Tek kullanımlık plastik poşetlerin etraf kirliliğinin en kıymetli kaynaklarından biri olduğunu belirten Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, plastik kirliliğiyle çabanın kaynağında azaltım anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini söyledi. Ateş, tekrar kullanılabilir çantaların tercih edilmesinin doğal kaynakların korunmasına, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve sürdürülebilir ömür kültürünün yaygınlaşmasına kıymetli katkı sağladığını vurguladı.
Her yıl 3 Temmuz’da kutlanan Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü, tek kullanımlık plastik poşetlerin etraf üzerindeki olumsuz tesirlerine dikkat çekmeyi ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını teşvik etmeyi amaçlıyor.
Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, 3 Temmuz Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü hasebiyle yaptığı değerlendirmede plastik poşetlerin kullanım müddetinin epey kısa olmasına karşın tabiatta yüzlerce yıl kalabildiğini belirterek çevresel tesirlerinin uzun yıllar devam ettiğine dikkat çekti.
Plastik kirliliği kaynağında önlenmeli
Tek kullanımlık plastik poşetlerin uygun halde yönetilmediğinde kara ve deniz ekosistemlerinde biriktiğini tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Ateş, “Plastik poşetler biyolojik çeşitliliği olumsuz etkiliyor, yaban hayatı için fizikî ve kimyasal riskler oluşturuyor. Vakit içerisinde mikroplastiklere dönüşerek çevresel döngülere katılıyor. Plastik kirliliğiyle gayrette en tesirli yaklaşım, oluşan atıkları bertaraf etmekten fazla atığın oluşmasını kaynağında önlemektir” dedi.
Bez çanta, file çanta ve uzun ömürlü alışveriş çantalarının tercih edilmesinin doğal kaynak tüketimini azalttığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu yaklaşımın birebir vakitte döngüsel iktisat uygulamalarını da desteklediğini söyledi.
Mikroplastikler etraftan insan bedenine kadar ulaşıyor
Son yıllarda mikroplastik kirliliğinin global ölçekte değerli bir etraf ve halk sıhhati sorunu haline geldiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Ateş, plastik poşetlerin bu kirliliğin kıymetli ikincil kaynaklarından biri olduğunu tabir etti.
Çevreye bırakılan plastik poşetlerin güneş ışığı, sıcaklık değişimleri ve fizikî aşınma sonucunda mikroplastiklere dönüştüğünü söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bugün mikroplastiklerin okyanuslardan içme suyuna, tarım topraklarından atmosfere kadar birçok çevresel ortamda tespit edildiğini kaydetti.
Mikroplastiklerin deniz eserleri ve çeşitli besinler yoluyla besin zincirine dahil olabildiğini belirten Ateş, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarda insan kanı, akciğer ve plasenta üzere dokularda da mikroplastiklere rastlandığını tabir etti.
“Bilimsel çalışmalar mikroplastiklerin inflamasyon, oksidatif gerilim ve birtakım toksik kimyasalların taşınması üzere potansiyel biyolojik tesirler oluşturabileceğine işaret ediyor. Lakin uzun periyotlu sıhhat tesirlerinin daha net ortaya konulabilmesi için bilimsel araştırmalar devam ediyor.”
Ücretli poşet uygulaması değerli kazanımlar sağladı
Türkiye’de 2019 yılında yürürlüğe giren fiyatlı plastik poşet uygulamasını kıymetlendiren Dr. Öğr. Üyesi Ateş, uygulamanın tüketici davranışlarının değişmesinde değerli rol oynadığını söyledi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu bilgilerine nazaran 2019-2025 yılları arasında plastik poşet kaynaklı 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumunun önlendiğini belirten Ateş, plastik hammadde ithalatındaki azalma sayesinde ülke iktisadına yaklaşık 28 milyar lira katkı sağlandığını, ayrıyeten 167 bin 984 ton sera gazı emisyonunun atmosfere salımının engellendiğini söyledi.
Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu yönüyle fiyatlı poşet uygulamasının, Türkiye’nin Sıfır Atık yaklaşımı ve sürdürülebilir kalkınma gayeleri kapsamında başarılı siyaset örneklerinden biri olarak değerlendirileceğini kaydetti.
Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu dataların ekonomik araçlarla desteklenen etraf siyasetlerinin davranış değişikliği oluşturabildiğini gösterdiğini tabir ederek “Ancak plastik kirliliğiyle gayrette sırf fiyatlandırma siyasetleri kâfi değildir. Çevre eğitimi, aktif atık idaresi, geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi ve tekrar kullanılabilir eserlerin yaygınlaştırılması birlikte yürütülmelidir” dedi.
Bireysel tercihler büyük fark oluşturuyor
Plastik poşet kullanımının azaltılmasının günlük hayatta uygulanabilecek kolay alışkanlıklarla mümkün olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bez çanta ve file kullanımının yaygınlaştırılması, alışverişe hazırlıklı çıkılması, mevcut poşetlerin tekrar kullanılması ve gereksiz ambalaj tüketiminden kaçınılmasının plastik atık ölçüsünü değerli ölçüde azaltacağını belirtti.
Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü’nün ferdî davranış değişikliklerinin toplumsal ölçekte değerli çevresel kazanımlar sağlayabileceğini hatırlattığını vurgulayarak kelamlarını şöyle tamamladı:
“Plastik kirliliği global bir etraf problemidir lakin tahlili günlük hayatta vereceğimiz küçük kararlarla başlayabilir. Her alışverişte tekrar kullanılabilir bir çanta tercih etmek, sadece bir poşetten vazgeçmek değil; doğal kaynakların korunmasına, mikroplastik oluşumunun azaltılmasına, iklim değişikliğiyle çabaya ve gelecek kuşaklara daha yaşanabilir bir etraf bırakılmasına katkı sunmaktır. Sürdürülebilir ömür kültürünün yaygınlaşması, etrafa hassas ferdî tercihlerle mümkündür.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
