Yaz mevsiminde artan hava sıcaklıkları, çocukların daha fazla dışarıda vakit geçirmesi, havuz ve deniz kullanımı ile açıkta satılan besinlerin daha sık tüketilmesi, ishal enfeksiyonlarında besbelli bir artışa sebep oluyor. Bilhassa küçük yaş kümesindeki çocuklarda görülen ishal, birden fazla vakit hafif seyretse de birtakım durumlarda önemli sıvı kaybına yol açarak hastanede tedavi gerektirebiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Nisa Eda Çullas İlarslan, yaz aylarında alınacak kolay hijyen tedbirleriyle ishal olaylarının kıymetli ölçüde önlenebileceği konusunda bilgi verdi.
Park üzere ortak kullanım alanlarında bulaş riski yüksek
Yaz aylarında görülen ishallerin büyük kısmı bakteri, virüs ve parazitlerin sebep olduğu enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Sıcak havalarda bu mikroorganizmaların daha kolay çoğalması, uygun şartlarda saklanmayan besinlerin tüketilmesi, güzel yıkanmamış meyve ve sebzeler ile pak olmayan su kaynakları enfeksiyon riskini artırmaktadır. Çocukların park, piknik, havuz ve deniz üzere ortak kullanım alanlarında daha fazla vakit geçirmesi de bulaş ihtimalini yükseltmektedir. Bilhassa küçük çocukların ellerini ve oyuncaklarını ağızlarına götürme alışkanlığı, mikropların kolaylıkla yayılmasına sebep olabilmektedir.
Kış aylarında ishaller daha çok virüslere bağlı görülürken, yaz mevsiminde bakteriyel ve paraziter enfeksiyonlar daha sık karşımıza çıkmaktadır. Rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs en sık görülen viral etkenler arasında yer alırken; Salmonella, Campylobacter, Shigella ve kimi Escherichia coli (E.coli) çeşitleri bakteriyel ishallerin kıymetli sebeplerini oluşturmaktadır. Giardia ve Entamoeba histolytica ise yaz aylarında görülen paraziter bağırsak enfeksiyonlarının esas etkenleri arasında bulunmaktadır.
Bu 12 değerli belirtiyi hafife almayın!
Çocukluk çağı ishallerinin büyük kısmı birkaç gün içinde uygun sıvı dayanağı ve beslenmeyle düzelmektedir. Fakat kimi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden bir çocuk doktoruna başvurulması gerekir:
- Ağız kuruluğu
- Ağlarken gözyaşı olmaması
- Gözlerde çöküklük
- İdrar ölçüsünde azalma
- Aşırı uyku hali
- Tekrarlayan kusmalar
- Yüksek ateş
- Şiddetli karın ağrısı ve karında şişlik
- Dışkıda kan görülmesi
- Ağızdan sıvı alımının reddedilmesi
- Altı aydan küçük bebeklerde görülen ishal
- Kronik hastalığı bulunan çocuklarda gelişen ishal
Ve yedi günden uzun süren şikâyetler kesinlikle tabip değerlendirmesi gerektirmektedir. Çocuklarda ishalin en değerli riski ise enfeksiyonun kendisinden çok gelişebilecek sıvı kaybı olmasıdır.
Her ishalde antibiyotik kullanılmamalı
Çocuklarda görülen ishallerin büyük çoğunluğu viral enfeksiyonlara bağlı geliştiği için antibiyotik tedavisi gerektirmemektedir. Antibiyotiklerin gereksiz kullanımı, bağırsak florasının bozulmasına, antibiyotik direncinin gelişmesine ve ishal müddetinin uzamasına sebep olabilir. Bu sebeple antibiyotik kullanımına sırf doktor karar vermelidir.
İshal tedavisinde en değerli yaklaşım ise çocuğun kaybettiği sıvı ve minerallerin yerine konulmasıdır. Anne sütü alan bebeklerde emzirme sürdürülmeli ve mümkünse daha sık emzirilmelidir. Daha büyük çocuklarda ise kâfi sıvı alımı sağlanmalı, yaşına uygun olağan beslenmeye devam edilmelidir. Kusmanın eşlik ettiği durumlarda ise az ölçüde ve sık aralıklarla beslenme tercih edilmelidir. Sıvı ve elektrolit kayıplarının yerine konulmasında oral rehidrasyon solüsyonları (ORS) kıymetli bir tedavi dayanağı sağlamaktadır.
