Çocukluk çağının en yaygın enfeksiyon hastalıkları arasında yer alan idrar yolu enfeksiyonları, vaktinde tedavi edilmediğinde kalıcı sıhhat problemlerine yol açabilmesi sebebiyle kıymet taşıyor. Görülme sıklığının yaşa, cinsiyete ve erkek çocuklarda sünnet durumuna nazaran değişiklik gösterdiğini belirten Anadolu Sıhhat Merkezi Hastanesi’nden Çocuk Nefrolojisi, Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı, “Bu hastalık, ateş şikâyetiyle sıhhat kuruluşuna başvuran 2 yaş altındaki çocuklarda yüzde 1 ila 16 oranında tespit ediliyor. Daha büyük çocuklarda ise bu oran yaklaşık yüzde 8’e ulaşıyor. Kız çocuklarının erkek çocuklarına nazaran 2 ila 4 kat daha fazla risk altında olması, erken teşhis ve tedavinin ehemmiyetini bir sefer daha ortaya koyuyor” dedi.
Çocuklarda sık görülen idrar yolu enfeksiyonları, erken periyotta fark edilip tedavi edilmediğinde kalıcı sıhhat sıkıntılarına taban hazırlayabiliyor. Bilhassa böbreklere ulaşan enfeksiyonların kalıcı hasara sebep olabileceğini ve ilerleyen yıllarda hipertansiyon ile böbrek yetersizliği riskini artırabileceğini belirten Anadolu Sıhhat Merkezi Hastanesi’nden Çocuk Nefrolojisi, Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı, “İdrar yolu enfeksiyonları bebeklerde ve küçük çocuklarda her vakit bariz belirtilerle ortaya çıkmayabilir. Ateş, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve idrarın renginde değişiklik üzere şikâyetlerin yanı sıra kusma, iştahsızlık ve karın ağrısı da enfeksiyonun habercisi olabilir. Bu sebeple sebebi açıklanamayan yakınmalarda idrar analizi ve kültürüyle kıymetlendirme yapılması büyük değer taşıyor” dedi.
Her 10 çocuğun 3’ünde idrar reflüsü görülüyor
İdrar yolu enfeksiyonlarının, mikroorganizmaların idrar yollarına ulaşarak çoğalması sonucu geliştiğini açıklayan Bıyıklı, “Mikroplar çoklukla idrar çıkış bölgesinden bedene girerek mesaneye ve böbreklere kadar ilerleyebiliyor. Genital bölge hijyenine dikkat edilmemesi, yenidoğanlarda bezin uzun mühlet değiştirilmemesi, pişik, ishal ve parazitler hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırabiliyor. Kız çocuklarında idrar kanalının kısa olması riski artırırken, erkek çocuklarda sünnet derisi yahut penis ucundaki darlıklar idrar akışını zorlaştırabiliyor. Üriner sistemdeki anatomik ya da nörolojik bozukluklar, taş oluşumu ve vezikoüreteral reflü de kıymetli risk faktörleri arasında yer alıyor. Mesanedeki idrarın böbreklere gerçek geri kaçması olarak tanımlanan vezikoüreteral reflü, idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların yaklaşık yüzde 30’unda görülüyor” dedi.
Kız çocuklarında tekrarlama riski yüzde 60’a ulaşabiliyor
İdrar yolu enfeksiyonlarının çocuklarda tekrarlama eğiliminde olduğunu paylaşan Bıyıklı, “İlk enfeksiyonun akabinde erkek çocuklarda yüzde 20 ila 30, kız çocuklarında ise yüzde 40 ila 60 oranında tekrar görülebiliyor. Bu sebeple idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların altta yatan sebepler açısından kesinlikle kıymetlendirilmesi gerekiyor. Bu çocukların yaklaşık yarısında idrar yollarına ait yapısal sıkıntılar bulunabiliyor. Kaçak, darlık yahut taş üzere sorunlar enfeksiyonların tekrarlamasına yol açarken, mesane ve bağırsak işlev bozuklukları da tedavi muvaffakiyetini olumsuz etkileyebiliyor. Enfeksiyonun böbreklerde hasar bırakması durumunda ise böbrek gelişiminde sıkıntılar, yüksek tansiyon ve böbrek yetersizliği üzere önemli sıhhat sorunları ortaya çıkabiliyor. Ayrıyeten kız çocuklarında çocukluk çağında geçirilen enfeksiyonlar ilerleyen yıllarda, bilhassa adet periyotları ve gebelikte tekrar görülebiliyor hatta gebelik zehirlenmesi riskini de artırabiliyor” dedi.
İdrar analizi tek başına kâfi olmayabilir
İdrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda sadece idrar analizi ve kültürüyle yetinilmemesi gerektiğini vurgulayan Bıyıklı, “Özellikle altta yatan anatomik sıkıntıların ve mümkün böbrek hasarının araştırılması kritik. Bu gayeyle böbrek ve mesane ultrasonografisi temel değerlendirmeler arasında yer alırken, kimi çocuklarda böbrek sintigrafisi yapılabiliyor. Hatta böbrek hasarı riski, aile hikayesi ve klinik bulgulara nazaran işeme sistografisi üzere ileri görüntüleme formüllerine de başvurulabiliyor. Gerektiğinde MR ürografi, bilgisayarlı tomografi, MAG3 ve ürodinami üzere ileri tetkikler de kullanılabiliyor. Tedavide ise uygun antibiyotiğin yanlışsız doz ve müddette kullanılması çok değerli. Birtakım çocuklarda ağızdan tedavi kâfi olurken, gerekli durumlarda enjeksiyon tedavisi gereksinimi da doğabilir” dedi.
Genital bölgede ıslak mendil kullanımından kaçınılmalı
İdrar yolu enfeksiyonlarından korunmada günlük alışkanlıkların değerli rol oynadığını belirten Bıyıklı, “Çocukların kâfi ölçüde su tüketmesi ve kabızlık meselesinin denetim altına alınması enfeksiyon riskini azaltmada değerli rol oynuyor. Bez kullanan çocuklarda bezlerin sık değiştirilmesi ve mümkün olduğunca uzun mühlet bez kullanımından kaçınılması gerekiyor. Kız çocuklarında genital bölgenin önden arkaya gerçek temizlenmesi, erkek çocuklarda ise penis etrafının dikkatli halde yıkanması kıymetli. Ayrıyeten bu bölgelerin paklığında sırf su kullanılmasının kâfi olduğu bilinmeli. Özel bakım eserleri ve ıslak mendiller genital bölgenin doğal yapısını bozabilir. Ek olarak uzun müddet köpüklü banyolardan kaçınılması, pamuklu iç çamaşırı tercih edilmesi, iç çamaşırların günlük değiştirilmesi ve idrarın uzun müddet tutulmaması da dikkat edilmesi gereken noktalar arasında” ikazında bulundu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
