Şekerli ve yapışkan besinlerin sık tüketilmesinin, diş minesindeki mineral kaybını hızlandırarak çürük oluşumunu tetiklediğini belirten uzmanlar, diş çürüğü açısından tüketilen şeker ölçüsünden çok gün içindeki tüketim sıklığının kıymetli olduğunu söylüyor.
Şekerli besinlerle tüketilen asitli içeceklerin diş minesini saatlerce savunmasız bırakabildiğine dikkat çeken Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Rabia Yıldırım, “Asitler diş minesini direkt zayıflatırken, şeker ağız bakterileri tarafından metabolize edilerek ek asit üretimine yol açar.” dedi. Demineralizasyonun erken periyotta tükürüğün doğal tamir düzeneğiyle geri döndürülebileceğini söz eden Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, sık şeker tüketimi ve yetersiz ağız bakımının bu süreci geri dönüşümsüz çürüklere dönüştürebileceği ikazında bulundu. Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım ayrıca, şekerli ve asitli besinlerin akabinde dişleri çabucak fırçalamak yerine 30-60 dakika beklenmesi gerektiğini vurguladı.
Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Rabia Yıldırım, şeker ve asit içeren yiyeceklerin diş minesinde tesirleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Yapışkan atıştırmalıklar diş yüzeyinde uzun mühlet kaldığı için çürük riskini artırıyor!
Yapışkan ve şekerli besinlerin, yüksek oranda ek şeker içeren, çiğnendiğinde diş yüzeylerine ve dişlerin aralarına sıkıca yapışarak uzun mühlet temizlenemeden kalabilen yiyecekler olduğunu söz eden Dr. Öğr. Üyesi Rabia Yıldırım, “Diş yüzeyinde uzun mühlet tutunduklarında ve tükürüğün tesiri ile kolay kolay temizlenemediklerinde ağız içindeki kimi bakteriler tarafından şeker fermente edilir.” dedi.
Fermantasyon sonucu asit oluşumu gerçekleştiğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, “Ağız içi ortamın pH düzeyi düşer. Oluşan bu asitler ‘demineralizasyon’ yani çürük sürecini başlatır. Bilhassa karamel, lokum, şekerleme, kuru meyveler ve yapışkan atıştırmalıklar diş yüzeyinde daha uzun mühlet kaldıkları için çürük riskini yükseltir.” halinde konuştu.
Diş çürüğünün birinci basamağı demineralizasyon!
Diş minesinin yaklaşık yüzde 96’sının hidroksiapatit ismi verilen kalsiyum-fosfat minerallerinden oluştuğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Rabia Yıldırım, “Diş minesinde demineralizasyon, asidik ortamın tesiriyle mine yapısındaki hidroksiapatit kristallerinden kalsiyum ve fosfat iyonlarının çözünerek uzaklaşması sonucu meydana gelen mineral kaybı sürecidir.” dedi.
Bu olayın, dental çürüğün başlangıç basamağını oluşturduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, “Demineralizasyon süreci şekerli besinler tüketilmesi ile başlar, ağızdaki bakteriler karbonhidratlı besinleri metabolize eder ve bakteri metabolizması sonucunda organik asitler meydana gelir. Ağız ortamının pH’ı yaklaşık 5,5’in altına düştüğünde ise mine yüzeyinde birinci mineraller çözünmeye başlar. Süreç tekrarladıkça mineral kaybı artar. Mine gözenekli hale gelir, beyaz lekeler ortaya çıkar ve diş hassasiyeti artar ve başlangıçta beyaz leke biçiminde görülen çürük lezyonları demineralizasyon ilerledikçe koyu renkli ve derin çürük lezyonları ile izlenir.” açıklamasını yaptı.
Diş çürüğü açısından şekerin ne kadar tüketildiğinden çok, ne sıklıkla tüketildiği önemli!
Sık şeker tüketimi ile tek seferde yüksek ölçüde şeker tüketimi arasında risk farkı olup olmadığını pahalandıran Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, şunları söyledi:
“Risk açısından şeker tüketim sıklığı, tüketilen toplam şeker ölçüsünden daha kıymetlidir. Gün içinde sık aralıklarla şeker tüketimi, dişlerin asit taarruzlarına daha fazla maruz kalmasına sebep olduğundan çürük riskini artırır. Örneğin, tıpkı ölçüdeki şekerin tek seferde tüketilmesi ile gün boyunca birçok kere tüketilmesi karşılaştırıldığında, sık tüketim sonrasında ağız pH’ı tekrar tekrar kritik düzeyin altına düşer ve tükürüğün mineyi remineralize etmesi için kâfi vakit kalmaz. Bu sebeple demineralizasyon mühleti uzar ve çürük oluşma riski artar.”
