Üsküdar Üniversitesi tarafından düzenlenen “Toplum İçin Bilim Eğitim Seminerleri” kapsamında, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Türker Tekin Ergüzel “Sağlıkta Yeni Teknolojiler ve Uygulama Alanları” başlıklı bir seminer verdi.
Seminerde konuşan Prof. Dr. Türker Tekin Ergüzel, yapay zekânın sıhhat alanındaki kullanımına ait çarpıcı değerlendirmelerde bulunarak, üniversitelerde üretilen bilginin toplumla buluşmasının kritik değer taşıdığını vurguladı ve “Bilim yalnızca akademide kalmamalı, kesinlikle beşere dokunan bir esere dönüşmeli.” dedi.
Toplumsal katkının 4. kuşak üniversitelerin temel ögelerinden biri olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ergüzel, sağlıkta yapay zekâ uygulamalarının bu anlayışın en somut örneklerinden biri olduğunu tabir etti.
Sağlık verisi her yıl yüzde 40 artıyor
Dünyada data üretiminin baş döndürücü süratle arttığını belirten Prof. Dr. Ergüzel, özellikle sıhhat alanındaki büyümeye dikkat çekti. Sıhhat verisinin her yıl yaklaşık yüzde 40 oranında arttığını kaydeden Prof. Dr. Ergüzel, “Bugün dünyada üretilen bilginin yaklaşık yüzde 30’u sıhhat bölümüne ilişkin. Bu, muazzam bir data havuzu manasına geliyor.” diye konuştu.
Bu bilgilerin işlenmeden bir mana söz etmediğini lisana getiren Prof. Dr. Ergüzel, “Eğer bu bilgiyi tahlil etmezseniz, aslında bir madenin üzerinde oturuyorsunuz demektir.” tabirlerini kullandı.
Yapay zekâ ile hastalık tespitinde yüksek doğruluk
Konuşmasında kendi çalışmalarına da değinen Prof. Dr. Ergüzel, yapay zekâ dayanaklı sistemlerin bilhassa psikiyatrik hastalıkların sınıflandırılmasında değerli muvaffakiyetler elde ettiğini söyledi. EEG dataları üzerinden geliştirilen modellerin birçok hastalığı yüksek doğruluk oranlarıyla ayırt edebildiğini belirten Prof. Dr. Ergüzel, “Obsesif kompulsif bozukluk: %89 doğruluk. Yeme bozuklukları: %93 doğruluk ve bağımlılık cinsleri ise %96’ya varan doğruluk veriyor.” diye konuştu.
Bu sistemlerin hâlihazırda klinik kullanımda olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ergüzel, “Artık bu çalışmalar yalnızca akademik değil, direkt hastaya temas eden uygulamalara dönüştü.” dedi.
Mahrem data hem risk hem fırsat
Yapay zekâ uygulamalarında kullanılan bilgilerin büyük kısmının bireye mahsus olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ergüzel, ses, yüz ve biyolojik bilgilerin mahremiyet açısından hassasiyet taşıdığını söz etti. Bu durumun hem risk hem de büyük bir fırsat barındırdığını belirten Ergüzel, “Bu bilgiler yanlışsız kullanıldığında sıhhat sistemine büyük katkı sağlar.” dedi.
Doğadan ilham alan algoritmalar
Konuşmasında yapay zekâ modellerinin tabiattan ilham aldığını da anlatan Prof. Dr. Ergüzel, karınca kolonileri ve sürü davranışlarının algoritmalara örnek olduğunu söyledi. “Sürü zekâsı sayesinde en yanlışsız ve en verimli yolu bulabiliyoruz” diyen Ergüzel, bu metotlarla data içinden en manalı bilgilerin seçildiğini belirtti.
Amaç ticari değil, beşere hizmet
Yapay zekâ çalışmalarının sırf ticari kar gayesi taşımadığını vurgulayan Prof. Dr. Ergüzel, “Bizim önceliğimiz sıhhat alanındaki gereksinimlere tahlil üretmek. Geliştirdiğimiz sistemler tabipler tarafından etkin olarak kullanılıyor.” dedi.
Prof. Dr. Ergüzel, yapay zekânın gelecekte sıhhat hizmetlerinin vazgeçilmez bir modülü olacağını belirterek, bu alandaki çalışmaların sürat kesmeden devam edeceğini söz etti.
Prof. Dr. Türker Tekin Ergüzel, yapay zekâ çalışmalarında tabiattan ilham alan sistemlerin sıhhat alanında değerli başarılara imza attığını söyledi. Ergüzel, ferdî kararlar ile kolektif akıl arasındaki farkın hem insan hayatında hem de algoritmalarda belirleyici olduğunu vurguladı.
Tek başına karar yerine kolektif akıl daha hakikat sonuç veriyor
Karar verme süreçlerini “sürü zekâsı” üzerinden örneklendiren Prof. Dr. Ergüzel, bireylerin tek başına verdiği kararların her vakit en güzel sonucu getirmediğini tabir etti. Özellikle meslek seçimi üzere kritik süreçlerde, tecrübeli şahısların bilgi ve deneyimlerinden yararlanmanın daha hakikat sonuçlara ulaştırdığını belirten Ergüzel, “Topluluk deneyimi, ferdî kararlardan birden fazla vakit daha optimum sonuçlar üretir.” dedi.
Bu yaklaşımın matematiksel olarak da modellendiğini kaydeden Ergüzel, yapay zekâ algoritmalarında sürü davranışlarının muvaffakiyetle kullanıldığını söyledi.
Karınca, kuş ve balıklar yapay zeka modellerini yön veriyor…
Sunumunda tabiattan ilham alan üç temel algoritmaya değinen Prof. Dr. Ergüzel; karınca kolonileri, kuş ve balık sürüleri ile arı davranışlarının yapay zekâ modellerine yön verdiğini söz etti.
