Üsküdar Üniversitesi ÇEGOMER (Çocuk ve Ergen Gelişimi ve Otizm Uygulama ve Araştırma Merkezi) Ergoterapisti Emrullah Harun Kaya, ekran kullanımının artmasıyla çocukların daha az hareket etmesinin fizikî, motor, bilişsel ve toplumsal gelişimleri üzerindeki muhtemel tesirleri ve ailelerin çocukları etkin oyuna teşvik etmek için yapabilecekleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Aktif oyunlar çocukların fizikî, bilişsel ve toplumsal gelişimini destekliyor!
Tablet, telefon ve bilgisayar üzere dijital araçların çocukların günlük ömründe giderek daha fazla yer kapladığına dikkat çeken Emrullah Harun Kaya, “Aktif oyun ve açık hava aktifliklerine ayrılan vakit azaldı. Evvelki kuşakların günlük ömründe kıymetli bir yer tutan sokak oyunları, koşma, tırmanma, bisiklete binme ve arkadaşlarla hareketli oyunlar, günümüzde birçok çocuk için ekran temelli etkinliklerle yer değiştirdi.” dedi.
Çocukların daha az hareket etmesinin sırf fizikî kondisyonu değil; motor maharetleri, toplumsal ilgileri, sorun çözme yetenekleri, özgüvenleri ve günlük hayat aktivitelerine bağımsız iştirakleri üzerinde de tesirli olabileceğini söz eden Kaya, “Hareket çocuk gelişiminin temel taşlarından biridir. Çocuklar hareket ederek öğrenir, oynayarak gelişir. Hareket sırasında vücutlarını tanır, etraflarıyla bağ kurar, karşılaştıkları sıkıntılara tahlil üretir ve yeni maharetler kazanırlar. Faal oyunlar çocukların kas kuvvetini ve dayanıklılığını geliştirirken istikrar, uyum, dikkat, planlama ve toplumsal bağlantı hünerlerine de kıymetli katkılar sağlar.” diye konuştu.
Yeterince hareket etmeyen çocuklarda kas kuvveti, istikrar ve uyum sıkıntıları görülebilir!
Çocukların fizikî olarak gelişebilmeleri için sistemli ve çeşitli hareket tecrübelerine gereksinim duyduğuna işaret eden Kaya, “Yeterince hareket etmeyen çocuklarda kas kuvveti, dayanıklılık, esneklik, istikrar ve uyum alanlarında zahmetler görülebilir.” dedi.
Hareketsiz ömrün çocukların yorulma mühletini de etkileyebileceğini aktaran Kaya, “Günlük hareket ölçüsü azalan çocuklar koşarken, merdiven çıkarken, uzun müddet ayakta kalırken yahut yaşıtlarıyla oyun oynarken daha çabuk yorulabilir. Top yakalama, tek ayak üzerinde durma, sıçrama, seksek oynama ve bisiklete binme üzere maharetlerde zorlanabilirler.” tabirlerini kullandı.
Çocuk kâfi hareket tecrübesi kazanamadığında günlük hayat hünerlerinde de zorlanabilir!
Motor maharetlerin sadece spor yaparken gereksinim duyulan yetenekler olmadığını kaydeden Kaya, “Çocuğun okul ve konut hayatındaki birçok aktiflikte vücudunu tesirli biçimde kullanması gerekir.” dedi.
Kaya, şöyle devam etti:
“Çantayı taşımak, sırada istikrarlı oturmak, kalem kullanmak, kıyafet giymek, ayakkabı bağlamak, yemek yemek, oyuncakları toplamak ve oyun alanında arkadaşlarına katılmak üzere günlük aktiviteler motor maharetlerle alakalı. Çocuk kâfi hareket tecrübesi kazanamadığında sadece koşma yahut zıplama sırasında değil, günlük hayat hünerlerinde de zorlanabilir.
Ayrıca çocuklar oyun sırasında daima karar verir ve tahlil üretir. Bir mahzurun üzerinden nasıl geçeceğini düşünmek, topun nereye gideceğini varsayım etmek, düşmeden istikrarda kalmaya çalışmak yahut arkadaşlarıyla bir oyunun kurallarını oluşturmak bilişsel süreçleri harekete geçirir.”
