kültür siyasetlerinde hangi üretimlerin destekleneceği ve hangi seslerin görünür olacağı da bu anlayışla belirlenmeli” dedi.
“Kültür aktörü İzmir”
Kültür siyasetlerinin sırf uzmanlar ve kurumlar tarafından değil, kentin tüm aktörlerinin iştirakiyle şekillenmesi gerektiğini vurgulayan Lider Tugay, konuşmasını şöyle tamamladı:
“Çoğulculuk, özgür fikir ve katılımcılık İzmir’in tarihî kimliğinin temel pahaları. Bu çalıştayla İzmir’de planlı, bilgi temelli ve kapsayıcı bir kültür siyaseti oluşturmayı hedefliyoruz. Kültüre erişimden miras idaresine kadar geniş bir alanda somut siyasetler üreterek İzmir’i ulusal ve milletlerarası ölçekte daha güçlü bir kültür aktörü haline getirmek istiyoruz.”
“Çağın sihirli sözcüğü kalkınma”
Açılış konuşmalarının akabinde eski Kültür Bakanı Dr. Burhan Suat Çağlayan’ın maderatörlüğünda düzenlenen UCLG Liderler Oturumu’nda konuşan Lider Tugay, lokal idarelerin farklı kent tecrübelerinden yararlanarak global ölçekte yanlışsız siyasetler geliştirmesinin değerine dikkat çekti. “Çağın sihirli sözcüğü kalkınma” diyen Tugay, kalkınmanın sadece ekonomik büyüme değil; hayat kalitesi, demokrasi, eşitlik, kamu hizmetlerinin kapsayıcılığı, tabiatla ahenk ve sürdürülebilirliği de içeren bütüncül bir kavram olduğunu söyledi. Kültürün bu kalkınma anlayışının temel ögelerinden biri olması gerektiğini vurgulayan Tugay, kültürü hem ekonomik paha üreten hem de toplumsal hayatı ve lokal kimlikleri güçlendiren bir alan olarak gördüklerini söz etti.
İzmir’in kültür karnesi ölçülüyor
Kültürün sadece sanat değil, dünyayla kurulan bağlantı biçimi ve toplumsal bedelleri de kapsadığını belirten Lider Tugay, etraf siyasetlerinin da kültürel yaklaşımlardan beslendiğini söyledi. UCLG Kültür Komitesi’nin “Kültür 2030” maksadı kapsamında yürütülen çalışmalara değinen Tugay, Birleşmiş Milletler’in sürdürülebilir kalkınma maksatlarında kültürün farklı bir başlık olarak yer almadığını, bu nedenle kültürü 18. gaye olarak tanımlamaya yönelik çalışmalar yapıldığını söz etti. İzmir’in bu kapsamda kendi “kültür karnesini” hazırlayacağını belirten Tugay, kültürel hizmetlere erişim ve engelli bireylerin kültürel haklara iştiraki üzere alanların da ölçüleceğini, bu bilgilerin her yıl kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi.
“Toptancı yaklaşımla kültür siyasetleri belirlenemez”
Oturumda konuşan Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı ve UCLG-MEWA Kültür ve Turizm Komitesi Başkanı Ahmet Aras, son yıllarda kentlerin kıymetinin arttığını, fakat ulusal ve genel geçer siyasetlerin lokal gereksinimleri karşılamakta yetersiz kaldığını söyledi. Toptancı ve popülist yaklaşımların kentlere ziyan verebildiğini belirten Aras, her kentin kendi dinamiklerine nazaran kültür siyaseti üretmesi gerektiğini vurguladı. Lokal idarelerin güçlendirilmesi ve finansman kapasitelerinin artırılması gerektiğini söz eden Aras, “Toptancı yaklaşımla kültür siyasetleri belirlenemez” dedi. Kültürün siyaset üstü, tarihi ve ortak bir bedel olduğunu lisana getiren Aras, belediyelerin liderliğinde akademi, merkezi yönetim ve sivil toplumun, milletlerarası birliklerin birlikte çalıştığı iştirakçi bir modelin zarurî olduğunu, aksi halde siyasetlerin dar bir bakışla şekilleneceğini söyledi.
Kültür Siyasetleri Evrakı Taslağı ile başlangıç yapıldı
Çalıştayın birinci günü, kültür siyasetlerindeki global eğilimleri ele alan bir panel ve altı tematik masa oturumu ile devam etti. 8 Mayıs’ta ise milletlerarası kültür idaresi planlarını inceleyen bir oturum ve somut siyaset teklifleri üretmeye yönelik ikinci bir tematik masa tipi yapılacak. Çalıştayın tartışma metni olarak hazırlanan İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Siyasetleri Evrakı Taslağı; “Kültürü Bir Hak Olarak Tanımlamak ve Kültüre Erişim”, “Kültür İdaresi ve Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi”, “Kültür İktisadı ve Yaratıcı Endüstriler”, “Kültürel Mirasın Korunması ve Yine İşlevlendirilmesi”, “İklim Krizi, Ekoloji ve Kültür Politikaları” ve “Dijitalleşme, Yeni Teknolojiler ve Kültür Politikaları” olmak üzere altı temel eksen üzerine inşa edildi. Her eksen hem somut siyaset teklifleri hem de gerçek tercih alanlarını ve yapısal tansiyonları işaret eden tartışma sorularını içeriyor. Evrak tamamlanmış bir metin olarak değil ortaklaşa geliştirilecek bir siyaset sürecinin başlangıç noktası olarak tasarlandı. Çalıştay, İzmir Büyükşehir Belediyesi Lideri Dr. Cemil Tugay’ın UCLG Kültür Komitesi Lider Yardımcılığı misyonuyla de örtüşen bir memleketler arası ağ içinde şekilleniyor. Tematik masalarda akademisyenler, bağımsız sanatkarlar, meslek örgütü temsilcileri, sivil toplum aktörleri, kültür iktisadı profesyonelleri, miras uzmanları ve belediye yöneticileri birlikte ça İzmir’in kültür siyaseti alanında planlı, bilgi temelli ve bütüncül bir siyaset mimarisi oluşturmasının başlangıç noktası olarak tasarlanan çalıştay, kültüre erişimden miras idaresine; kültür iktisadından iklim siyasetine uzanan geniş bir alanda somut siyaset çıktıları üretmeyi ve İzmir’in ulusal ve memleketler arası ölçekte daha güçlü bir kültür aktörü olarak konumlanmasını hedefliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
