Sessiz ilerleyen karaciğer hastalıkları yıllarca belirti vermeyebiliyor ve uzmanlar erken teşhis ile farkındalığın hayati kıymet taşıdığına dikkat çekiyor. Karaciğer, bedenin metabolik istikrarının korunmasında kritik rol üstlenen en kıymetli organlardan biri olmasına karşın, hastalıkları birden fazla zaman uzun mühlet fark edilmeden ilerleyebiliyor. Bilhassa viral hepatitler sessiz seyredebildiği için önemli sıhhat problemlerine yol açabiliyor. Erken periyotta teşhis edilmediğinde siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri üzere ömrü tehdit eden hastalıklara sebep olabilen hepatitler, günümüzde erken teşhis ve yanlışsız tedavi yaklaşımları sayesinde büyük ölçüde denetim altına alınabiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Aslı Çiftcibaşı Örmeci, “28 Temmuz Dünya Hepatit Günü” kapsamında toplumda hepatitlerle ilgili yaygın olarak yanlışsız sanılan yanlış bilgiler hakkında kıymetli açıklamalarda bulundu.
Hepatit dünyanın kıymetli halk sıhhati meselelerinden biri olmayı sürdürüyor
Dünya genelinde milyonlarca insan viral hepatitlerle ömrünü sürdürürken, hastaların kıymetli bir kısmı enfeksiyon taşıdığının farkında bile değidir. Zira Hepatit B ve Hepatit C üzere kimi çeşitler uzun yıllar boyunca besbelli şikâyet oluşturmadan ilerlemektedir. Bu sessiz süreçte karaciğerde meydana gelen hasar vakitle geri dönüşü güç sonuçlara sebep olmaktadır. Hepatitlerle ilgili yanlış bilgiler hem teşhisin gecikmesine hem de korunma prosedürlerinin ihmal edilmesine yol açmaktadır. Hepatitlerle ilgili gerçek bilinen yanlışlar şunlardır;
1. Yanlış: “Hepatit yalnızca sarılık yapan bir hastalıktır”
Doğrusu: Her hepatit hastasında sarılık görülmez. Toplumda hepatit denildiğinde birinci akla gelen belirti sarılık olsa da hastalık sırf bununla sonlu değildir. Hepatit, karaciğer dokusunun iltihaplanması manasına gelir ve bilhassa Hepatit B ile Hepatit C enfeksiyonları yıllarca hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bu sebeple sarılık olmaması, kişinin hepatit olmadığı manasına gelmez.
2. Yanlış: “Hepatit yalnızca alkol kullananlarda görülür”
Doğrusu: Viral hepatitlerin alkol kullanımıyla direkt münasebeti yoktur. Alkol tüketimi karaciğere ziyan verebilse de viral hepatitlerin temel sebebi virüslerdir. Hepatit B ve Hepatit C, enfekte kan ve beden sıvıları aracılığıyla bulaşabilir. Lakin alkol kullanımı mevcut karaciğer hasarını artırarak hastalığın daha süratli ilerlemesine sebep olabilir.
3. Yanlış: “Kendimi güzel hissediyorsam hepatit olamam”
Doğrusu: Hepatit yıllarca sessiz kalabilir. Viral hepatitlerin en kıymetli özelliklerinden biri uzun müddet belirti vermemeleridir. Kişi kendisini büsbütün sağlıklı hissedebilir fakat karaciğerde hasar ilerlemeye devam edebilir. Bilhassa risk kümesinde bulunan şahısların şikâyet beklemeden tarama testlerini yaptırması büyük değer taşır.
4. Yanlış: “Hepatit yalnızca yetişkinleri ilgilendirir”
Doğrusu: Hepatit her yaş kümesinde görülebilir. Hepatit enfeksiyonları sırf yetişkinleri değil, çocukları ve bebekleri de etkileyebilir. Bilhassa doğum sonrası uygulanan Hepatit B aşısı, hayat uzunluğu müdafaa açısından son derece kıymetli bir halk sıhhati uygulamasıdır.
5. Yanlış: “Hepatit B aşısı oldum, tüm hepatit tiplerinden korunabilirim”
Doğrusu: Her hepatit tipi için müdafaa farklıdır. Hepatit B aşısı sırf Hepatit B virüsüne karşı müdafaa sağlar. Hepatit A için farklı bir aşı bulunurken, Hepatit C için günümüzde esirgeyici bir aşı şimdi geliştirilememiştir. Bu sebeple korunma formülleri virüsün tipine nazaran değişiklik göstermektedir.