Demineralizasyon geri döndürülebilir bir süreç!
Demineralizasyonun geri döndürülebilir bir süreç olduğunu lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, “Ağızdaki asit atağı bittiğinde, tükürük devreye girer. Tükürüğün içindeki kalsiyum, fosfat ve florür iyonları diş minesine yine kazandırılarak zayıflayan bölgeleri yine yapılandırır.” dedi.
Bu sürece de ‘remineralizasyon’ denildiği bilgisini paylaşan Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, “Ancak demineralizasyon suratı sık şeker tüketimi, berbat fırçalama üzere sebeplerle remineralizasyon suratından fazla olursa, diş minesi geri dönüşümsüz olarak mineral kaybeder ve geri dönüşümsüz diş çürüğü oluşur. Oluşan çürük dental tedaviler ile restore edilmelidir.” diye konuştu.
Asit diş minesini direkt zayıflatıyor, şeker hasarı artırıyor!
Asitli ve şekerli besinlerin birlikte tüketilmesinin, diş çürüğü ve mine erozyonu riskini artırabileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Rabia Yıldırım, “Bunun sebebi, asitlerin diş minesini direkt zayıflatırken, şekerin ağız bakterileri tarafından metabolize edilerek ek asit üretimine yol açmasıdır.” dedi.
Tükürüğün, ağızdaki asidi nötralize etmek ve mineral desteği yapmakla vazifeli olduğunu hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, “Ancak ortamda hem dışarıdan gelen asit hem de içeride üretilen şeker asidi olduğunda, tükürüğün temizleme ve pH’ı olağana döndürme mühleti çok uzar. Diş minesi saatlerce savunmasız kalır. Örneğin kola, gazoz, güç içecekleri, aromalı soğuk çaylar yahut şekerli meyve suları çürük oluşturma riski yüksek içeceklerdir.” tabirlerini kullandı.
Diş minesinin en büyük düşmanlarından biri şeker, oburu de asit!
Şeker tüketiminin akabinde dişlerin çabucak fırçalanmaması gerektiğinin altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, “Özellikle asitli ve şekerli besinler sonrasında yapılan fırçalama, mine kaybını artırabilir. Genel olarak önerilen yaklaşım; şekerli besinlerin akabinde ağzın su ile çalkalanması ve şekersiz sakız çiğnenerek tükürük akışı sağlanmasıdır. Diş fırçalamak için yaklaşık 30–60 dakika beklenmesi önerilir.” dedi.
Bir besinin paketinde ‘şekersiz’ yazması yahut tadının tatlı olmamasının, onun diş dostu olduğu manasına gelmediği ihtarını yapan Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım, sözlerini şöyle tamamladı:
“Diş minesinin en büyük düşmanlarından biri şekerse, oburu de asittir. Direkt asit içeren tehlikeler arasında; limon, sirke ve turşular, diyet / sıfır şekerli gazlı içecekler ve meyveli/aromalı maden suları sayılabilir. Tekrar tuzlu olarak bilinen nişasta açısından varlıklı cips, kraker ve bisküviler, beyaz ekmek, lavaş üzere birçok besin çürük riskini arttıran gıdalardır.”
Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi hakkında:
Akademik gücünü Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin tecrübeli kadrosundan alan Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi, alanında uzman diş tabipleri ile şahsa mahsus ağız ve diş sağlığı hizmeti sunuyor. İlgi, bilgi ve tecrübeyi tıpkı çatı altında buluşturan ve SGK anlaşması da olan Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nde; protez, diş eti hastalıkları, çene cerrahisi, çocuk diş hekimliği, endodonti, ortodonti üzere pek çok farklı branşta tam teşekküllü hizmet sunuluyor. Otizm, gelişim geriliği üzere özel hasta kümelerinin diş tedavileri de tam donanımlı ameliyathanede genel anestezi altında gerçekleştiriliyor. Ayrıyeten dudak-damak yarığı, konuşma rahatsızlıkları ve yaşlılarda diş estetiği hususlarında da hizmet veriliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
