Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) sayılı günler kala yaklaşık 2,5 milyon aday ve ailesinde heyecanla birlikte gerilim de giderek artıyor. İmtihan öncesinde hissedilen gerilimin doğal ve hatta belli ölçüde gerekli olduğunu belirten Acıbadem Fulya Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Talat Sarıkavak, muvaffakiyetin anahtarının gerilimi ortadan kaldırmak değil, onu hakikat yönetebilmekten geçtiğini vurguluyor. Gerilimin yanlışsız yönetildiğinde dikkati artırıp motivasyonu destekleyerek performansa olumlu katkı sağlayabildiğine dikkat çeken Sarıkavak “Unutulmamalıdır ki; YKS bir son değil, yalnızca bir başlangıçtır. Gençlerimizin bu süreçten zihinsel ve bedensel olarak sağlıklı, aile alakaları yara almamış bir formda çıkması, imtihanda alacakları puandan çok daha uzun vadeli bir muvaffakiyet kriteridir” diyor. Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Sarıkavak, sağlıklı ve verimli bir imtihan için hem gençlere hem de ailelerine gerilimi direktörün 7 altın kuralını anlattı, değerli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
- Sınavı ‘kader anı’ olarak görmeyin
Sınavın bir “kader anı” olarak görülmesi gerilimi artıran en değerli etkenlerin başında gelmektedir. Ailelerin, çocuklarının imtihan muvaffakiyetini kendi ebeveynlik performanslarının bir karnesi olarak görmesi sık yapılan bir kusurdur. Bu durum hem ebeveynin telaşını artırır hem de gencin sırtına taşıyamayacağı bir yük bindirir. Beklentilerin; çocuğun evvelki akademik geçmişi, ilgi alanları ve mevcut şartlarıyla uyumlu, esnek ve gerçekçi olması iç motivasyonu takviyeler. İmtihan öncesi çocuğa ‘zaman vakit zorlandın, vakit zaman çok çalıştın. Eksiklerin olsa bile bu süreci bugüne kadar getirdin. Bizim için bu çaban ve emeğin her şeyden daha değerli’ demek en güçlü ruhsal kalkan olacaktır.
- Duygularınızı konuşmaktan çekinmeyin
Ergenlik devrinde gençlerin korkularını, dehşetlerini yahut tükenmişliklerini sözlere dökmesi zordur. Mesken içinde yargıdan uzak, hislerin rahatça konuşulabildiği bir atmosfer yaratmak çok kıymetlidir. Gencin “Çok yoruldum, çalışmak istemiyorum” serzenişine “Tembellik yapma, az kaldı” demek yerine, onun bu hissini merak eden ve anlamaya çalışan bir yaklaşım sergilenmelidir. Aileler kendi dertlerini fark etmeli ve bu yükü çocuğa yansıtmak yerine, gerekirse bir uzmandan dayanak almalıdır.
- Uyku ve günlük sisteminizi koruyun
Sınav devrinde ailenin en somut rolü; tertipli uyku, istikrarlı beslenme ve huzurlu bir çalışma ortamı sağlamaktır. Ders dışı tüm toplumsal ve keyifli aktiviteleri kısıtlanan, daima olumsuz tenkide maruz kalan bir gencin tükenmişlik riski artar. İmtihan haftasında konut içi gürültüyü azaltmak, gencin günlük ritmine hürmet duymak ve kısa molalarla deşarj olmasına müsaade vermek performansı direkt olumlu tesirler.
- Sınavı hayatın tek belirleyicisi olarak görmeyin
Araştırmalar, sınavı “geri dönüşü olmayan tek şans” olarak gören öğrencilerin gerilim düzeylerinin çok daha yüksek olduğunu gösteriyor. Eğitim ve meslek hayatının; yatay geçişler, ikinci tercihler, tekrar deneme talihi yahut farklı meslek rotaları üzere pek çok alternatif barındırdığı konutta açıkça konuşulmalıdır. Bu durum sınavı kıymetsizleştirmek değil; “Bu imtihan değerli bir adım fakat senin pahasını belirleyen tek ölçüt değil” bildirisini vermektir.
- Nefesinizi ve vücudunuzu sakinleştirmeyi öğrenin
Stres zihinde başlasa da vücutta yaşanır. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı üzere fizyolojik belirtileri yatıştırmak için kolay nefes antrenmanları ve kas gevşetme teknikleri hayat kurtarıcıdır. Bu tekniklerin yalnızca imtihan günü değil, öncesinde deneme imtihanlarında da prova edilmesi beynin bu beceriyi otomatikleştirmesini sağlar. Böylelikle gerçek imtihan anında panik dalgası çok daha süratli denetim altına alınabilir.
- Sonuca değil sürece odaklanın
“Ya kazanamazsam?” niyeti öğrenciyi denetim edemediği bir alana sürükler. Gerilim idaresinin temel kuralı, denetiminiz altındaki alanlara odaklanmaktır. İmtihan gününe dair “ya başaramazsam” senaryoları kurmak yerine; bugün kaç soru çözüleceği, hangi mevzunun tekrar edileceği üzere somut amaçlara odaklanmak korkuyu istikrarlar. Gencin kendi iç konuşmasında “Başaramam” yerine “Daha evvel de şiddetli hususları aştım, elimden geleni yapıyorum” diyebilmesi, sınavı bir tehdit değil, bir performans alanı olarak görmesini sağlar.
- Sınav günü için küçük planlar yapın
Sınav sabahında yaşanabilecek gerilimi azaltmanın en tesirli yollarından biri evvelden plan yapmaktır. İmtihana giderken giyilecek kıyafetlerin hazırlanması, ulaşım planının evvelden yapılması ve imtihan merkezine erken gidilmesi gençlerin kendilerini daha inançta hissetmesini sağlar. Rahat kıyafet seçimi, imtihan merkezine ülkü vakitte varış, sıraya oturunca alınacak birkaç derin nefes ve imtihana ‘en âlâ bilinen’ bahisten başlamak adaptasyonu kolaylaştırır. Sorularda takıldığınızda bir yudum su içip, soruyu işaretleyerek geçmek üzere mikro planlar, imtihan anında duygusal gücün gerçek yönetilmesini sağlar.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
