Üsküdar Üniversitesi İş Sıhhati ve Güvenliği Kısmı Öğretim Vazifelisi, Yol ve Trafik Güvenliği Danışmanı Özgür Şener, tünel kazalarının neden daha kritik olduğunu ele aldı.
Tünellerde yaşanan kazalar çok daha karmaşık olabiliyor
Karayollarında meydana gelen trafik kazalarının her vakit önemli sonuçlar doğurabildiğini lisana getiren Özgür Şener, “Ancak tünellerde yaşanan kazalar, açık yollardaki kazalardan farklı olarak çok daha karmaşık olabilir. Bilhassa deniz altından geçen uzun tünellerde meydana gelebilecek bir kaza; yangın, duman, görüş kaybı, maruz kalan insanların panikle inançlı olmayan davranışları, tahliye zorluğu ve ikincil çarpışmalar üzere birçok ek olumsuz sonucu beraberinde getirebilir.” dedi.
Tünellerde küçük bir olay kısa müddette büyüyebiliyor
Açık yollarda şoförlerin alternatif güzergâhlar ve kaçış alanları bulunduğunu hatırlatan Özgür Şener, “Açık yollarda şoförler için kaçış alanları, alternatif güzergâhlar ve doğal havalandırma imkânları bulunurken, tüneller kapalı ve sonlu alanlardır. Bu nedenle küçük çaplı bir olay bile kısa müddette önemli bir güvenlik sıkıntısına dönüşebilir.” diye konuştu.
Özgür Şener, tünellerde meydana gelen kazaların birtakım ayırt edici özelliklerini, “Kaçış alanlarının sonlu olması, bilhassa tek istikametli tünellerde kaza bölgesi öncesinin tahliye edilememesi, şoförler ve taşıttaki yolcuların panik haldeki davranışlarının yeni tehlikeli durumlara sebep olması, yangın kelam konusu ise alevlerin ve dumanın süratle yayılmasıyla hayati tehlikeye sebep olması, hareket alanı kısıtı sebebiyle acil müdahale takımlarının olay yerine ulaşmasının daha güç olması, takip uzaklığına gereğince dikkat edilmemesi sebebiyle zincirleme kazaların daha kolay meydana gelmesi, ortamda duman varsa görüş aralığının ani biçimde düşebilmesi, yangın durumunda sıcaklığın çok süratli yükselmesi ve hayati tehlikeye sebep olmasıdır.” biçiminde anlattı.
Şener, bu nedenle dünya genelinde tünellerin, olağan karayolu bölümlerinden daha yüksek güvenlik standartlarıyla tasarlandığını ve işletildiğini söyledi.
Deniz altı tünellerinde çok katmanlı güvenlik sistemi bulunuyor
Modern deniz altı tünellerinde yüksek çözünürlüklü kamera sistemleri, yapay zekâ takviyeli olay algılama teknolojileri, yangın algılama sistemleri, acil kaçış koridorları ve gelişmiş haberleşme altyapılarının kullanıldığını belirten Özgür Şener, şöyle devam etti:
“Modern deniz altı tünelleri çok katmanlı güvenlik sistemleriyle donatılmaktadır. Tünelin tamamı yüksek çözünürlüklü kameralarla izlenir. Operatörler trafik akışını gerçek vakitli olarak takip eder ve rastgele bir olağan dışı durumda anında müdahale başlatabilir. Yapay zekâ ve imaj sürece teknolojileri sayesinde; duran araç, zıt tarafta giden araç, rutin akışa nazaran yavaşlayan trafik, şerit ihlali, duman oluşumu, yola düşen obje yahut yağ vb. sıvı dökülmesi üzere rutin dışı durumlar saniyeler içerisinde tespit edilebilmektedir. Tünellerde sıcaklık sensörleri, duman dedektörleri ve yangın algılama sistemleri bulunur. Mümkün yangın durumunda havalandırma sistemleri otomatik olarak devreye girerek dumanın tahliye istikametini denetim eder. Uzun tünellerde belli aralıklarla acil çıkış kapıları ve kaçış galerileri yer alır. Bu alanlar insanların inançlı bölgelere ulaşmasını sağlar. Acil durum telefonları, anons sistemleri ve radyo yayın entegrasyonları sayesinde şoförlere anlık bilgilendirme yapılabilir. Bilhassa deniz altı tünellerinde basınç, deformasyon, su sızıntısı ve yapı hareketleri daima sensörlerle takip edilir. Muhtemel riskler daha kritik düzeye ulaşmadan tespit edilmeye çalışılır.”
Düzenli bakım ve kontrol büyük ehemmiyet taşıyor
Güvenlik sistemlerinin varlığı tek başına kâfi olmadığını, nizamlı bakım ve kontrolün büyük ehemmiyet taşıdığını kaydeden Özgür Şener, “Uluslararası uygulamalarda; Farklı senaryoları içeren periyodik güvenlik tatbikatları yapılır. Yangın senaryoları test edilir. Kamera ve sensör sistemleri nizamlı olarak denetim edilir. Havalandırma performansı daima olarak ölçülür. Acil tahliye müddetleri kıymetlendirilir. Bağımsız teknik kontroller gerçekleştirilir. Emel, rastgele bir acil durumda sistemlerin teoride değil pratikte de çalıştığından emin olmaktır.” dedi.
