Göç ve Diaspora Vakfı tarafından düzenlenen Bölgesel Göç ve Geri Dönüş Perspektifleri Forumu, 21-23 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirildi. “Suriye’ye Güvenli ve Sürdürülebilir Dönüş Perspektifleri” temasıyla düzenlenen foruma Türkiye, Suriye, Irak, Lübnan, Ürdün ve Mısır’dan kamu kurumları, memleketler arası kuruluşlar, üniversiteler, araştırma merkezleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı.
Üç gün süren programda inançlı ve istekli geri dönüş, milletlerarası hukuk, bölgesel uyum, yine imar, toplumsal ahenk, hudut idaresi, insani yardım, kalkınma ve kurumsal işbirliği başlıkları ele alındı. İştirakçiler, ülkelerindeki uygulamaları ve alanda karşılaşılan sıkıntıları farklı oturumlarda kıymetlendirdi.
AÇILIŞTA GÜÇLÜ MESAJLAR VERİLDİ
Forumun açılış konuşmalarını Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar, Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel ve İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir yaptı.
Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar, Suriye’de yeni bir devrin başladığını belirterek, geri dönüş süreçlerinin sadece insani değil birebir vakitte bölgesel sahiplenme ve ortak sorumluluk anlayışıyla yönetilmesi gerektiğini söz etti. Seyyar, geri dönüş siyasetlerinin fakat ilgili tüm ülkelerin ve bilhassa Suriyeli aktörlerin karar alma süreçlerine etkin iştirakiyle muvaffakiyete ulaşabileceğini vurguladı.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel, Türkiye’nin tarih boyunca kitlesel göç hareketlerine insan odaklı bir anlayışla yaklaştığını belirterek, Orta Doğu’da kalıcı barış ve istikrarın lakin bölgesel işbirliği, ortak kalkınma ve memleketler arası hukuk temelinde kurulacak yeni bir güvenlik mimarisiyle mümkün olacağını söz etti.
İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir ise Suriye krizinin göç idaresinin memleketler arası uyum gerektiren çok boyutlu bir alan olduğunu açık biçimde ortaya koyduğunu belirterek, Türkiye’nin krizin birinci gününden itibaren sıkıntıyı insani sorumluluk anlayışıyla ele aldığını ve atılan her adımın merkezinde insan onurunun yer aldığını vurguladı.
1. Oturum:
ÜST DÜZEYLİ PANELDE BÖLGESEL KOORDİNASYON ELE ALINDI
Forumun “Bölgesel Göç Hareketlerinin Geleceği, Bölgesel İstikrar ve Gönüllü Geri Dönüşte Bölgesel Koordinasyon: Ortak Sorumluluk Modelleri” başlıklı birinci oturumu, Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar’ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi.
Panelde Türkiye Göç İdaresi Başkanı Muhammed Selami Yazıcı, Suriye Afet Bakan Yardımcısı Ahmed Ekzez, Lübnan Sosyal İşler ve Aile Bakanı Hanin Esseyyid, Irak Göç ve Göçmen Bakan Vekili Dr. Kerim Nuri ile Dışişleri Bakanlığı Göç Politikaları ve Vize İşlemleri Genel Müdür Vekili Reyhan Özgür değerlendirmelerde bulundu. Oturumda inançlı ve onurlu geri dönüş sürecinde devletler arası siyasi mutabakatın güçlendirilmesi, bölgesel sahiplenmenin artırılması ve kriz idaresinde ortak bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
2. Oturum:
SINIR ÖTESİ YÖNETİŞİM VE KURUMLAR ARASI İLETİŞİM ELE ALINDI
Forumun ikinci oturumu, “Sınır Ötesi Yönetişim ve Bölgesel Göçün Yönetiminde Güvenlik Algısı” başlığıyla, Milletvekili Prof. Dr. Abdurrahman Babacan’ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi.
Panelde Irak Nehreyn Araştırmalar Merkezi Danışmanlar Kurulu Başkanı Dr. Ali Faris, Ürdün Haşimiye Komisyonu Başkanı Dr. Hüseyin Muhammed Şibli, Mısır El Hayr Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Süheyr Awad ve Suriye Milletvekili Dr. Husam Hamdan görüşlerini paylaştı. Oturumda bölge ülkeleri arasında bilgi paylaşımının geliştirilmesi, kayıt sistemlerinin uyumlu hâle getirilmesi, hudut geçişlerindeki lojistik süreçlerin kolaylaştırılması ve kriz periyotlarında kurumlar arasında direkt irtibat sağlayacak düzeneklerin oluşturulması ele alındı.
ALTI ÜLKEDEN ÜST DÜZEY KATILIM
Forum, sadece akademik ve sivil toplum etraflarını değil, karar verici kamu otoritelerini de tıpkı masa etrafında buluşturdu.