Özellikle arıların irtibat biçiminin dikkat cazibeli olduğunu belirten Ergüzel, arıların
“waggle dance” ismi verilen özel bir hareketle öteki arılara üç kritik bilgi aktardığını anlattı. Ergüzel, “Arılar bu bilgilerle 6 kilometreye kadar noktasal doğrulukla nektar kaynağına ulaşabiliyor. Bu, tabiattaki en etkileyici optimizasyon sistemlerinden biri.” diye konuştu.
Çiçekler arılara elektrikle sinyal veriyor
Çiçeklerin negatif, arıların ise olumlu elektrik yüküne sahip olduğunu belirten Ergüzel, bu sayede arıların nektar bulunan çiçekleri ayırt edebildiğini söyledi.
“Nektarı alınmış çiçekler nötrleşiyor ve öteki arılar o çiçeğe gitmiyor” diyen Ergüzel, bu düzeneğin tabiattaki kusursuz verimliliğin bir örneği olduğunu vurguladı.
Yapay zekâda “doğru bilgiyi seçmek” muvaffakiyetin anahtarı
Büyük datayla çalışmanın en kıymetli zorluklarından birinin gerçek bilgiyi seçmek olduğunu söz eden Ergüzel, geliştirdikleri algoritmalar sayesinde data optimizasyonunda önemli ilerleme kaydettiklerini belirtti.
“48 farklı bilgiyle yüzde 60 doğruluk elde ederken, algoritmalar bize en değerli 22 veriyi seçti ve doğruluk oranı yüzde 80’e çıktı.” diyen Ergüzel, derin öğrenme teknikleriyle bu oranların yüzde 90’ın üzerine ulaştığını kaydetti.
Zihinden denetim edilen robot kol geliştirildi
Beyin sinyalleriyle denetim edilen robot kol konusuna da işaret eden Prof. Dr. Ergüzel, EEG bilgileri kullanılarak geliştirilen sistemde, bireylerin sadece düşünerek robot kolu hareket ettirebildiğini, bu teknolojinin bilhassa felçli hastalar için umut verici olduğunu söyledi.
Yüzden his okuyan yapay zekâ
Prof. Dr. Ergüzel, bir başka projede ise yapay zekânın yüz tabirlerinden his tahlili yapabildiğini lisana getirerek, 40 bin bilgiyle eğitilen sistemin; memnunluk, endişe, öfke, şaşkınlık ve ıstırap üzere temel hisleri yüzde 85-90 doğrulukla tespit edebildiğini söz etti.
Bilgi odaklı eğitim sistemlerinin yetersiz kalacağını belirten Prof. Dr. Ergüzel, “Artık makineler bilgi sürece konusunda insanları geçiyor. Bu sebeple eğitim sistemlerinin empati, pahalar, grup çalışması ve bağımsız düşünme üzere marifetlere odaklanması gerekiyor.” sözünde bulundu.
Teknoloji insan için kullanılmalı
Yapay zekânın süratle geliştiğini lakin yanlışsız kullanılmasının kritik olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ergüzel, sağlık alanındaki çalışmaların insan odaklı olması gerektiğini belirterek, “Amacımız teknolojiyi insanın yararına sunmak. Sıhhatte yapay zekâ uygulamaları bu manada büyük bir potansiyel taşıyor.” dedi.
Mikromimikleri dahi tahlil edebiliyoruz
Geliştirdikleri yapay zekâ sistemlerinin sırf temel hisleri değil, mikromimikleri de tahlil edebildiğini tabir eden Prof. Dr. Ergüzel, yüksek çözünürlüklü görsellerde çok daha başarılı sonuçlar elde ettiklerini söyledi.
Yapay zekânın memnunluk üzere hisleri da kendi içinde alt kategorilere ayırabildiğini belirten Prof. Dr. Ergüzel, “Artık yalnızca ‘mutlu’ demekle kalmıyoruz, mutluluğun farklı tonlarını da mikromimikler üzerinden tahlil edebiliyoruz.” diye konuştu.
Cerrahide yapay zekâ
Ameliyathanelerde yapay zekâ kullanımına ait soru üzerine değerlendirmede bulunan Ergüzel, kesin bir tarih vermenin güç olduğunu fakat sürecin süratli ilerlediğini vurgulayarak, şunları söyledi:
“2026 yılındayız. 2030’a kadar yapay zekâ takviyeli cerrahi yönlendirme sistemlerinin, doktor takviyeli olmak kuralıyla, hastanelerde beklenenden çok daha süratli yaygınlaşacağını düşünüyorum.”
Psikiyatride ulaşılan muvaffakiyet cerrahi için umut veriyor
Yapay zekânın psikiyatrik hastalıkların teşhisinde ulaştığı yüksek doğruluk oranlarının, öbür tıbbi alanlar için de umut verici olduğunu belirten Prof. Dr. Ergüzel, özellikle obsesif kompulsif bozukluk (OKB) üzere güç teşhis konulan hastalıklarda yüzde 90’lara varan muvaffakiyet elde ettiklerini hatırlattı.
Bu gelişmelerin cerrahi başta olmak üzere öteki branşlarda da yapay zekâ kullanımının önünü açacağını tabir eden Prof. Dr. Ergüzel, “Bu muvaffakiyetler, klinik uygulamalarda yapay zekânın daha süratli entegre edileceğini gösteriyor.” dedi.
Yapay zekânın sıhhat alanındaki yükselişine dikkat çeken Prof. Dr. Ergüzel, önümüzdeki yıllarda bu teknolojilerin hem tabipler hem de hastalar için vazgeçilmez hale geleceğini kelamlarına ekledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
