Yapay zekâ, sıhhat hizmetlerinden pazarlamaya kadar çok çeşitli bölümlerde ihtilal yaratıyor. Eğitimde bu alanlardan bir tanesi. Yapay zekâ dayanaklı ders uygulamaları süratle yaygınlaşıyor. Öğrencilere şahsileştirilmiş öğrenme fırsatı sunan bu araçlar, birebir zamanda güvenlik, kapalılık ve çocukların bilişsel gelişimi açısından yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Siber güvenlikte global bir önder olan ESET, yapay zekâ öğretmenleri mercek altına aldı. Güvenlik ile ilgili tekliflerini ve ikazlarını paylaştı.
Yapay zekâ özel ders pazarı süratle büyüyor
Yapay zekâ dayanaklı özel ders araçları pazarı süratle büyüyor. Bir iddiaya nazaran, bu pazarın 2025 ile 2033 yılları arasında yaklaşık 2 milyar dolardan 17,7 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. İngiliz hükümeti, eğitim teknolojisi ve yapay zekâ şirketlerini çoktan sınıflar için araçlar tasarlamaya davet etti. Hükümet, yapay zekânın özel öğretmen tutacak maddi imkânı olmayan ailelere yardımcı olabileceğini belirterek, 450 bin kadar dezavantajlı öğrencinin bundan faydalanabileceğini tez ediyor.
Pazar süratle olgunlaşıyor. Günümüzde satın alabileceğiniz ve kullanabileceğiniz çeşitli cinslerde yapay zekâ özel öğretmen araçları bulabilirsiniz. “Yapay zekâ özel öğretmeni” terimi, hayli geniş bir eser yelpazesine uygulanıyor. Kimileri eğitim etiketi taşıyan genel emelli sohbet robotlarından biraz daha fazlası iken başkaları müfredat etrafında yapılandırılmış öğrenme sistemleridir. Piyasada kolay sohbet robotlarından müfredata nazaran çalışan Akıllı Özel Ders Sistemlerine (ITS) kadar farklı tahliller bulunuyor. En gelişmiş sistemler öğrenciye direkt karşılığı vermek yerine ipuçlarıyla öğrenmeyi destekliyor ve uygunsuz içerik riskini azaltıyor.
Yapay zekâ öğretmenler sahiden işe yarıyor mu?
Bunların işe yarayıp yaramadığı konusunda şimdi kesin bir karar verilmemiştir. Deliller birtakım yönlerden umut vericidir fakat yapay zekâ öğretmenlerin her ortamda öğrenmeyi güzelleştireceği yönündeki genel argümanları desteklemiyor üzere görünmektedir. Bazen bu teknoloji durumu daha da kötüleştirebilir. İngiltere’de yakın vakitte yapılan bir çalışmada, öğretmenlerin üçte ikisi, yapay zekâ kullanımına bağlı olarak öğrencilerde yazma ve sorun çözme hünerlerinde bir düşüş gözlemlediklerini belirtti. Başka bir çalışma ise “sık yapay zekâ aracı kullanımı ile eleştirel düşünme maharetleri arasında değerli bir negatif korelasyon” olduğunu ortaya koyuyor. Çalışma, çocuklara özel ders vermek maksadıyla yapay zekâ kullanımının “kullanıcıların derin ve yansıtıcı düşünme süreçlerine iştirakini istemeden azaltabileceğini” belirtiyor. Bu, çocukları yapay zekâ araçlarını kullanmaya teşvik etmenin getirdiği en büyük gelişimsel risklerden biridir. Yapay zekâ bir karşılığı çok süratli veriyorsa ya da en azından süreci öğrenen için çok kolaylaştırıyorsa çocuklarda uzun vadede ziyanlı olabilecek bir bilişsel tembellik gelişebilir.
Başka potansiyel psikososyal riskler de bulunmaktadır. Çocuklar, kendinden emin konuşan yapay zekâ öğretmenlere aşırı itimat duymaya başlayabilir ve yetişkinlere kıyasla halüsinasyonlara daha kolay kanabilirler. Hatta onları adeta arkadaşlarıymış üzere görmeye başlayabilirler; bu da akran kümeleriyle kurdukları duygusal bağları zayıflatabilir. Yapay zekâ ayrıyeten birçok açıdan yetersiz bir öğretmendir. Bir sorunun “cevabını” biliyor olabilir lakin öğrenme tecrübesinden ötürü hayal kırıklığına uğramış bir çocuğu yönetim etme maharetinden mahrum olabilir. Bir insan öğretmenin empati ve toplumsal marifetlerini bir makinenin taklit etmesi imkânsız olmasa da çok zordur.