Katılımcılar arasında;
-
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel
-
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir
-
Türkiye Göç İdaresi Başkanı Muhammet Selami Yazıcı
-
Türkiye AFAD Başkan Yardımcısı Hamza Taşdelen
-
Türkiye Milletvekilleri Dr. Abdurrahman Babacan, Dr. Ravza Kavakçı Kan
-
Göç Politikaları ve Vize İşlemleri Genel Müdür V. Reyhan Özgür
-
Suriye Acil Durum ve Afet Bakan Yardımcısı Ahmed Ekzayez
-
Suriye Dışişleri Bakanlığı Türkiye İkili İlişkiler Genel Müdürü Inas Al Najjar
-
Lübnan Sosyal İşler Bakanı Dr. Hanin Sayyed
-
Lübnan Arap Merkezi Müdürü Nasser Yassine Khaled
-
Irak Göç ve Göçmen Bakan Vekili Dr. Karim al – Nouri
-
Suriye Milletvekilleri Dr. Husam Hamdan, Azzam Hancı
-
Lübnan Başbakan Yardımcısı Danışmanı Sohaib Jawhar
-
Mısır Eğitim ve Kalkınma Kurulu Başkanı Dr. Süheyr Awad
-
Ürdün Haşimiye Komisyonu Başkanı Dr. Hüseyin Muhammed Şibli
-
UNHCR Türkiye Temsilci Yardımcısı Daniela Carmela Cicchella
-
Bölge Ülkelerinin Stratejik Araştırma Merkezleri Başkanları
-
Üniversite Rektörleri
-
Akademisyenler ve Sivil Toplum Kuruluşlarının temsilcileri yer aldı.
Bu üst seviye iştirak, forumun bölgesel diplomasi ve göç siyasetleri açısından taşıdığı kıymeti bir kere daha ortaya koydu.
ALTI ANA PANELDE ORTAK ÇÖZÜM ARAYIŞLARI
Forum kapsamında düzenlenen altı ana oturumda, bölgesel göç idaresinin siyasi, tüzel, idari, ekonomik ve toplumsal boyutları kapsamlı biçimde değerlendirildi.
İlk gün gerçekleştirilen Protokol ve Yüksek Düzeyli Panel’de Türkiye, Suriye, Irak ve Lübnan başta olmak üzere bölge ülkelerinin üst seviye temsilcileri; inançlı ve istekli geri dönüş, ortak sorumluluk modelleri ve bölgesel uyum düzeneklerini ele aldı.
Ardından düzenlenen Bakanlıklar ve Bürokrasi Paneli’nde hudut ötesi yönetişim, kayıt sistemlerinin entegrasyonu, bilgi paylaşımı, kriz idaresi ve kurumlar arası uyum başlıkları değerlendirildi.
Bölgesel Göç Yönetimi Tecrübesi oturumlarında ise Türkiye, Ürdün, Irak, Lübnan ve Suriye’den kamu temsilcileri ile araştırma merkezi yöneticileri, ülkelerindeki saha tecrübelerini ve başarılı uygulama örneklerini paylaştı.
Forumun ikinci gününde gerçekleştirilen Stratejik Panel’de tekrar imar, inançlı hayat alanlarının oluşturulması, konut, sıhhat ve eğitim altyapısının güçlendirilmesi ile milletlerarası finansman sistemleri üzerinde duruldu.
Devam eden oturumlarda AFAD, UNHCR ve bölge ülkelerinin kamu kurumları ile üniversitelerinden temsilciler; göç idaresinde kurumsal kapasitenin artırılması, insani yardım düzenekleri ve ortak siyaset geliştirme süreçlerine ait değerlendirmelerde bulundu.
BEŞ YUVARLAK MASA ÇALIŞTAYI DÜZENLENDİ
Forum mühletince gerçekleştirilen beş başka yuvarlak masa çalıştayında;
-
Hukuki ve lojistik mahzurlar,
-
Yeniden imar,
-
Toplumsal ahenk,
-
Kamu-sivil toplum iş birliği,
-
Bölgesel göç hareketlerinin geleceği
başlıklarında siyaset teklifleri geliştirildi.
Araştırma merkezleri, fikir kuruluşları ve uzmanların katkılarıyla hazırlanan teklifler, forumun sonuç bildirgesine temel oluşturdu.
İKİLİ GÖRÜŞMELER VE KURUMLAR ARASI TEMASLAR
Forum kapsamında ülkelerden gelen heyetler ile kamu kurumları, araştırma merkezleri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri arasında ikili görüşmeler gerçekleştirildi. Görüşmelerde kurumlar arası irtibatın güçlendirilmesi, ortak çalışma alanlarının geliştirilmesi ve bölgenin refahına katkı sağlayacak iş birliği imkânları ele alındı. Heyetler, göç idaresi, istekli geri dönüş, yine imar, insani yardım ve kalkınma başlıklarında karşılıklı görüş alışverişinde bulunarak önümüzdeki periyotta hayata geçirilebilecek ortak çalışmalar üzerine değerlendirmeler yaptı.
ANKARA’DAN İNSAN ONURU VE GÖNÜLLÜLÜK VURGUSU
Forum boyunca yapılan değerlendirmelerde; inançlı, istekli ve onurlu geri dönüş süreçlerinin lakin milletlerarası hukuk unsurları doğrultusunda, bölgesel sahiplenme anlayışıyla ve ülkeler arasında güçlü uyum düzenekleri kurularak sürdürülebileceği ortak görüşü öne çıktı.
Katılımcılar ayrıyeten göçün yalnızca güvenlik boyutuyla değil; insani, toplumsal ve kalkınma boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekti. Forum, 23 Temmuz 2026’da tamamlandı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