6. Yanlış: “Hepatit C’nin tedavisi yoktur”
Doğrusu: Günümüzde yüksek muvaffakiyet oranlarıyla tedavi edilebilmektedir. Geçmişte tedavisi güç kabul edilen Hepatit C, son yıllarda geliştirilen çağdaş ilaçlar sayesinde büyük ölçüde tedavi edilebilen bir hastalık haline gelmiştir. Erken teşhis alan birçok hasta, kısa müddetli tedavilerle virüsten büsbütün kurtulabilmektedir.
7. Yanlış: “Hepatit tanısı almak kesinlikle siroz olunacağı manasına gelir”
Doğrusu: Erken teşhis hastalığın seyrini değiştirebilir. Hepatit tanısı konulması her vakit siroz yahut karaciğer kanseri gelişeceği manasına gelmez. Tertipli takip, uygun tedavi ve hayat şekli değişiklikleri sayesinde karaciğer hasarının ilerlemesi değerli ölçüde önlenebilir. Bu sebeple erken teşhis, hastalığın geleceğini belirleyen en değerli faktörlerden biridir.
8. Yanlış: “Hepatit günlük hayatta kolay kolay bulaşır”
Doğrusu: Sosyal temas bulaşma sebebi değildir. Tokalaşmak, sarılmak, tıpkı ortamı paylaşmak, birebir tabaktan yemek yemek yahut günlük toplumsal alakalar viral hepatitlerin bulaşmasına sebep olmaz. Bulaşma biçimi hepatitin tipine nazaran değişiklik gösterir ve toplumdaki bu yanlış inanış, hastalara yönelik gereksiz önyargılara yol açabilmektedir.
9. Yanlış: “Karaciğer ağrımıyorsa sağlıklıdır”
Doğrusu: Karaciğer hastalıkları uzun müddet ağrı oluşturmayabilir. Karaciğer, hasar oluşmasına karşın uzun müddet belirti vermeyebilen organlardan biridir. Bu sebeple ağrı olmaması, karaciğerin büsbütün sağlıklı olduğu manasına gelmez. Sistemli denetimler ve gerekli kan testleri, erken teşhiste büyük rol oynar.
10. Yanlış: “Hepatit tanısı alanlar olağan ömürlerine devam edemez”
Doğrusu: Çoğu hasta hayatını olağan halde sürdürebilir. Günümüzde hepatit hastalarının büyük kısmı tertipli tabip takibi ve uygun tedaviyle etkin çalışma hayatlarına, toplumsal hayatlarına ve günlük aktivitelerine devam edebilmektedir. Hastalık idaresinde en kıymetli nokta, tedavi sürecine ahenk göstermektir.
11. Yanlış: “Hepatitten korunmak mümkün değildir”
Doğrusu: Korunmada tesirli metotlar bulunmaktadır. Hepatit B aşısı, hastalıktan korunmanın en tesirli yollarından biridir. Bunun yanında steril olmayan tıbbi yahut kozmetik süreçlerden kaçınmak, inançlı sıhhat uygulamalarına dikkat etmek ve risk kümesinde yer alan bireylerin nizamlı tarama yaptırması korunmada değerli rol oynar.
Belirti beklemeden tarama yaptırın
Karaciğer hastalıklarının kıymetli bir kısmı, lakin ileri evrelere ulaştığında belirti vermeye başlamaktadır. Bu sebeple sadece şikâyet ortaya çıktığında doktora başvurmak yerine, risk faktörleri bulunan bireylerin sistemli sıhhat denetimlerini yaptırması önerilmektedir. Bilhassa aile hikayesi bulunanlar, sıhhat çalışanları, kan yahut kan eserleriyle temas riski taşıyan şahıslar ve risk kümesinde yer alan bireylerin tarama programlarını ihmal etmemesi gerekir.
Erken teşhis karaciğeri hepatitten korur
Viral hepatitler günümüzde erken teşhis, tertipli takip ve çağdaş tedavi formülleri sayesinde büyük ölçüde denetim altına alınabilen hastalıklar arasında yer alır. Karaciğer sıhhatini müdafaanın temelinde ise yanlışsız bilgiye ulaşmak, risk durumuna nazaran tarama yaptırmak, Hepatit B aşısını ihmal etmemek ve tertipli sıhhat denetimlerini sürdürmektir. Hepatitlerle ilgili farkındalığın artırılması sırf kişisel sıhhati değil, toplum sıhhati da korumaktadır. Zira hepatitlerde erken teşhis sırf hastalığın ilerlemesini önlemekle kalmıyor, birebir vakitte siroz ve karaciğer kanseri üzere önemli sonuçların ortaya çıkma riskini de değerli ölçüde azaltır. Karaciğer hastalıklarına karşı en güçlü tedbir ise doğru bilgi, nizamlı tarama ve vaktinde yaptırılan tedavidir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
