Meditasyon, ruh ve vücudun eş vakitli olarak yarar gördüğü bir zihinsel eğitim tekniği olarak tanımlanıyor. Bilinen tesiri, gerilimi azaltmak olan bu tekniğin hayli esaslı bir geçmişi bulunuyor. Meditasyonun nizamlı uygulanması, gerilim hormonlarını azaltarak beynin odaklanma, hafıza ve duygusal istikrarla bağlantılı bölgelerinde olumlu değişimler sağlayabiliyor. Bilimsel araştırmalar, günde yalnızca birkaç dakikalık meditasyon yapmanın bile zihinsel dayanıklılığı artırıp tasayı azaltabileceğini ortaya koyuyor. Memorial Antalya Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Sevin Balkan, meditasyonun beyindeki kanıtlanmış tesirlerini anlattı.
Beyin hayat uzunluğu gelişebilir ve değişebilir bir organ
1400 gr kadar tartısı olan ve yaklaşık 86 milyar nöron içeren beyin çok eşsiz bir organdır. Evvelce sanılanın tersine; beyin esnektir ve hayat uzunluğu yaptığımız her şeye ve yaşadığımız her tecrübeye cevaben beyindeki nöronlar birbirleriyle yeni kontaklar kurabilmekte, hatta yeni nöronlar oluşabilmektedir. Yani beyin hayat uzunluğu gelişebilir ve değişebilir. Buna “Nöroplastisite” denir. Bunun sayesinde hudut sistemi çevresel değişimlere ahenk gösterebilme yeteneği sağlar. Birçok meditasyon tipi içinde en çok ‘farkındalık meditasyonu’ (mindfulness meditation) bu araştırmalarda kullanılmaktadır.
Meditasyonun beyinde bilimsel kanıtlanmış olumlu tesirleri şunlardır;
1. Gerilim, anksiyete ve panik bozukluğunu azaltır
Meditasyon tüm toplumlarda gerilimi azaltmak maksadıyla yapılmaktadır. 2017’de evvelce yapılmış 45 çalışmanın gözden geçirilmesinde meditasyonun farklı formlarının gerilimin fizyolojik göstergeleri (örneğin kalp suratı, kortizol seviyesi gibi) azaltabildiği saptanmıştır. Ayrıyeten gerilimle ilgili olabilen fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, travma sonrası gerilim bozukluğu üzere bir küme hastalıkta da meditasyonun semptomlarda azalma yapabildiği gösterilmiştir. Anksiyete de üzerinde çok çalışılan bir bahistir ve 8 haftalık bir meditasyonun bile olumlu tesiri gösterilmiştir.
2. Dikkat ve konsantrasyonu artırır
Düzenli meditasyon; dikkat, konsantrasyon, odaklanma, planlama, kişinin kendini denetim edebilmesi ve farkındalık üzere yetenekleri geliştirir. Toplumsal hisleri yorumlama alanı gelişerek empati ve anlayışı artırır. Araştırmalar meditasyon yapan şahısların beyinlerinde bu işlevlerle ilgili ön beyin bölgesinde beynin nöronal hücre gövdelerinin birçoklarını içeren gri cevherde kalınlaşmaya neden olduğunu göstermektedir. Örneğin 2019’da gerçekleştirilen bir çalışmada, 153 şahısta yapılan 2 haftalık farkındalık meditasyonu ile yalnızlık hissinin azaldığı ve toplumsal irtibatın arttığı gösterilmiştir.
3. Gerilim reaksiyonlarını azaltır
Meditasyon ile dehşet, dert yahut öfke üzere hisler daha yönetilebilir hale gelir. Bu tesirler için beyinde amigdala bölgesinde araştırmalar yapılmış ve gerilim altında etkin olan bu bölgenin hacminin 8 haftalık bir meditasyon ile küçülebildiği saptanmıştır.
4. Öğrenme, bellek, ruhsal istikrar ve motivasyonu artırır
Hipokampus bellek ve öğrenmenin ana merkezidir. Hipokampusta gerilimle bedende artan kortizolun bağlandığı reseptörler vardır ve bu etkileşim nörotoksisiteye neden olarak hücrelere ziyan verir ve hipokampusun küçülmesine neden olur. Yapılan birçok MR araştırması meditasyonun hipokampusta gri cevher yoğunluğunu artırdığını, kalınlaştırdığını ve ön beyin, amigdala istikrarını olumlu etkilediğini göstermiştir.
Meditasyonun bu tesirlerinin görülebilmesi için günde 10-30 dakika, haftada 5-7 gün ve en az 8 hafta yapılması önerilmektedir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