Beslenme tedavinin kıymetli bir parçası
İshal sırasında çocukların beslenmesi büsbütün kesilmemelidir. Sindirimi kolay besinlerin tercih edilmesi gerekmektedir. Yoğurt, pirinç lapası, makarna, haşlanmış patates, muz, şeftali, az yağlı et ve hafif zerzevat yemekleri uygun seçenekler arasında yer alır. Buna karşılık aşırı yağlı, baharatlı ve rafine şeker içeren besinlerden uzak durulması gerekir. Hazır meyve suları ve gazlı içecekler ise sıvı muhtaçlığını karşılamak yerine ishali artırabileceği için önerilmemektedir.
Havuz hijyenine dikkat!
Yaz aylarında ortak kullanılan havuzlar da bağırsak enfeksiyonlarının yayılmasına taban hazırlayabilir. Dışkıyla kirlenen havuz suyunun yutulması sonucu ishal başta olmak üzere farklı enfeksiyonlar gelişebilir. Bu sebeple çocuklara havuz suyunu yutmamaları öğretilmeli, havuza girmeden evvel ve çıktıktan sonra kesinlikle duş aldırılmalı, havuzların tertipli dezenfekte edildiğinden emin olunmalıdır. Bilhassa bebeklerde havuz suyunun yutulmasını engellemek güç olduğundan birinci yaşlarda ortak havuz kullanımından mümkün olduğunca kaçınılması önerilmektedir.
Deniz suyu ise geniş hacmi sebebiyle ekseriyetle daha düşük bulaş riski taşısa da kanalizasyon karışan yahut kirli olduğu bilinen bölgelerde denize girilmemesi gerekir. Ayrıyeten ishal geçiren çocukların hem hastalık mühletince hem de güzelleştikten sonraki birkaç gün boyunca havuz ve denize girmemesi, öteki çocukların sıhhatinin korunması açısından büyük kıymet taşımaktadır.
El yıkamak en tesirli korunma yöntemi
Yaz ishallerinden korunmanın en tesirli yolu el hijyenidir. Ellerin yemek hazırlamadan evvel ve sonra, yemek yemeden evvel, tuvalet sonrası, dışarıdan gelindiğinde ve hayvanlarla temas sonrasında en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanması enfeksiyon riskini değerli ölçüde azaltır. Ebeveynlerin bu bahiste çocuklarına örnek olması da gerçek alışkanlıkların kazanılmasında değerli rol oynamaktadır.
Yaz tatillerinde emniyetli içme suyu tüketilmesi, açıkta satılan besinlerden uzak durulması, çiğ yahut az pişmiş et ve süt eserlerinin tüketilmemesi, meyve ve sebzelerin yeterlice yıkanması da alınabilecek en değerli tedbirler arasında yer almaktadır. Ayrıyeten birinci 6 ay sırf anne sütüyle beslenmenin ve bebeklik periyodunda uygulanan rotavirüs aşısının, ağır seyreden ishal enfeksiyonlarına karşı kıymetli müdafaa sağladığını vurgulamaktadır.
Sonuç olarak, yaz aylarında görülen çocukluk çağı ishallerinin büyük kısmı yanlışsız hijyen uygulamaları, inançlı besin tüketimi ve kâfi sıvı takviyesi ile önlenebilir yahut hafif atlatılabilir. Lakin bilhassa küçük bebeklerde ve kronik hastalığı bulunan çocuklarda gelişen ishal olaylarında sıvı kaybı süratle ilerleyebileceği için uyarıcı belirtiler yakından takip edilmeli ve gerektiğinde vakit kaybetmeden çocuk doktoruna başvurulmalıdır. Bu sayede önemli sıhhat meselelerinin önüne geçmek mümkün olacaktır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
