Son günlerde Avrupa’nın birçok ülkesinde tesirini artıran aşırı sıcaklar, sıcak çarpması riskini tekrar gündeme taşıdı. Yüksek sıcaklıkların sadece konforu değil, sıhhati da tehdit ettiğini belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Eyyüp Kenan Özok, “Sıcak çarpması kısa müddette gelişebilen ve müdahale edilmediğinde hayati sonuçlara yol açabilen acil bir durum. Yüksek sıcaklıklar bedenin ısı istikrarını bozarak başlangıçta fark edilmeyen belirtilerin süratle önemli sıhhat meselelerine dönüşmesine sebep olabiliyor. Bu sebeple sıcak havalarda bedenin verdiği sinyalleri dikkate almak büyük değer taşıyor” dedi.
Sıcak çarpmasının birinci belirtileri arasında, bedenin kendini soğutmak için yoğun terlemesine bağlı olarak görülen soğuk ve terli cilt, bitkinlik, aşırı susama, kas krampları, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma ve idrar renginin koyulaşması yer alıyor. Beden sıcaklığı arttıkça cilt sıcak, kuru ve kızarık bir görünüm alırken teneffüs ve nabız hızlanıyor, şuur bulanıklığı gelişebiliyor diyen Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Eyyüp Kenan Özok, “Damarların genişlemesine bağlı olarak tansiyon düşüyor ve kalp daha fazla çalışmak zorunda kalıyor. Yoğun terlemeyle gelişen sıvı ve tuz kaybı ise sıcak bitkinliğine, ileri hadiselerde hayati organlara giden kan akışının azalmasına ve kalp krizi riskinin artmasına yol açabiliyor. Bu belirtiler görüldüğünde kişi vakit kaybetmeden serin bir ortama alınmalı ve tıbbi dayanak istenmeli” dedi.
Yaz sofralarının yıldızı taze fasulye, tatlı tercihi vişne
Sıcak havalarda beslenme alışkanlıklarını mevsim şartlarına nazaran düzenlemenin ehemmiyetine dikkat çeken Özok, “Mısır, domates, kabak ve taze fasulye üzere yaz zerzevatları ile vişne, ahududu, yaban mersini ve çilek üzere meyveler bu periyottaki en güzel seçenekler arasında yer alıyor. Karpuz da yaz aylarının en çok tercih edilen meyvelerinden biri lakin denetimli tüketilmeli. Yaklaşık 200 gram karpuz yahut kavunda 13-15 gram karbonhidrat bulunuyor. Bu sebeple bilhassa diyabetli bireylerin ara öğünde 200 gramdan fazla karpuz ya da kavun tüketmemesi gerekli. İçecek tercihlerinde ise buzlu kahve ve buzlu çay ölçülü ölçülerde tüketilebilir” formunda konuştu.
Vücudun kendini serinletme sistemi yaşla değişiyor
Sıcak çarpmasının herkesi etkileyebileceğini fakat kimi kümelerin daha büyük risk altında olduğunu vurgulayan Özok, “Özellikle 5 yaş altındaki çocuklar, 65 yaş üzerindeki bireyler, kronik hastalığı olanlar, gebeler ile aşırı kilolu ya da aşırı zayıf bireylerin sıcak havalarda daha dikkatli olması gerekiyor. Çocuklarda beden ısısını düzenleyen düzenekler şimdi tam gelişmediği, ileri yaşlarda ise bu sistemlerin aktifliği azaldığı için aşırı sıcaklar daha önemli sonuçlara yol açabiliyor. Kronik hastalıklar ve gebelik de bedenin sıcakla baş etmesini zorlaştırabiliyor. Bu devirde bedeni serin tutmak, sıvı kaybını önlemek ve günlük alışkanlıklarda küçük değişiklikler yapmak kıymetli. Örneğin tertipli koşu yapanlar antrenmanlarını öğlen sıcağı yerine akşam saatlerine bırakabilir. Ayrıyeten gün boyunca kâfi ölçüde su tüketerek bedenin sıvı istikrarını korumak da büyük kıymet taşıyor” dedi.
Güneşte beklemiş araçlara çabucak binilmemeli
Vücut ısısını istikrarda tutmanın ve sıvı kaybını önlemenin sıcak çarpmasına karşı en tesirli korunma metotları arasında yer aldığını belirten Özok, “Özellikle güneşin tesirinin en yoğun olduğu 11.00-16.00 saatleri arasında mümkün olduğunca dışarı çıkılmamalı, mecbur kalındığında ise gölge yahut klimalı ortamlar tercih edilmeli. Güneş altında ağır antrenman ve yoğun fizikî aktivitelerden kaçınılmalı, susamayı beklemeden gün boyunca nizamlı aralıklarla kâfi ölçüde sıvı tüketilmeli. Dışarıda bulunurken açık renkli, hafif ve bol giysiler giyilmeli, şapka kullanılmalı, gözleri ultraviyole ışınlarından koruyan güneş gözlüğü takılmalı ve cildi korumak için güneş esirgeyici krem kullanılmalı. Ayrıyeten alkol ve aşırı kafein tüketiminden kaçınılmalı, güneşte uzun mühlet beklemiş araçlara binmeden evvel araç kesinlikle havalandırılmalı” dedi.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Eyyüp Kenan Özok, sıcak çarpmasından şüphelenilen birine yapılması gereken birinci müdahale adımlarını sıraladı:
- Sıcak çarpması geçirdiğinden şüphelendiğiniz kişiyi vakit kaybetmeden serin ve gölgeli bir ortama alın.
- Bilinç bulanıklığı, bayılma yahut yüksek ateş varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın.
- Hastanın üzerindeki kalın yahut sıkı giysileri gevşetin ya da çıkarın.
- Vücut ısısını düşürmeye çalışın. Serin suyla bedenini ıslatın, vantilatör kullanın yahut ense, koltuk altı ve kasık bölgelerine soğuk kompres uygulayın.
- Bilinci açıksa küçük yudumlarla su içmesini sağlayın. Şuuru kapalı ya da yarı kapalıysa ağızdan su yahut rastgele bir içecek vermeyin.
- Sağlık grupları gelene kadar hastayı yalnız bırakmayın. Teneffüsünü ve şuur durumunu yakından takip edin.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
