Doğum süreci, birçok bayan için hayatın en özel tecrübelerinden biri. Lakin bu sadece fizikî değil, tıpkı vakitte hormonal, ruhsal ve toplumsal açıdan da değerli değişimlerin yaşandığı bir süreç. O denli ki, annelerin bir kısmı doğum sonrası periyotta duygusal dalgalanmalar yaşarken birtakım bayanlarda belirtiler daha ağır seyrederek “doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon)” olarak isimlendirilen klinik bir tablo oluşturabiliyor. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Kevser Altıntaş, şuurlu bir hazırlığın, riskleri azaltacağının ve süreci daha sağlıklı hale getireceğinin altını çizerek şunları söylüyor: “Annelik her vakit kusursuz geçen bir süreç olmayabilir. Doğum sonrası periyotlarda duygusal olarak tükenmiş hissetmek, zorlanmak ya da yardım muhtaçlığı duymak bir zayıflık değildir. Değerli olan erken fark etmek ve yardım istemekten çekinmemektir. Unutmayın, takviye istemek bir eksiklik değil; hem kendiniz hem de bebeğiniz için attığınız güçlü ve güzelleştirici bir adımdır.”
Doğum Sonrası Her His Değişimi Depresyon mu?
Toplumda yaygın görülen doğum sonrası devirdeki duygusal dalgalanmalarda birçok anne birinci birkaç gün yahut hafta içinde ağlama nöbetleri, huzursuzluk, his durum değişiklikleri yaşayabiliyor. “Annelik hüznü (Baby blues)” olarak da bilinen bu durum çoklukla 7-14 gün içinde tabiatıyla geçiyor. Lakin postpartum depresyon çok daha önemli bir tablonun ismi. Belirtileri çoklukla doğumdan sonraki ilk 4 ilâ 6 haftada ortaya çıksa da birtakım bayanlarda doğumdan birkaç ay sonra, hatta bazen doğumdan sonraki bir yıl içinde bile kendini gösterebiliyor. Bu periyotta daima mutsuzluk, keyif alamama, ağır korku, yetersizlik hissi ve hatta bebeğe karşı olumsuz hisler üzere belirtilere dikkat edilmelidir. Bu belirtiler annenin fonksiyonelliğini etkiliyorsa ve iki haftadan uzun müddettir devam ediyorsa, doğum sonrası depresyon açısından kesinlikle bir tabip değerlendirmesi yapılmalıdır.
Hangi Anneler Daha Çok Risk Altında?
Doğum sonrası depresyon her annede ortaya çıkabilir; lakin birtakım biyolojik, ruhsal ve çevresel risk faktörleri bu durumu daha da kolaylaştırabilir. Örneğin; daha evvel depresyon yahut anksiyete hikayesi olması, güç ya da travmatik doğum tecrübesi, toplumsal dayanak eksikliği (aile, arkadaş, eş desteği), evlilik/ilişki sorunları ya da maddi zorluklar, beklenmeyen ya da istenmeyen gebelik ve bebeğin sıhhat meseleleri bunlar ortasındadır. Fakat bu risk faktörlerinin hiçbirinin olmadığı annelerde de doğum sonrası depresyon görülebilmekte. Günümüzde ayrıyeten kusursuz anne olma baskısı ve toplumsal medyada idealize edilen annelik algısı da annelerin kendilerini yetersiz hissetmelerinde kıymetli bir faktör.
Doğum Sonrası Depresyon Nasıl Tedavi Ediliyor?
Unutulmamalıdır ki, doğum sonrası depresyon tedavi edilebilir bir durumdur. Tedavi planı ise belirtilerin şiddetine nazaran değişebiliyor. Psikoterapi, ilaç tedavisi, toplumsal dayanak ve hayat üslubu düzenlemeleriyle büsbütün düzgünleşme mümkündür. Bu nedenle tedavi sürecinin planlanması için kesinlikle bir psikiyatri uzmanına danışılmalıdır. Kuşkusuz annenin yakın etrafındaki kişilerin/eşinin anlayışlı, yargılamadan dinleyen ve destekleyici bir tavır sergilemeleri de güzelleşme sürecinde kıymetlidir. Pekala, doğum öncesinden itibaren anneler ruh sıhhatlerini nasıl muhafazalı? Bilhassa önleyici birtakım adımlarla depresyon riskini düşürmek mümkün. İşte o adımlar:
- Eşinizle açık bağlantı kurun
- Doğum sonrası bakım planınızı gözden geçirin
- Uyku ve beslenme nizamınıza itina gösterin
- Gerekirse doğumdan evvel bir uzmandan takviye alın
- Kendinize vakit ayırın, hobilerinizden kopmayın ve günlük hayat planlarınızı sürdürün
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
