Her yıl binlerce çocuk ve genç, fark edilmeden ilerleyen bir omurga eğriliğiyle hayatını sürdürüyor. Birden fazla vakit sadece küçük bir duruş bozukluğu ya da omuz hizasındaki hafif bir farklılık üzere görünen skolyoz, erken teşhis konulmadığında hayat kalitesini önemli biçimde etkileyebilen değerli bir sıhhat sorunu olarak dikkat çekiyor. Uzmanlar, bilhassa büyüme çağındaki çocuklarda erken teşhis ve tertipli takibin, cerrahi ihtiyacını azaltabildiğini ve tedavi muvaffakiyetini değerli ölçüde artırdığını vurguluyor. Memorial Şişli Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden Doç. Dr. İlknur Saral, skolyozun nedenleri ve çağdaş tedavileri hakkında bilgi verdi.
Genellikle süratli büyüme periyodunda ortaya çıkan bir durum
Skolyoz; omurganın sağa ya da sola gerçek eğrilmesinin yanı sıra kendi ekseni etrafında dönmesiyle ortaya çıkan üç boyutlu bir omurga deformitesi olarak tanımlanır. Çoklukla süratli büyüme periyodunda ortaya çıkan bu durum, bilhassa ergenlik çağındaki çocuklarda daha sık görülür. Hastalık birden fazla vakit ağrıya neden olmadığı için uzun müddet fark edilmeyebilir. Bu nedenle uzmanlar, ailelerin çocuklarının duruş gelişimini dikkatle gözlemlemesinin büyük ehemmiyet taşıdığına dikkat çekmektedir.
Basit belirtiler değerli bir sorunun habercisi olabilir
Skolyozun ilk belirtileri birden fazla vakit günlük hayat içinde fark edilmesi güç küçük değişikliklerle ortaya çıkar. Bir omzun başkasına nazaran daha yüksek görünmesi, kürek kemiklerinden birinin belirginleşmesi, kalça düzeylerinde eşitsizlik, kıyafetlerin bedende asimetrik durması ya da öne eğilince sırtın bir tarafında kabarıklık oluşması en sık karşılaşılan bulgular ortasında yer alır. Erken devirde tespit edilen eğriliklerde ameliyatsız tedavi seçeneklerinin çok daha tesirli sonuç verir. Özellikle büyüme gelişiminin devam ettiği çocuklarda uygulanan şahsa özel antrenman programları, fizyoterapi yaklaşımları ve çağdaş korse uygulamaları sayesinde eğriliğin ilerleme riski kıymetli ölçüde azaltır.
“Ağrı yoksa sorun yok” kanısı yanlış
Toplumda skolyozun yalnızca sırt ağrısıyla ilişkilendirilmesi nedeniyle pek çok aile çocuklarında sorun olmadığını düşünebilir. Oysa skolyoz çoğu vakit sessiz ilerleyen bir tablo oluşturur. İlerleyici omurga eğrilikleri; duruş bozukluklarının yanı sıra ileri periyotlarda teneffüs kapasitesinde azalma, hareket kısıtlılığı, kas dengesizlikleri ve psikososyal sorunlara kadar uzanan geniş bir tesir alanında tesirler. Bilhassa ergenlik periyodundaki çocuklarda vücut algısının büyük kıymet taşır. Bunun için omurga deformitelerinin özgüven üzerinde de olumsuz tesirler oluşturabilir. Bu nedenle skolyozun yalnızca fizikî değil, tıpkı vakitte ruhsal tarafıyla de kıymetlendirilmesi gerekir.
Radyasyon kaygısına karşı yeni jenerasyon teknolojiler
Skolyoz tanı ve takip sürecinde en sık kullanılan prosedürlerden biri röntgen görüntüleme sistemleri olur. Lakin büyüme çağındaki çocukların sistemli aralıklarla tekrar eden X-ışınına maruz kalması, ailelerde haklı bir kaygı oluşturabilmektedir. Bilhassa uzun takip gerektiren hastalarda radyasyon maruziyetinin azaltılması, günümüz tıbbının kıymetli gündem başlıklarından biri haline gelmektedir. Teknolojide yaşanan gelişmeler sayesinde artık skolyoz değerlendirmelerinde radyasyonsuz takip metotları daha yaygın biçimde kullanılabilir. Üç boyutlu yüzey tarama sistemleri ve gelişmiş postüranaliz teknolojileri, omurgadaki eğriliklerin ve beden asimetrilerinin ayrıntılı halde incelenmesine imkan sağlıyor. Bu sistemler, kişinin anatomik yapısını dijital ortamda tahlil ederek omurga üzerindeki değişimleri radyasyon kullanmadan değerlendirebilmektedir. Uzmanlar, bu teknolojilerin bilhassa çocuk ve ergen hastalarda büyük avantaj sunduğunu belirtiyor. Radyasyon içermeyen sistemler sayesinde hem inançlı hem de tekrarlanabilir takip yapılabilmektedir. Böylelikle tedavi sürecindeki ilerleme daha hassas halde gözlemlenirken gereksiz görüntüleme gereksiniminin da önüne geçilebilmektedir.
Erken teşhis, cerrahi ihtimalini azaltabiliyor
Skolyoz tedavisinde en kıymetli ögenin erken teşhistir. Eğrilik şimdi düşük derecelerdeyken başlanan takip ve rehabilitasyon süreci, omurganın ilerleyici deformasyonunu durdurmada kritik rol oynar. Günümüzde gelişen fizik tedavi uygulamaları, omurgaya özel idman yaklaşımları ve ergonomik korse teknolojileri sayesinde pek çok çocuk ameliyata muhtaçlık duymadan sağlıklı bir ömür sürmesini sağlar. En değerli nokta, skolyozu mümkün olduğunca erken periyotta fark etmektir. Zira omurga eğriliği ilerledikçe tedavi seçenekleri sınırlandırarak cerrahi müdahale gereksinimini artırabilir. Bu nedenle okul çağındaki çocukların tertipli duruş denetimlerinden geçirilmesi ve ailelerin gözlemci olması büyük ehemmiyet taşır.
Çocuğunuzun duruşuna dikkatle bakın
Ailelerin çocuklarının günlük duruş alışkanlıklarını dikkatle gözlemlemeleri gerekir. Kolay üzere görünen küçük bir asimetri ya da omuz dengesizliği, ileride önemli sonuçlar doğurabilecek bir omurga eğriliğinin birinci işareti olabilmektedir. Erken teşhis, yanlışsız takip ve gelişen teknolojilerin sunduğu inançlı yöntemlerle skolyozun denetim altına alınabilmesini ve çocukların geleceğinin hem omurga sıhhati hem de ömür kalitesi açısından kıymetli bir konfor sağlamaktadır. Çünkü bazen bir çocuğun duruşundaki küçük bir detay, tüm hayatını değiştirecek kadar önemli sonuçlar doğurabilmektedir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
