Yapay zekâ teknolojilerinin sıhhat, ilaç geliştirme ve biyoteknoloji alanlarında sunduğu fırsatlar her geçen gün artarken, tıpkı teknolojilerin biyolojik silah geliştirme maksadıyla kullanılabilme ihtimali bilim dünyasında giderek büyüyen bir telaş kaynağı haline geliyor. Nature dergisinde yayımlanan kapsamlı bir kıymetlendirme, yapay zekâ takviyeli biyolojik tasarım araçlarının ölümcül toksinlerden yeni kuşak virüslere kadar birçok biyolojik casusu tasarlama kapasitesine ulaşmaya başladığını ortaya koydu.
Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve Moleküler Biyoloji ve Genetik (İngilizce) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhsin Konuk, yapay zekâ teknolojilerinin berbat niyetli kullanımı konusunu kıymetlendirdi.
Yapay zekanın biyolojik silahların üretilmesinde kullanılmasına dikkat!
Prof. Dr. Muhsin Konuk, yapay zekâ takviyeli biyoteknolojilerin günümüzde en kıymetli ulusal ve global güvenlik başlıklarından biri haline geldiğini belirterek, “Yapay zekanın biyolojik silahların üretilmesinde kullanılması, global güvenlik uzmanları ve teknoloji önderleri tarafından günümüzün en somut ve acil ulusal güvenlik tehditlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Hatta önde gelen yapay zeka şirketleri ve bilim insanları, bu tehdide karşı acil yasal tedbirler alınması davetinde bulunmaktadır.” dedi.
Bilgiye erişim bariyerleri süratle ortadan kalkıyor
Yapay zekanın biyolojik silah riskini artırma sistemleri, getirdiği tahliller ve alınan tedbirleri de lisana getiren Prof. Dr. Konuk, “Tehdidi büyüten temel ögelerden biri bilgi bariyerinin aşınmasıdır. Tarihî olarak bir biyolojik silah üretmek; ileri seviye viroloji bilgisi, laboratuvar deneyimi ve kapalı formüllere erişim gerektiriyordu. Günümüz yapay zeka modelleri, doktora seviyesindeki virologlardan daha uygun performans göstererek amatör yahut makus niyetli aktörlerin tehlikeli patojenleri nasıl üretebileceğine dair adımları anlaşılır hale getirmektedir.” formunda konuştu.
Doğada bulunmayan yeni patojenler tasarlanabilir
Yapay zekânın biyolojik bilgi tahlili ve protein modelleme alanındaki gücünün, daha evvel görülmemiş biyolojik tehditlerin ortaya çıkmasına da taban hazırlayabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Konuk, “Yapay zeka (özellikle protein katlanması ve biyolojik data tahlili yapan modeller), tabiatta bulunmayan, aşılara yahut mevcut ilaçlara büsbütün dirençli yeni yapay virüsler, toksinler ya da bakteriler tasarlayabilir.” tabirinde bulundu.
Tedarik zinciri pürüzlerini aşmayı kolaylaştırabiliyor
Yapay zekânın sadece teorik bilgi üretmekle kalmadığını, lojistik süreçleri de kolaylaştırabildiğini söz eden Prof. Dr. Konuk, “Yapay zeka, tehlikeli hususların tespite takılmadan nasıl sipariş edilebileceği yahut laboratuvar ekipmanlarının nasıl optimize edilebileceği konusunda rehberlik sağlayarak fizikî tedarik zinciri pürüzlerini aşmayı kolaylaştırmaktadır.” biçiminde konuştu.
Sentetik DNA siparişleri sıkı biçimde denetlenmeli
Dünya genelinde biyogüvenlik alanında yeni tedbirler geliştirildiğini kaydeden Prof. Dr. Konuk, “Sentetik DNA ve RNA siparişlerinin taranması değerli. Yapay zeka devleri ve fikir kuruluşları, aşı üretiminde de kullanılan sentetik DNA siparişlerinin sıkı kontrole tabi tutulmasını talep etmektedir. Emel, tehlikeli gen dizilimlerinin sipariş edilmesini ve makûs niyetli bireylerin eline geçmesini engellemektir.” dedi.
Geliştirilen yasal düzenlemelere de işaret eden Prof. Dr. Konuk, “Avrupa Birliği 2025 yılında Biyotek Maddesi’ni (https://tr.euronews.com/saglik/2026/06/05/teknoloji-devleri-uyardi-yapay-zeka-aciklari-biyolojik-silah-riskini-artirdi) yayımlayarak sentetik nükleik asit dizilerini ‘endişe yaratan ürünler’ olarak tanımlamıştır. ABD’de ise benzeri biçimde yapay zeka güvenlik açıklarına ve siber güvenliğe odaklanan başkanlık kararnameleri yürürlüğe girmiştir.” diye konuştu.
Yapay zekâ sistemlerine güvenlik filtreleri ekleniyor
Bilim insanlarının yapay zekâ sistemlerine biyolojik tehditleri önleyecek yazılımsal muhafaza sistemleri yerleştirmeye çalıştığını belirten Prof. Dr. Konuk, “Bilim insanları, yapay zeka modellerinin tehlikeli biyolojik casusları yahut toksinleri tasarlamasını direkt engelleyen yazılımsal güvenlik duvarları (filigranlama, kontrol kayıtları) entegre etmeye çalışmaktadır. Bütün bunlar dikkate alındığında, biyolojik yapay zeka araçları açısından dinamitin kullanımında olduğu üzere tipik bir çift kullanım (dual-use) örneği verilebilir. Yapay zeka, bir yandan insanlığı yok edebilecek bir virüsün tasarlanmasına yardım edebilecekken, öteki yandan o virüse karşı saatler içinde aşı yahut panzehir geliştirilmesini sağlayacak imkanları da verebilir. Kısaca, teknolojinin kendisi makus olmasa da regüle edilmemiş açık kaynaklı biyolojik bilgi setleri biyogüvenlik açıklarını büyütmektedir.” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
