Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, 24 Mayıs Dünya Şizofreni Günü kapsamında, şizofreninin belirtileri, nedenleri, tedavi teknikleri, aile takviyesi ve toplumsal damgalanma hakkında bilgi verdi.
Şizofreni, algı ve davranışları etkileyen bir beyin hastalığı!
Şizofreninin, beynin işleyişini etkileyen önemli bir psikiyatrik hastalık olarak tanımlandığını söz eden Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, “Halk ortasında birçok vakit ‘akıl hastalığı’ olarak bilinse de, temel olarak kişinin fikir, algı ve davranış bütünlüğünü bozan bir beyin hastalığıdır. Hastalık; gerçek dışı inançlar (hezeyanlar), çevresel algıda bozulma ve fonksiyonellik kaybı ile kendini gösterebilir.” dedi.
Şizofreni hastalarında en sık görülen belirtilere değinen Prof. Dr. Erkmen, “Kişinin kendisine ziyan verileceğine inanması, takip edildiğini düşünmesi ya da kendisini son derecede kıymetli bir kişi olarak görmesi belirtiler yer alır. Bu fikirler vakitle kişinin toplumsal hayattan uzaklaşmasına, işini, eğitimini bırakmasına ve içe kapanmasına yol açabilir. Kimi hadiselerde saldırgan davranışlar görülse de, bu durum hastalığın genel karakteristiği değildir. Tersine araştırmalar, şizofreni hastalarının toplumda sanıldığı kadar yüksek oranda şiddet eğilimi göstermediğini ortaya koyuyor.” formunda konuştu.
Şizofrenide genetik yatkınlık kıymetli bir risk faktörü!
Şizofreninin erkeklerde bayanlara oranla daha sık görüldüğünü aktaran Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, “Uzmanlara nazaran bunun nedenlerinden biri, bayanlarda östrojen hormonunun menopoz periyoduna kadar esirgeyici bir tesir göstermesi. Menopoz sonrası devirde bu esirgeyici tesirin azalmasıyla bayanlarda hastalık riski artabilmekte.” dedi.
Şizofreninin kesin nedeninin tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik yatkınlığın kıymetli bir rol oynadığının kabul edildiğini kaydeden Prof. Dr. Erkmen, “Ailede şizofreni hikayesi bulunan bireylerde riskin daha yüksek olduğu gözlemleniyor. Bunun yanında çevresel faktörlerin, bilhassa travmatik ömür olaylarının ve ağır gerilim durumlarının hastalığın ortaya çıkışını tetikleyebileceği düşünülüyor. Lakin çevresel tesirlerin rolü hala araştırılıyor.” tabirlerini kullandı.
Tedavinin bırakılması hastalığın tekrarlamasına yol açabilir!
Şizofreni tedavisinde temel yaklaşımın ilaç tedavisi olduğunu lisana getiren Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, şunları söyledi:
“Bu tedavi ekseriyetle uzun periyodik devam eder. Hastalığın denetim altına alınabilmesi için ilaçların sistemli kullanılması büyük kıymet taşır. Belirtiler düzelse bile tedavinin kendi kendine sonlandırılması, hastalığın tekrarlamasına neden olabilir. İlaç tedavisinin yanı sıra rehabilitasyon çalışmaları da tedavinin kıymetli bir kesimidir. Hastaların toplumsal hayata kazandırılması, iş maharetlerinin geliştirilmesi ve toplum içinde bağımsız yaşayabilmeleri için çeşitli programlar uygulanır. Sanat ve müzik üzere alanların da rehabilitasyon sürecine olumlu katkı sağladığı biliniyor.
Günümüzde uzun tesirli enjeksiyon tedavileri de kullanılabiliyor. Aylık, üç aylık ve hatta altı aylık iğneler sayesinde ilaç takibi kolaylaşıyor ve tedavi ahengi artıyor. Lakin her hastanın bu tedavilere cevabı farklı olabileceği için şahsa özel planlama yapılması gerekiyor.”
Şizofreni tedavisinde aile takviyesi en kritik ögelerden biri!
Şizofreni hastalarının toplumdan büsbütün izole edilmesi gerekmediğine işaret eden Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, “Uygun tedavi ve takviyeyle birçok hasta eğitim hayatına devam edebilir ve çalışabilir. Birtakım ülkelerde hastalar, daha kısa çalışma saatleri ve destekleyici iş ortamlarıyla üretken hayatlarını sürdürebiliyor. Türkiye’de de emsal biçimde çalışan şizofreni hastaları bulunuyor.” dedi.
Şizofreni üzere kronik hastalıklarda aile dayanağının tedavinin en kritik ögelerinden biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Erkmen, “Ailelerin en önemli sorumluluğu, hastanın nizamlı olarak doktora gitmesini sağlamak ve ilaç kullanımını takip etmektir. İlaçların aksatılması, hastalığın tekrar alevlenmesine yol açabilir. Ailelerin dikkat etmesi gereken erken belirtiler ortasında; kişinin giderek içine kapanması, toplumsal ahenginin bozulması, okul yahut iş performansında bariz düşüş, etrafına karşı kuşkucu kanılar geliştirmesi yer alır. Bu çeşit belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden uzman takviyesi alınması değerlidir.” açıklamasını yaptı.
Damgalama, hastaların tedaviye erişimini ve topluma ahengini zorlaştıran değerli bir sorun!
Şizofreni sözü toplumda birden fazla vakit yanlış ve damgalayıcı bir formda kullanıldığına dikkat çeken Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, “Bu durum hem hastaları hem de ailelerini olumsuz etkiliyor. Uzmanlara nazaran psikiyatrik teşhislerin bir ‘etiket’ olarak kullanılmaması, hastalığın bir sıhhat sorunu olduğunun kabul edilmesi gerekir. Damgalama, hastaların tedaviye erişimini ve topluma ahengini zorlaştıran değerli bir sorun.” dedi.
Şizofreninin birtakım hastalarda büsbütün iyileşmese de, büyük oranda denetim altına alınabilen bir hastalık olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Erkmen, sözlerini şöyle tamamladı:
“Erken teşhis ve sistemli tedavi ile birçok hasta toplumsal ömrüne dönebilir, iş ve aile hayatını sürdürebilir. Şimdiki psikiyatri yaklaşımı, hastalığı büsbütün ortadan kaldırmaktan çok, bireyin ömür kalitesini artırmaya ve fonksiyonelliğini müdafaaya odaklanır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
