TEMA Vakfı, 5 Haziran Dünya Etraf Günü kapsamında yaptığı açıklamada iklim krizinin sırf çevresel değil, tıpkı vakitte toplumsal bir adalet sorunu olduğuna dikkat çekti. Vakıf; fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılması, ormanların ve tarım alanlarının madencilik baskısından korunması ve adil geçiş siyasetlerinin hayata geçirilmesi davetinde bulundu.
Birleşmiş Milletler Etraf Programı’nın (UNEP) bu yıl Dünya Etraf Günü için yaptığı #İklimİçinŞimdi çağrısı, iklim krizine karşı acil ve kararlı adımlar atılması gerektiğini bir kere daha ortaya koyuyor.
TEMA Vakfı, iklim krizine karşı tesirli bir gayretin sadece emisyon azaltım amaçlarıyla hudutlu kalamayacağına; doğayı, ömür alanlarını koruyan ve toplumsal adaleti gözeten siyasetlerle mümkün olabileceğine dikkat çekiyor.
En ağır yükü, en az sorumlular taşıyor
İklim krizinin tesirleri derinleşirken, krizden en az sorumlu olan topluluklar en ağır sonuçlarla karşı karşıya kalıyor. Dünya Eşitsizlik Raporu’na göre global nüfusun en güçlü yüzde 1’i, sera gazı emisyonlarının yüzde 41’inden sorumluyken; en fakir yüzde 50’nin hissesi sırf yüzde 3 seviyesinde kalıyor. Oxfam’ın 2026 yılında yayımladığı araştırma ise dünyanın en varlıklı yüzde 1’inin, 1,5 derece maksadıyla uyumlu yıllık karbon bütçesini yılın birinci günlerinde tükettiğini ortaya koyuyor.
İklim krizinin yarattığı kuraklık, seller, çok hava olayları ve ekosistem kayıpları; hayat alanlarını terk etmek zorunda kalan topluluklardan üretim gücünü kaybeden çiftçilere kadar milyonlarca insanın hayatını direkt etkiliyor. Bu nedenle iklim krizine karşı geliştirilecek siyasetlerin sadece emisyonları azaltmayı değil, birebir vakitte iklim adaletini sağlamayı da hedeflemesi gerekiyor.
Kömürden çıkış iklim krizine karşı temel adımlardan biri
Bilimsel çalışmalar, global sıcaklık artışını sonlandırabilmek için fosil yakıtlardan uzaklaşılması gerektiğini ortaya koyuyor. Bilhassa kömür, güç dalından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının en değerli kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.
TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Deniz Ataç, iklim krizine karşı uğraşta kömürden çıkışın kritik ehemmiyet taşıdığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Sera gazı emisyonlarının kıymetli kısmından sorumlu olan kömürden çıkış, iklim krizine karşı çabanın temel adımlarından biridir. Ancak ekolojik tesirler gözetilmeden, ömür alanları korunmadan ve mahallî halkın iştiraki sağlanmadan yürütülen güç yatırımları; yeni çevresel ve toplumsal sıkıntılar yaratma riski taşıyor. Bu nedenle dönüşüm, sadece santrallerin kapatılmasıyla hudutlu kalmamalı; kömür bölgelerinde yaşayan emekçileri, lokal ekonomileri ve toplulukları koruyan bütüncül bir adil geçiş siyasetiyle desteklenmelidir.”
Doğayı müdafaadan iklim kriziyle uğraş edilemez
İklim krizine karşı geliştirilen siyasetlerin doğal varlıkların korunmasıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çeken Ataç, “Son yıllarda madencilik faaliyetleri ve çeşitli mevzuat değişiklikleri nedeniyle ormanlar, tarım alanları, su varlıkları ve kıymetli tabiat alanları üzerindeki baskı artarken, 2025 yılında kabul edilen Torba Yasa ile doğal varlıklarımız üzerindeki riskler daha da derinleşti.” dedi.
Muğla’nın Milas ilçesindeki Akbelen Ormanı etrafında yaşananlar, iklim gayeleri ile fosil yakıt siyasetleri ortasındaki çelişkiyi ortaya koyuyor. Kömürlü termik santrallere yakıt sağlamak maksadıyla yürütülen madencilik faaliyetleri için orman alanlarının kesilmek istenmesi, doğal varlıkların fosil yakıtlar uğruna nasıl baskı altına alınabildiğinin somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
TEMA Vakfı’nın 2020-2022 yılları ortasında yayımladığı haritalama çalışmalarına nazaran, 29 vilayette toprakların yüzde 67’si IV. Küme madenlere ruhsatlandırılmış durumda. Bu tasa verici tablo karşısında Ataç, “Ormanlar, tarım alanları ve değerli tabiat alanları üzerindeki bu baskı, karbon yutaklarının devamlılığı, su döngüsünün sürdürülmesi ve iklim krizine karşı dayanıklılığın artırılmasında kritik rol oynayan ekosistemleri tehdit ediyor. Bu nedenle doğayı muhafazadan iklim krizini durdurmak mümkün değil.” sözlerini kullandı.
İklim için artık harekete geçilmeli
Dünya Etraf Günü’nde yapılan #İklimİçinŞimdi davetinin somut siyasetlerle desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Deniz Ataç, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“İklim krizi sadece doğayı değil; hayat hakkını, üretimi, su varlıklarını ve toplumsal adaleti de tehdit ediyor. Bu nedenle iklim krizine karşı atılması gereken adımlar daha fazla ertelenemez. Türkiye’nin kömürden çıkış ve adil geçiş konusunda somut adımlar atması, birebir vakitte da ormanları, tarım alanlarını, su varlıklarını ve hayat alanlarını koruyan siyasetleri güçlendirmesi gerekiyor.”
Türkiye’nin yıl sonunda konut sahipliği yapacağı COP31 sürecinin iklim siyasetlerine yönelik tartışmaların ağırlaşacağı değerli bir devir olduğuna işaret eden Ataç, karar alıcıları iklim krizine karşı bilim temelli, adil ve tabiat dostu siyasetleri süratle hayata geçirmeye çağırdı
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
