Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, TV ve sinema kesiminde yapay zekayla içerik üretimini kıymetlendirdi.
Yapay zekâ artık ekonomik bir tahlil olarak da değerlendiriliyor
Televizyon ve sinema kesiminin son yıllarda önemli ekonomik baskılarla karşı karşıya olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, “Geleneksel reklam gelirlerinin kıymetli bir kısmı dijital platformlara kayarken imal maliyetleri daima artıyor. Bu sebeple yapay zekâya, dal için teknolojik bir yenilik olarak kullanımının sıra, ekonomik bir tahlil olarak da başvuruluyor.” dedi.
Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, Netflix’in 2025 yapımı The Eternaut dizisinde kimi görsel efekt süreçlerinin yapay zekâ dayanağıyla çok daha kısa müddette tamamlanmasının bu dönüşümün aktüel örneklerinden biri olduğuna dikkat çekerek, “Yapay zekâ bilhassa ön hazırlık, görsel tasarım, kurgu ve pazarlama süreçlerinde maliyetleri düşürebiliyor. Medya iktisadı açısından baktığımızda bu dönüşüm, şirketlerin daha az maliyetle daha fazla içerik üretme arayışının bir sonucu. Fakat bu noktada karşımıza şu soru kaçınılmaz olarak çıkıyor: Ortaya çıkan tasarruf içerik kalitesinin gelişmesi için mi var yoksa yalnızca şirketlerin kârını artırmak için mi ehemmiyet taşıyor?” diye konuştu.
Yapay zekâ üreticinin yerine geçmez, güçlü bir yardımcı olur
Yapay zekânın senaryo yazımı, diyalog oluşturma, imaj ve ses üretimi üzere birçok alanda kullanılabildiğini kaydeden Dr. Kabaş, “Yapay zekâ bugün senaryo taslakları oluşturabiliyor, alternatif diyaloglar yazabiliyor, imaj ve ses üretebiliyor. Bu durum elbette ki yaratıcı süreçleri hızlandırıyor. Fakat yaratıcılık teknik üretimden ibaret değil. Düzgün bir öykü birçok vakit insan tecrübesinden, müşahededen ve histen beslenmektedir. Bu sebeple yapay zekâyı üreticilerin yerine geçen bir aktörden fazla onların kullandığı güçlü bir araç olarak görmek daha hakikat olacaktır. Önümüzdeki periyotta en başarılı üretimler, insan yaratıcılığı ile yapay zekâ imkânlarını birlikte kullanan gruplardan çıkacaktır.” formunda konuştu.
Duygusal bağ sırf teknik kaliteyle kurulmaz
Yapay zekâ takviyeli içeriklerin izleyiciler üzerindeki tesirine de değinen Dr. Kabaş, “İzleyiciler için teknik kalite kadar duygusal inandırıcılık da değerlidir. Martin Scorsese’nin The Irishman (2019) ya da Indiana Jones and the Dial of Destiny (2023) sinemalarında kullanılan dijital gençleştirme teknolojileri epey etkileyiciydi. Lakin izleyiciyi etkileyen temel öge imajla sonlu kalmamaktadır. Karakterlerin taşıdığı insani tecrübe de bu duygusal bağın kurulması ismine değer taşımaktadır. Yapay zekâ ünlü oyuncuların yüzlerini gençleştirebilir fakat tecrübenin kendisini gençleştirememektedir. Ayrıyeten bu çeşit teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte izleyicilerin gerçek ile kurgu arasındaki hududu ayırt etmesi de zorlaşabilmektedir. Bu sebeple yapay zekânın farklı kullanım biçimleri etik ve kültürel bir tartışma alanını genişletmektedir.” dedi.
Standartlaşma kültürel çeşitlilik için risk oluşturabilir
Yapay zekânın geçmişte üretilmiş milyonlarca içerikten öğrenerek çalıştığını hatırlatan Dr. Kabaş, “Bu nedenle bazen mevcut kalıpları tekrar etme eğilimi gösterebiliyor. Şayet kesim sırf algoritmaların başarılı bulduğu formüllere yönelirse birbirine benzeyen kıssalar ve karakterler giderek artabilecek; hatta tek tipleşme kesiminin bir cins gayesine dahi dönüşebilecektir. Bilhassa mahallî kültürler açısından bu kıymetli bir risk. Örneğin Türk dizilerinin milletlerarası başarısı büyük ölçüde mahallî öykülerden ve özgün karakterlerden kaynaklanıyor. Yapay zekâ bu çeşitliliği destekleyen bir araç olursa yararlı olabilecektir lakin standartlaşmayı hızlandırırsa kültürel zenginlik de ziyan görebilir.” diye konuştu.
Hem algoritmik hem özgün üretimler birlikte var olacak
Yapay zekâ sayesinde içerik üretiminin ucuzlayıp hızlanmasının iki farklı sonucu beraberinde getireceğini tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, “Yapay zekâ sayesinde daha fazla insan içerik üretebilecek ve teknik kaliteye daha kolay erişebilecek. Bu olumlu bir gelişme olarak kıymetlendirilebilir. Fakat emsal anlatı kalıpları ve inançlı formüllerin çoğalması riski de bulunmaktadır. Önümüzdeki devirde bir yanda süratli ve algoritmik içerikler, öteki yanda ise insan yaratıcılığının belirleyici olduğu daha özgün üretimlerin birlikte var olduğunu görebiliriz. Asıl sorun niceliğin değil, niteliğin nasıl korunacağı olacaktır.” tabirinde bulundu.
Meslekler yok olmayacak, iş tarifleri değişecek
Yapay zekânın medya bölümündeki meslekleri büsbütün ortadan kaldırmayacağını lakin çalışma biçimlerini kıymetli ölçüde değiştireceğini belirten Dr. Kabaş, “Örneğin 2023 yılında Hollywood’da yaşanan senarist ve oyuncu grevleri, yapay zekânın yaratıcı emek üzerindeki tesirlerine yönelik dertleri açık biçimde ortaya koydu. Gelecekte yapay zekâya gerçek komutları verebilen, üretilen içerikleri değerlendirebilen ve yaratıcı kararlar alabilen profesyoneller öne çıkacaktır. Öteki dallara benzeri biçimde teknik kimi misyonlar azalırken denetleme, editörlük ve yaratıcı yönlendirme üzere alanların ehemmiyeti artacaktır.” biçiminde konuştu.
İletişim fakülteleri yapay zekâ okuryazarlığını merkeze almalı
Türkiye’nin dizi ihracatında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer aldığını hatırlatan Dr. Kabaş, “Ancak yapay zekâ dönüşümü konusunda kesimin şimdi deneme basamağında olduğunu söyleyebiliriz. Üretim şirketleri ve medya kuruluşları çeşitli uygulamalar deniyor ama ortak standartlar ve uzun vadeli stratejiler şimdi netleşmiş değil. Üniversiteler açısından da emsal bir tablo var. İletişim fakültelerinin artık sadece kamera kullanmayı, kurgu yapmayı yahut senaryo yazmayı öğretmesi kâfi değil. Yapay zekâ okuryazarlığı, bilgi etiği, telif hakları ve eleştirel medya okuryazarlığı da eğitimin temel modülleri haline gelmeli. Zira geleceğin irtibat profesyonelleri yapay zekânın kullanıcısı olmasının yanı sıra denetleyici ve yönlendiricisi de olacaktır.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
