“Bin yüzlü hastalık” olarak bilinen Multiple Skleroz’un her hastada farklı seyredebildiğini belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Kolu Dr. Öğretim Üyesi ve Nöroloji Uzmanı Meltem Can İke, günümüzde uygulanan tedavilerle atakların ve engellilik riskinin büyük ölçüde azaltılabildiğini söyledi. Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, yanlışsız tedavi, nizamlı takip ve şuurlu ömür biçimiyle hastaların iş, aile ve toplumsal hayatlarını faal halde sürdürebileceğini söz etti.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Kısmı Öğretim Üyesi, Nöroloji Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, MS hastalığına ait değerlendirmede bulundu.
MS her hastada farklı seyrediyor
Multiple Skleroz’un (MS), bağışıklık sisteminin bedenin kendi hudut sistemine saldırdığı otoimmün kronik bir hastalık olduğunu belirten Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “Beyin ve omurilikteki hudut liflerini koruyan ve iletilerin iletilmesini sağlayan ‘miyelin’ ismi verilen hami kılıf, bağışıklık hücreleri tarafından yabancı bir unsur olarak algılanır ve hasara uğratılır. Bu hasar (demiyelinizasyon), hudut mesajlarında aksamalara yahut kesintilere yol açar. Beyinde oluşan bu hasarlı bölgelere ‘plak’ ismi verilir. MS, her hastada farklı seyrettiği ve farklı hudut yollarını etkileyebildiği için ‘bin yüzlü hastalık’ olarak tanımlanır” diye konuştu.
MS’te risk faktörleri ve tetikleyicilere dikkat!
MS’in kesin nedeni şimdi tam olarak çözülememiş olsa da genetik yatkınlık ile çevresel faktörlerin birleşiminin sorumlu olarak görüldüğünü kaydeden Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, bu faktörleri şöyle açıkladı:
Genetik Yatkınlık: Direkt bir kalıtım hastalığı değildir; lakin ailede MS hikayesi olması riski bir ölçü artırır.
D Vitamini ve Güneş: Ekvatordan uzaklaştıkça, güneş ışığının azaldığı bölgelerde MS sıklığı artar. D vitamini eksikliği kıymetli bir risk faktörüdür.
Sigara Kullanımı: Sigara içmek yalnızca hastalığa yakalanma riskini artırmakla kalmaz, hastalığın ilerleme suratını da önemli oranda artırır.
Enfeksiyonlar: Bilhassa Epstein-Barr Virüsü (Öpücük Hastalığı Virüsü) üzere kimi virüslerin bağışıklık sistemini tetikleyerek MS’e taban hazırladığı düşünülmektedir.
Yaş ve Cinsiyet: Çoklukla 20-40 yaş ortasındaki genç yetişkinlerde görülür ve bayanlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha fazladır.”
MS yönetilebilir ve denetim altında tutulabilir
MS’in tedavi edilebilen bir hastalık olduğunu söz eden Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “Kamuoyundaki en büyük yanlış algı, MS’in çaresiz bir hastalık olduğudur. MS yönetilebilir ve denetim altında tutulabilen bir hastalıktır” diye konuştu.
Tedavi stratejisinin üç ana başlıkta toplandığını kaydeden Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, tedavi usullerine ait şu bilgileri verdi:
Atak Tedavisi: Belirtilerin ansızın ortaya çıktığı (atak) devirlerde, yangıyı söndürmek için yüksek doz kortizon (pulse tedavi) uygulanır.
Hastalığı Modifiye Eden Tedaviler (Önleyici Tedaviler): Son 20 yılda bu alanda ihtilal niteliğinde gelişmeler yaşanmıştır. Günümüzde kullanılan haplar, iğneler ve makul aralıklarla damardan uygulanan “akıllı ilaçlar” (monoklonal antikorlar) sayesinde atakların sıklığı ve engellilik riski yüzde 70-80 oranında azaltılabilmektedir.
Belirti Yönelik (Semptomatik) Tedavi: Hastaların yaşadığı yorgunluk, kas sertliği, ağrı yahut mesane meseleleri üzere hayat kalitesini bozan şikayetler ek tedavilerle denetim altına alınır.
MS hastaları kritik noktalara dikkat etmeli
Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “MS tanısı almak hayatın sonu değil, yeni bir hayat biçimine geçiştir” diyerek yeni teşhis alan hastaların bu süreçte dikkat etmesi gereken noktaları şöyle sıraladı:
Sıcaklık Denetimi: Beden ısısındaki küçük artışlar bile (ateşli hastalık, sıcak banyo, güneş) hudut iletimini yavaşlatarak eski belirtilerin süreksiz olarak nüksetmesine neden olabilir. Serin kalmak çok kıymetlidir.
İlaç Uyumu: MS tedavisinde süreklilik temeldir. “Şu an iyiyim” diyerek ilacı bırakmak, beyinde sessiz ilerleyen yeni plaklara davetiye çıkarmaktır.
Enfeksiyonlardan Korunma: Kolay bir idrar yolu enfeksiyonu yahut ağır bir grip, MS atağını taklit edebilir yahut tetikleyebilir. Hijyen ve sistemli aşılanma (doktor kontrolünde) kritiktir.
Bu tavsiyeler hayat kalitesini yükseltmede tesirli olabilir
Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, MS hastalarının hayat kalitesini yüksek tutması ve MS ile barışık yaşamak için yapması gerekenleri de şu formda sıraladı:
Akdeniz Tipi Beslenin: Zeytinyağı, taze zerzevat, balık ve tam tahıllardan varlıklı beslenin. Tuz kullanımını kısıtlayın, zira yüksek tuzun bağışıklık saldırganlığını artırabileceğine dair bilimsel bilgiler mevcuttur.
Egzersizi İhmal Etmeyin: Yorucu olmayan, sistemli fizikî aktivite (yüzme, yoga, pilates) kas gücünü korur ve yorgunluk hissiyle savaşır.
D Vitamini Düzeyinizi Ölçtürün: Kan D vitamini seviyenizi nöroloğunuzun önerdiği yüksek düzeylerde tutun.
Ruh Sıhhatinizi Önemseyin: MS, belirsizlikleri olan bir süreçtir. Telaş ve depresyonla baş etmek için gerekirse profesyonel ruhsal takviye alın. Gerilim, MS’in en büyük düşmanıdır.
Bilgi Kirliliğinden Kaçının: “MS’i kökten çözen” bitkisel karışımlar yahut mucizevi kürler üzere bilimsel temeli olmayan tezlere prestij etmeyin. Tek muhatabınız nöroloğunuz olsun.
MS ile yaşamak, daha şuurlu yaşamaktır
Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Sonuç olarak; MS hastalarımızın büyük bir çoğunluğu, hakikat tedavi ve sağlıklı hayat şekli ile işlerine devam edebilmekte, evlenip çocuk sahibi olabilmekte ve faal bir hayat sürebilmektedir. MS ile yaşamak, hayattan kopmak değil; hayatı daha şuurlu yaşamaktır. Unutmayın, MS’ten değil, geç kalmaktan ve yanlış bilgiden korkun.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