Tünel kazalarının kıymetli kısmı insan kaynaklı
Araştırmaların tünel kazalarının büyük kısmında insan faktörünün tesirli olduğunu gösterdiğini lisana getiren Özgür Şener, “Sürücüler tünel içerisinde uzaklık algısının değişmesi nedeniyle suratlarını farkında olmadan artırabilmektedir. Kapalı ortam hissi nedeniyle şoförler öndeki araca olağandan daha yakın seyredebilmektedir. Bu durum ani frenlemelerde zincirleme kazalara yol açabilmektedir. Kapalı ve hudutları makul bir güzergahta sürüş yapıldığı için telefon kullanımı, navigasyonla ilgilenme yahut araç içi dikkat dağıtıcı ögeler tünel içerisinde inançlı sürüşü olumsuz etkilemektedir. Tünellerde şerit değişikliği yapılması istenmemekle birlikte bilhassa sabırsız şoförlerin yaptığı beklenmeyen şerit değişiklikleri ve ani ani hareketler kazalara sebep olabilmektedir.” formunda konuştu.
Şener, motor arızaları, lastik patlamaları, akaryakıt yahut elektrik tükenmesi, yük kaynaklı sorunların de tünel içindeki plansız duruşların ve bu duruşlardan kaynaklanan olumsuz olayların değerli nedenleri ortasında yer aldığını anlattı.
Sürücü psikolojisi güvenliği etkileyebiliyor
Klostrofobi eğilimi bulunan şahıslarda gerilim düzeyinin artabileceğini belirten Şener, “Yaşanan olaylardan sonra, olaya karışanlar ile yapılacak görüşmeler ile ortaya konmasının değerine inanmakla birlikte, klostrofobi eğilimi olan şahıslarda gerilim artışının sürüşe olan olumsuz tesiri, uzun tünellerde monotonluğa bağlı dikkat azalması, kâfi yahut uygun olmayan aydınlatma ve yol kenarı referans aydınlatmalarının şoföre yeteri kadar bilgi vermemesi, kapalı alan hissinin yarattığı gerginlikle bir an evvel çıkışa ulaşma isteğinin yarattığı denetimsiz sürat, çıkış noktasına odaklanma nedeniyle çevresel farkındalığın azalması şoför performansını olumsuz etkileyebilmektedir.” sözünde bulundu.
Özgür Şener, tünele girişte yaşanan gün ışığından farklı bir ışık düzeyine geçişin tesiri ve yeniden tünel çıkışında değişen ışık düzeyi nedeniyle gözlerin ışık değişimine ahenk sağlamasının da kısa müddetli görüş sorunlarına neden olabildiğini, şoförlerin inançlı olmayan davranışlarına sebep olabildiğini söyledi.
Hız limitlerine ve takip arasına uyulmalı
Tünellerde inançlı sürüş için sürat limitlerine uyulmasının ve inançlı takip arasının korunmasının büyük değer taşıdığını belirten Şener, şoförlere şu tekliflerde bulundu:
“Tünel içinde anons sistemi varsa, bu anonslar ve şoför ikazları dikkatle dinlenmeli ve bu anonslara uyulmalıdır. Tünel otoritesi tarafından belirlenmiş sürat limitlerine katiyetle uyulmalıdır. Tünel otoritesi tarafından belirlenmiş inançlı takip uzaklığı korunmalı, durumsal olarak öndeki şoförlerin davranışları âlâ gözlemlenerek gerekmesi durumunda takip uzaklığı arttırılmalıdır. Görünürlük için farlar açık tutulmalıdır. Şerit değişikliği yapılmamalıdır. Cep telefonu ve başka dikkat dağıtıcı aygıtlar kullanılmamalıdır. Tünel girişinde ani fren yapılmamalı. Aracın akaryakıt ve güç durumu tünele giriş öncesi denetim edilmelidir.”
Acil durumda panik yapılmamalı
Olası bir kaza yahut yangın durumunda şoförlerin öncelikle tünel idaresinin anonslarını takip etmesi gerektiğini tabir eden Şener, “Varsayımlarla ve panikle değil gerçek durum değerlendirmesi yapılarak inançlı ve denetimli hareket etmeye çalışmak temeldir. En değerli mevzu, tünel otoritesinin anonslarına ve tünel acil durum gruplarının yönlendirmelerine eksiksiz uymaktır. Zira yetkililer yaşanan olumsuz durumun tamamını bilmekte ve kıymetlendirmektedir. Bilhassa yangın durumunda birinci birkaç dakika kritik değere sahiptir. İnsanların önceliği araçlarını yahut araçlarında varsa değerli ekipman vb. kurtarmak değil, olabilecek en inançlı ve en kısa müddette inançlı bölgeye ulaşmak olmalıdır.”
Güvenlik ortak sorumluluk
Tünellerin mühendislik açısından dünyanın en inançlı ulaşım yapıları ortasında yer aldığını belirten Özgür Şener, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Tüneller, çağdaş ulaşımın vazgeçilmez ögeleridir ve mühendislik açısından dünyanın en inançlı ulaşım yapıları ortasında yer alırlar. Lakin bu güvenliğin sürdürülebilmesi; gelişmiş teknolojik sistemler kadar şoförlerin kurallara ahengine da bağlıdır. Sürat limitlerine uyulması, takip aralığının korunması ve acil durum prosedürlerinin bilinmesi, tünellerde yaşanabilecek riskleri değerli ölçüde azaltmaktadır. Bilhassa deniz altı tünellerinde güvenlik sırf mühendislik sorunu değil, tıpkı vakitte şoför davranışlarıyla şekillenen ortak bir sorumluluktur.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
