Beyin tümörü tanısı alan hastaların en büyük kaygılarından biri yıllardır birebir soru işaretine dönüşüyor: “Kaç yıl yaşarım?” Beyin cerrahisi alanındaki teknolojik gelişmeler, moleküler teşhis prosedürleri, akıllı ilaçlar ve ileri görüntüleme sistemleri sayesinde bugün artık bu sorunun yerini; “Nasıl daha kaliteli ve sağlıklı yaşarım?” sorusu almaya başladı. Uzmanlar, gerçek vakitte yapılan müdahale ve bireye özel tedavi yaklaşımları sayesinde beyin tümörüyle gayrette son 20 yılda çok değerli bir yol kat edildiğini vurguluyor. Memorial Ataşehir Hastanesi Beyin ve Hudut Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Zafer Orkun Toktaş, beyin tümörlerinin tedavisi hakkında bilgi verdi.
Beyin tümörleri geçmişe nazaran daha erken teşhis edilebiliyor
Beyin tümörleri; beynin kendi hücrelerinden, beyin zarından yahut kafatası kemiği üzere etraf dokulardan gelişebilen olağandışı hücre büyümeleridir. Ayrıyeten bedenin diğer bir bölgesindeki kanserin beyne yayılmasıyla oluşan metastatik tümörler de görülebilmektedir. Uygun huylu ya da berbat huylu olabilen bu tümörler, bulundukları bölgeye ve büyüme suratına nazaran farklı klinik tablolar oluşturabilir. Günümüzde beyin tümörleri, geçmişe kıyasla çok daha erken teşhis edilebiliyor, çok daha hassas usullerle ameliyat edilebiliyor ve hastaların ömür kalitesi korunarak tedavi süreçleri planlanabiliyor.
Bazı tümörler kişilik değişiklikleriyle ortaya çıkabilir
Beyin tümörlerinin belirtileri; tümörün boyutuna, oluşturduğu ödeme ve beynin hangi bölgesini etkilediğine nazaran değişiklik gösterebilir. En sık görülen şikayet baş ağrısı olsa da; bulantı, kusma, görme bozuklukları, işitme kaybı, konuşma bozukluğu, yutma zahmeti, kol ve bacaklarda güç kaybı üzere belirtiler de görülebilir. Kimi tümörler ise çok daha sinsi ilerleyebilir. Örneğin; frontal bölgedeki tümörler kişilik değişiklikleriyle ortaya çıkabilirken, oksipital bölgedeki tümörler sırf görme sorunlarıyla kendini gösterebilir.
Kötü huylu tümörler erkeklerde daha sık izleniyor
Beyin tümörleri her yaşta görülebilse de bilhassa 40 yaş sonrası risk artmaktadır. Çocukluk çağında ise 14 yaş altı kümede daha sık rastlanır. Bayanlarda uygun huylu tümörler daha fazla görülürken, makûs huylu tümörler erkeklerde daha sık izlenmektedir. Bilinen en kıymetli risk faktörü radyasyon maruziyeti olarak kabul edilirken, ailesel kanser hikayesi de riski artırabilir. Cep telefonu kullanımı ve sigara ile ilgili araştırmalar ise hala devam etmektedir.
Her beyin tümörü ameliyat gerektirir mi?
Her beyin tümörü ameliyat edilmek zorunda değildir. Kimi tümörlerde sadece biyopsi kâfi olabilirken, birtakım olgularda takip tercih edilebilir. Tedavi planı; tümörün tipi, bulunduğu bölge ve hastanın genel durumuna nazaran şahsa özel hazırlanmaktadır. Birçok olguda, beyin cerrahı ve onkoloji doktoru birlikte karar vermelidir. Yalnızca ışın tedavisi yahut kemoterapi ile tedavi edilebilecek tümörler de vardır. Asıl kıymetli değişken, tümörün biyolojik özellikleri ve yerleştiği bölgedir.
Beyin cerrahisinde teknoloji çağı
Günümüzde beyin ameliyatlarında teknoloji adeta oyunun kurallarını değiştirmiş durumda. Artık ameliyat öncesi yapılan MR ve bilgisayarlı tomografi görüntülemeleriyle tümörün yeri, boyutu ve etraf dokularla münasebeti milimetrik seviyede tahlil edilebilir. Üstelik ameliyat sırasında kullanılan intraoperatif ultrason (IoUSG) ve intraoperatif MR (IoMR) sistemleri sayesinde cerrahlar operasyon devam ederken gerçek vakitli görüntüleme yapabilmektedir. Bu sayede tümörün ne kadar çıkarıldığı ameliyat sırasında net olarak görülebilir ve cerrahi strateji anlık olarak güncellenebilir.
Kesiler küçülüyor, güzelleşme süreci kısalıyor
Modern navigasyon sistemleri sayesinde artık tümöre ulaşmak için en kısa ve en inançlı yollar planlanabilmektedir. Bu durum hem kesi boyutlarını küçültür hem de hastanın ameliyat sonrası güzelleşme sürecini hızlandırmaktadır. Kanama ve enfeksiyon riskleri geçmişe nazaran çok daha düşük düzeylere iner ve birçok hasta ameliyatın ikinci gününde günlük muhtaçlıklarını karşılayabilecek duruma gelebilir.
“Hasar kalır mı?” kaygısı azalıyor
Beyin ameliyatı geçiren hastaların en çok merak ettiği hususların başında fizikî işlevlerini kaybetme korkusu gelir. Fakat gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde günümüzde hastaların büyük kısmı ameliyatın sonraki günü yürüyebiliyor, konuşabiliyor ve yemek yiyebiliyor. Hastaların erken mobilizasyonu düzgünleşme sürecinde hayli kıymetlidir.
Beyin cerrahisinde geçmiş yıllara nazaran en büyük değişimlerden biri de komplikasyon oranlarının önemli formda düşmesi oldu. “Uyanık beyin ameliyatı”, “nöromonitörizasyon” ve ileri görüntüleme teknolojileri sayesinde artık beynin konuşma, hareket ve öbür hayati işlev bölgeleri korunarak ameliyat planlanabilmektedir. Beynin içindeki hudut ağları evvelden görüntülenir ve kritik bölgelere ziyan vermeden operasyon gerçekleştirilir.
“Kaç yıl yaşarım?” yerine “nasıl yaşarım?” dönemi
Beyin tümörlerinde sadece ömür mühleti değil, hayat kalitesi de ön planda. Bilhassa moleküler biyoloji alanındaki gelişmeler sayesinde tümörün genetik özelliklerine nazaran amaca yönelik akıllı ilaçlar kullanılabilmektedir. Bu da tedavi muvaffakiyetini bariz biçimde artırmaktadır. Son 20 yılda beyin tümörlerinde hem ömür mühleti hem de tedavi başarısı dikkat cazibeli biçimde arttı.
Beyin hastalıkları birçok vakit sinsi ilerler ve belirti verdiğinde önemli hasarlar oluşmuş olabilir. Bu nedenle rastgele bir şikayet beklenmeden, rutin sıhhat denetimleri sırasında beyin MR’ı yapılmasını öneriyoruz. MR görüntüleme prosedürünün radyasyon içermemesi ve inançla tekrarlanabilmesi erken teşhis açısından kıymetli avantaj sağlar.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