Ergoterapide emel sırf çocuğun kaslarını güçlendirmek değil!
Ergoterapinin çocukların fizikî, bilişsel, duyusal, toplumsal ve duygusal gereksinimlerini birlikte ele aldığını hatırlatan Emrullah Harun Kaya, “Çalışmalar çocuğun yaşına, gelişim seviyesine, ilgi alanlarına ve günlük hayatta zorlandığı aktivitelere nazaran planlanır.” dedi.
Ergoterapide emelin sırf çocuğun kaslarını güçlendirmek olmadığına değinen Kaya, “Çocuğun arkadaşlarıyla rahatça oyun oynayabilmesi, okul aktifliklerine katılabilmesi, günlük hayat maharetlerini mümkün olduğunca bağımsız yapabilmesi ve kendisini kâfi hissedebilmesi hedeflenir. Oyun ve hareket, çocuğun gelişimini destekleyen en değerli araçlar arasında yer alır.” açıklamasını yaptı.
Çocuğun günlük hayat marifetlerini güç gerçekleştirmesi kıymetlendirme gerektirebilir!
Çocukların gelişim özelliklerinin birbirinden farklı olduğunu söz eden Kaya, “Bazı çocuklar hareketli oyunlara çarçabuk katılırken kimileri istikrar, uyum, motor planlama yahut duyusal işlemleme alanlarında dayanağa muhtaçlık duyabilir.” dedi.
Çocuğun daima düşmesi, merdiven çıkmakta zorlanması, top oyunlarından kaçınması, çabuk yorulması, kalem kullanımında zahmet yaşaması yahut günlük hayat hünerlerini yaşıtlarına nazaran daha güç gerçekleştirmesi durumunda gelişimsel kıymetlendirme yapılabileceğini belirten Kaya, erken devirde sunulan dayanağın çocuğun iştirakini ve özgüvenini artırabileceğini söyledi.
Aileler her gün çocuklarıyla birlikte etkin oyun vakti planlamalı!
Ailelerin meskende bulunan materyallerle çocukları hareket etmeye teşvik edebileceğini aktaran Kaya, “Yastık, minder ve inançlı mobilyalar kullanılarak küçük mani parkurları hazırlanabilir. Çocuğun minderlerin üzerinden geçmesi, belirlenen çizgide yürümesi, sandalyelerin etrafından dolaşması yahut inançlı bir gayeye gerçek emeklemesi üzere oyunlar istikrar, uyum ve motor planlama maharetlerini destekleyebilir. Parkurun çocuğun yaşına uygun hazırlanması ve kesinlikle yetişkin nezaretinde kullanılması gerekir.” dedi.
Müzik eşliğinde dans etmenin de çocukların ritim, uyum ve vücut farkındalığını desteklediğini aktaran Kaya, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Aileler her gün çocuklarıyla birlikte faal oyun vakti planlamalı. Çocuğun yaşı, sıhhat durumu ve gereksinimleri göz önünde bulundurularak yaklaşık 30 ila 60 dakikalık hareketli oyun vakitleri oluşturulmalı. Etkin oyun vakti sadece çocuğun hareket ettiği, yetişkinlerin ekrana baktığı bir vakit olmamalı. Ebeveyn de oyuna katıldığında çocuğun motivasyonu, iletişimi ve oyundan aldığı keyif artar.
Aileler çocuklarını yaşıtlarıyla kıyaslamak yerine kendi gelişimleri üzerinden kıymetlendirmeli. Her çocuk tıpkı süratte koşmak yahut birebir yükseklikte zıplamak zorunda değildir. Çocuğun eforunu fark etmek ve küçük gelişimleri desteklemek kıymetlidir. ‘Arkadaşın senden daha hızlı’ demek yerine, ‘bugün daha uzun mühlet oynadın’ yahut ‘topu yakalamak için çok hoş denedin’ üzere sözler kullanılabilir. Emel çocuğun hareketten keyif alması ve kendisini inançta hissetmesidir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
