Karnın sağ üst kısmında başlayan, sırta yahut sağ omuza yayılan ve saatlerce sürebilen şiddetli ağrı birçok vakit kolay bir hazımsızlık olarak değerlendirilse de altta yatan sebep safra kesesi iltihabı olabiliyor. Tıp lisanında akut kolesistit olarak isimlendirilen bu tabloda erken teşhis ve vaktinde uygulanan cerrahi tedavi sayesinde hastalar ekseriyetle kısa müddette sıhhatlerine kavuşuyor. Fakat gecikmiş müracaatlar safra kesesinde delinme, yaygın karın zarı enfeksiyonu ve sepsis üzere hayatı tehdit eden önemli sıhhat sorunlarına yol açabiliyor. Acıbadem Fulya Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Bu sebeple saatlerce süren ve bilhassa ateş, bulantı ile kusmanın eşlik ettiği şiddetli karın ağrısı hiçbir vakit ihmal edilmemeli ve en kısa müddette genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır” diyor.
En sık görülen sebebi safra taşları
Safra kesesi, karaciğer tarafından üretilen safrayı depolayan ve bilhassa yağlı yemeklerden sonra bağırsağa boşaltarak yağların sindirimine yardımcı olan küçük fakat değerli bir organ. Safranın içeriğindeki kolesterol, safra tuzları ve safra pigmentleri arasındaki istikrar bozulduğunda evvel safra çamuru, akabinde safra taşları oluşabiliyor. Bu taşlardan birinin safra kesesinin çıkış kanalını tıkamasıyla safra akışı engelleniyor. İçeride biriken safra, safra kesesi duvarında ödem ve iltihap gelişmesine sebep olabiliyor. Akut kolesistit tablosunun yaklaşık yüzde 90-95’inden safra taşlarının sorumlu olduğunu belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra taşı toplumda epey yaygın görülmektedir. Erişkinlerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde safra taşı bulunduğu kestirim edilmektedir. Bu şahısların değerli bir kısmında hiçbir belirti gelişmezken, bir kısmında safra kesesi iltihabı, safra yolu tıkanıklığı yahut pankreatit üzere önemli komplikasyonlar ortaya çıkabilir” bilgisini veriyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, safra kesesi iltihabında taşsız kolesistit üzere durumların bilhassa yoğun bakım hastalarında görülebildiğini; enfeksiyonların yahut nadiren kimi hastalıkların da bu tabloda rol oynayabildiğini aktarıyor.
Kadınlarda yaklaşık 3 kat fazla rastlanıyor
Safra kesesi iltihabı bayanlarda erkeklere nazaran yaklaşık 2-3 kat daha sık görülüyor. Östrojen hormonunun safra içerisindeki kolesterol ölçüsünü artırması ve hamilelik devrinde safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması, bayanlarda daha sık rastlanmasının en değerli sebepleri arasında yer alıyor. İleri yaş, aile hikayesi, obezite, diyabet, yüksek kolesterol, uzun müddetli açlık, süratli kilo kaybı ve birtakım kan hastalıkları da hastalık riskini artıran başka faktörleri oluşturuyor.
Doğru tedbirlerle risk kıymetli ölçüde azaltılabiliyor
Safra kesesi iltihabını büsbütün önlemek her vakit mümkün olmasa da risk değerli ölçüde azaltılabiliyor. Sağlıklı kilonun korunması, tertipli fizikî aktivite, liften güçlü beslenme, uzun mühlet aç kalmama ve çok süratli kilo vermekten kaçınma esirgeyici tedbirler olarak belirtiliyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, obezite tedavisi gören yahut kısa müddette yüksek ölçüde kilo veren hastaların bu süreçte tabip denetiminde takip edilmelerinin büyük kıymet taşıdığını vurguluyor.
Yemeklerden sonra başlayan ağrıya dikkat!
Safra kesesi iltihabının en değerli belirtisi, bilhassa yağlı yemeklerden sonra başlayan, karnın sağ üst bölgesinde hissedilen ve giderek şiddetlenen ağrı oluyor. Bu ağrı birden fazla zaman sağ omuza, sağ kürek kemiğinin altına yahut sırta yayılabiliyor ve birkaç saatten uzun sürüyor. Ağrıya bulantı, kusma, iştahsızlık ve ateş eşlik edebiliyor. Hastalık ilerledikçe titreme, yüksek ateş ve genel durum bozukluğu gelişebiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, basit bir gaz sancısı ya da hazımsızlık olduğunu düşünerek ağrıyı meskende geçirmeye çalışmanın teşhis ve tedavide gecikmeye sebep olabileceğini anlatırken, “Özellikle saatlerce devam eden şiddetli karın ağrısı, ateş yahut kusmanın eşlik ettiği durumlarda vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurulmalıdır” uyarıyor.
Ultrasonla büyük oranda saptanabiliyor
Tanıda öncelikle hastanın şikâyetleri ve fizik muayene bedellendiriliyor, kan testlerinde enfeksiyon bulguları araştırılıyor. Görüntülemede birinci tercih karın ultrasonografisi oluyor. Ultrason ile safra taşları, safra kesesi duvarında kalınlaşma, etrafında sıvı birikimi ve iltihabı düşündüren bulgular büyük oranda saptanabiliyor. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi yahut manyetik rezonans görüntüleme üzere ileri usullerden de yararlanılabiliyor.
Kalıcı tedavi ameliyatla sağlanıyor
Safra kesesi iltihabının tedavisinde maksat hem mevcut iltihabı denetim altına almak hem de hastalığın tekrar etmesini önlemek. Birinci etapta hastaya damar yoluyla sıvı tedavisi, ağrı denetimi ve gerekli durumlarda antibiyotik tedavisi uygulanıyor. Lakin ilaç tedavisinin birçok vakit sorunun kaynağını ortadan kaldırmadığına dikkat çeken Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra kesesi içerisinde taşlar bulunduğu sürece tekrarlayan iltihap atakları riski devam eder. Münasebetiyle uygun hastalarda kalıcı tedavi, safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır” sözlerini kullanıyor.
İlk 72 saat çok değerli, zira…
Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, günümüzde milletlerarası cerrahi kılavuzların, akut safra kesesi iltihabı tanısı alan ve ameliyata mani önemli bir sıhhat sorunu olmayan hastalarda erken laparoskopik safra kesesi ameliyatını önerdiğini aktarıyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Özellikle belirtilerin başlamasından sonraki birinci 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyat, hem teknik olarak ameliyatın daha inançlı yapılmasını sağlamakta hem de hastanede kalış müddetini ve komplikasyon riskini azaltmaktadır. Gereksiz gecikmeler ise iltihabın ilerlemesine, safra kesesinde kangren yahut delinme gelişmesine ve daha güç cerrahilere sebep olabilmektedir” diyor. Safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğunun kapalı (laparoskopik) teknikle gerçekleştirildiğini belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Karın duvarına açılan birkaç küçük kesi aracılığıyla yapılan bu prosedürde hastalar daha az ağrı hissetmekte, enfeksiyon riski azalmakta, günlük yaşama daha kısa müddette dönülmekte ve kozmetik sonuçlar daha başarılı olmaktadır” diye konuşuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
