Günümüz ebeveynlik anlayışında sevgi ile denetim ortasındaki ince çizgi vakit zaman belirsizleşebiliyor. Bilhassa, güzel niyetle sergilenen çok gözetici ve müdahaleci tavırlar, literatürde ‘Helikopter Ebeveynlik’ olarak isimlendirilen ve çocuğun özerkliğini kısıtlayan bir modele dönüşebiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi’nden Klinik Psikolog Ayşe Ece Tezcan, “Bir helikopter üzere çocuğun üzerinde daima dönen, her an müdahaleye hazır bu model, çocukta özgüven zedelenmesine ve sorun çözme hünerlerinin gelişememesine yol açabiliyor. Bilimsel çalışmalar, bu tavrın ilerleyen yaşlarda dert bozuklukları, düşük ömür doyumu ve depresyonla ile bağlantılı olduğunu gösteriyor” diyor.
Ebeveynlerin ‘ben yemiyorum yediriyorum’ halinde tanımladığı süreci çocukların ‘cam fanusta yaşamak”, ergenlerin ise “nefes alamamak” formunda hissettiklerini belirten Tezcan, çocuk yetiştirmede en kapsayıcı tekniğin ‘Rehber Ebeveynlik’ olduğunu, bu formülün çocuğa alan tanıyan, kusur yapmasına müsaade veren fakat gerektiğinde dayanak sunan istikrarlı bir yaklaşım olduğunu vurguluyor.
Klinik Psikolog Ayşe Ece Tezcan, helikopter ebeveyn olup olmadığınızı anlamanıza yardımcı olacak 10 soruluk test hazırladı. Bu testin ‘ebeveynlik üslubunuzdaki müdahalecilik seviyesini anlamanıza yardımcı olacak farkındalık sorularından’ oluştuğunun altını çizen Tezcan “Bu sorular klinik bir teşhis niteliği taşımayıp, yalnızca öz-gözlem yapmanız için birer göstergedir” diyor. İşte 10 soruda farkındalık testi ve Klinik Psikolog Tezcan’dan önemli uyarılar, öneriler…
1. Ödevlerde ‘Biz’ lisanını mi kullanıyorsunuz?
“Bugün ödevimizi yaptık” diyerek sorumluluğu üstlenmek, çocuğun kişisel muvaffakiyet hissini elinden alabilir.
2. Akran çatışmalarına anında müdahale mi ediyorsunuz?
Çözümü onun yerine bulmak, toplumsal telaşa ve sorun çözme mahareti eksikliğine yol açabilir.
3. Okul süreçlerini çok mı denetliyorsunuz?
Sürekli denetlenen çocuk, sorumluluğu içselleştirmekte zorlanır
4. Konut işlerinde ‘kıyamayıp’ her şeyi siz mi yapıyorsunuz?
Yaşına uygun sorumluluk almayan çocuklarda, beceriklilik duygusu gelişemez.
5. Karar düzeneği büsbütün sizde mi?
Kurslardan kıyafet seçimine kadar her şeyi siz seçiyorsanız, çocukta ‘karar felci’ ve kimlik karmaşası görülebilir.
6. Yanılgı yapma ihtimali sizi kaygılandırıyor mu?
Çocuğun başarısız olmasına tahammül edememek, ileride mükemmeliyetçilik ve yüksek dert seviyesini tetikleyebilir.
7. Daima fizikî güvenlik tasası mi taşıyorsunuz?
Parkta her saniye müdahale etmek, dünyayı ‘başa çıkılamaz bir yer’ olarak algılamasına neden olabilir.
8. Onun yerine özür mü diliyorsunuz?
Çocuğun yanlışlarının sorumluluğunu üstlenmek, empati ve vicdani gelişim süreçlerini aksatabilir.
9. Özel alan hudutlarını ihlal mi ediyorsunuz?
Günlüğünü okumak yahut odasına kapıyı çalmadan girmek, sağlıklı hudut çizme marifetine ziyan verebilir.
10. Kendi hayatınızı büsbütün ihmal mi ettiniz?
Tek odak noktasının çocuk olması, hem ebeveynde tükenmişliğe hem de çocukta ayrışma-bireyleşme sancılarına neden olabilir.
xxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxx
Test sonuçları ne diyor?
Klinik Psikolog Ece Tezcan “Bu sorulara ‘Evet’ karşılıklarının yoğunluğu, ebeveynlik üslubunuzdaki müdafaacı tavrın arttığına işaret eder. Unutmayın, yollar için hazırlanmış çocuklar yetiştirmek, çocuklar için hazırlanmış yollar inşa etmekten çok daha değerlidir.
Kanatlarını siz çırparsanız, o uçmayı öğrenemez” diyor.
xxxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxxx
Rehber ebeveynlerin 6 değerli özelliği:
Klinik Psikolog Ece Tezcan, “Ne çok denetim, ne sınırsız özgürlük! Çocuk gelişiminde destekleyici formül rehber ebeveynliktir” diyerek, rehber ebeveynliğin 6 temel özelliğini şöyle sıralıyor;
1. Çocuğa yaşına uygun seçim hakkı tanır.
2. Davranışlarına dengeli ve açıklanabilir sonlar koyar ve bunları açıklar.
3. Çocuğun hislerini geçerli kabul eder ve isimlendirmesine yardımcı olur.
4. Sorunlarını kendisi çözmek yerine, çocuğun çözebilmesi için onu düşünmeye ve karar vermeye teşvik eder.
5. Muvaffakiyetten fazla uğraşa ve sürece odaklanır.
6. Çocuğun yanlışlarından ders çıkarmasını ve kendi başına başarma tecrübesini destekler.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