Yapay zekâ güvenlik ve zımnilik riskleri
Kısıtlamasız sohbet robotları ve gibisi araçları kullananlar için sohbetlerin yaşa uygun olmayan mevzulara sapma riski bulunuyor. Bir yapay zekâ öğretmen, bir çocuğun cevaplarından çok daha fazlasını toplayabilir. Esere bağlı olarak, sorular, okul ödevleri, performans bilgileri, ilgi alanları, hesap bilgileri, aygıt tanımlayıcıları ve ses kayıtlarını saklayabilir. Model ile paylaşılan her şey, eğitim maksatlı kullanılabilir ve muhtemelen öteki kullanıcılara sızabilir. Ayrıyeten reklamverenler ve başka üçüncü taraflarla da paylaşılabilir. Bu durum yalnızca bir kapalılık riski oluşturmakla kalmaz; model sağlayıcısının yahut çocuğunuzun datalarını elinde bulunduran emniyetli üçüncü taraflardan birinin güvenlik ihlali yaşaması hâlinde tam manasıyla bir güvenlik meselesine dönüşebilir. Sesle aktifleştirilen bir araç kelam mevzusuysa sağlayıcı çocuğunuzun biyometrik bilgilerine sahip olacaktır ve hackerlar bu bilgileri çocuğunuzun kimliğiyle ilişkilendirebilirlerse bu bilgiler son derece değerli hâle gelebilir.
Ebeveynler için birtakım önlemler
Ebeveynlerin dikkate alması gereken pek çok konu var. Çocuklarınızın özel ders almalarına yardımcı olması emeliyle bir yapay zekâ aracını kullanmalarını istiyorsanız öncelikle kolay bir yardımcı ile özel bir ITS arasındaki farkı anlamalısınız. Kolay yanıtlar vermek yerine, çocuğunuzun öğrenme seyahatine rehberlik edecek araçlar tercih etmelisiniz.
Ayrıca şunları da göz önünde bulundurun:
- Veri muhafaza düzenlemelerine uygun araçlar; bu, çocuğunuzun datalarını altta yatan yapay zekâ motoruyla paylaşmayacakları anlamına gelir.
- Çocuğunuzun okulu tarafından onaylanmış yahut eğitimsel delillerle desteklenen bir araç tercih edin.
- Gizlilik bilgilerini, bilhassa model eğitimi, bilgi saklama, reklamcılık ve üçüncü taraf sağlayıcılarla ilgili kısımları okuyun.
- Aracı çocuğunuzla birlikte kullanın. Yapay zekâ ne kadar düzgün olursa olsun, çocuğunuz muhtemelen bir beşerle birlikte öğrenmekten daha fazla yarar sağlayacaktır.
- Çocuklarınıza, yapay zekâyla asla şahsî bilgilerini paylaşmamalarını öğretin. Bu, ileride yapay zekâ kullanırken onlara çok yarar sağlayacaktır.
- Çocuklarınızla konuşarak yapay zekâ hakkında ne düşündüklerini öğrenin ve yapay zekânın hissetme yahut his gösterme yeteneği olmadığını anladıklarından emin olun.
- Öğretmenin yanlış olsa bile kendinden emin konuşabileceğini açıklayın. Değerli yanıtlar, öğretmenlerle görüşülerek yahut ders kitapları ya da öteki sağlam kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanmalıdır.
- Varsa yaşa uygun ayarları aktifleştirin.
- Ekran mühletini sınırladığınız üzere, günlük “Yapay zekâ süresini” de sınırlayın.
- Çocuğunuzun komut geçmişini denetim ederek, aracı gerçek ve inançlı bir halde kullandığından emin olun.
Teknoloji süratle gelişmekte ve pazara daima yeni eserler sunulmaktadır. Hasebiyle yapay zekâ öğretmenlerini denemek istiyorsanız piyasada neler olduğunu takip etmeyi ihmal etmeyin. Ayrıyeten bunun eski adap çevrim dışı öğrenmenin yerini tutamayabileceğini unutmayın.
Bilgi için:
https://antivirus.com.tr/yapay-zeka-ogretmenler-cocuklariniz-icin-guvenli-mi/
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
