Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, dinlenme muhtaçlığının nasıl toplumsal baskıya dönüşebildiğini tabir eden “yaz tatili sendromu” nu sosyolojik açıdan kıymetlendirdi.
Tatil artık yalnızca dinlenmek manasına gelmiyor!
Okulların kapanması, yıllık müsaade periyotlarının başlaması ve kent hayatının yoğun temposunun yaz aylarında ailelerin dinlenme beklentisini artırdığını lisana getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Ancak günümüzde tatil sırf dinlenme, ailece vakit geçirme yahut gündelik hayatın temposundan uzaklaşma manasına gelmiyor. Tatil; ekonomik imkanların, toplumsal etrafın, çocuk beklentilerinin, dijital görünürlüğün ve tüketim kültürünün kesiştiği çok boyutlu bir toplumsal probleme dönüşüyor.” dedi.
“Yaz tatili sendromu” olarak söz edilebilecek bu durumun sadece kişisel bir telaş değil, tıpkı vakitte sosyolojik bir olgu olduğunu belirten Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Yaz tatili çağdaş toplumda giderek daha fazla sembolik bir mana kazanıyor. Tatil artık sırf bedensel ve zihinsel dinlenme muhtaçlığını karşılayan bir vakit dilimi değil; birebir vakitte kişinin toplumsal etrafta nasıl göründüğüyle de ilişkilendirilen bir alana dönüşüyor. Beşerler bazen nitekim dinlenmek için değil, oburlarının gözünde eksik görünmemek için tatil planı yapmaya çalışıyor. Bu durum tatilin doğal manasını zayıflatıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Sosyal karşılaştırma yapıyor, gösterişçi tüketiyoruz…
Tatilin giderek tüketim kültürünün değerli bir modülü haline geldiğini belirten Prof. Dr. Süleymanlı, otel tercihleri, gidilen kentler, yurt dışı seyahatleri ve sosyal medyada paylaşılan fotoğrafların birer statü göstergesi üzere algılanabildiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Süleymanlı, bu durumun, sosyolojik açıdan “gösterişçi tüketim” ve “sosyal karşılaştırma” kavramlarıyla açıklanabileceğini kaydederek, “İnsanlar sadece kendi gereksinimlerine nazaran değil, diğerlerinin ne yaptığına bakarak da tatil beklentisi geliştirebiliyor.” sözünde bulundu.
Sosyal medyada karşılaştırma korkuyu artırıyor…
Yaz aylarında sosyal medya mecralarının adeta bir “tatil vitrini” haline geldiğini tabir eden Prof. Dr. Süleymanlı, paylaşılan tatil imgelerinin birden fazla vakit hayatın sadece seçilmiş ve parlatılmış anlarını yansıttığını belirtti.
Prof. Dr. Süleymanlı, “Deniz kenarı fotoğrafları, lüks oteller, yurt dışı seyahatleri ve kusursuz aile tatili manzaraları, bilhassa dar ve orta gelirli ailelerde eksiklik hissini artırabiliyor. Kişi kendi hayatını diğerlerinin seçilmiş imajlarıyla kıyaslamaya başladığında tatil, rahatlama değil dert kaynağı haline geliyor” dedi.
Görünmeyen aile gerilimlerinden biri…
“Yaz tatili sendromu” nun çocuklu ailelerde daha besbelli yaşandığını vurgulayan Prof. Dr. Süleymanlı, çocukların arkadaş etrafı ve dijital ortamlar üzerinden farklı tatil tecrübelerine şahit olduğunu, bunun da aile içi beklentileri artırabildiğini söyledi.
Prof. Dr. Süleymanlı, “Çocuk arkadaşının denize, kampa ya da yurt dışına gittiğini gördüğünde misal bir tecrübesi kendi ailesinden de bekleyebiliyor. Anne-baba ise hem çocuğunun eksiklik duygusu yaşamasını istemiyor hem de aile bütçesinin sonlarını biliyor. Bu ikilem yaz aylarının görünmeyen aile gerilimlerinden biridir” tabirlerini kullandı.
Tatil ekonomik bir imtihana dönüşebiliyor
Artan tatil maliyetlerinin birçok aile için önemli bir yük oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, ulaşım, konaklama, yeme içme, plaj ve tesis fiyatları ile çocuklara yönelik ek aktifliklerin kısa vadeli bir dinlenmeyi değerli bir ekonomik planlamaya dönüştürdüğünü söyledi.
Prof. Dr. Süleymanlı, “Bazı aileler, çocuklarını keyifli etmek ya da toplumsal etraftan geri kalmamak ismine kredi kartı borçlarına, taksitli paketlere yahut gereksinim kredilerine yönelebiliyor. Bu durumda tatilin hedefiyle sonucu arasında çelişki doğuyor: Dinlenmek için çıkılan tatil, dönüşte yeni bir borç ve gerilim kaynağına dönüşebiliyor.” diye konuştu.
Yaz tatili birebir vakitte toplumsal siyaset meselesidir
Prof. Dr. Süleymanlı, yaz tatili konusunun sadece kişisel bütçe yahut aile tercihi olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, bu problemin çocuk refahı, kent planlaması, lokal yönetim hizmetleri, çalışma hayatı ve toplumsal devlet anlayışıyla direkt bağlantılı olduğunu lisana getirdi.
Prof. Dr. Süleymanlı, “Her aile kıymetli bir otele ya da uzak bir tatil beldesine gidemeyebilir. Fakat her çocuğun inançlı, manalı ve geliştirici bir yaz ortamına erişebilmesi gerekir. Parklar, kütüphaneler, spor alanları, gençlik merkezleri, kültür-sanat aktiflikleri, belediye yaz okulları ve uygun maliyetli kamplar bu açıdan büyük ehemmiyet taşımaktadır” dedi.
Yaz kampları ve yaz okulları erişilebilir olmalı
Yaz kampları ve yaz okullarının çocukların toplumsallaşması, özgüven kazanması ve yeni hünerler edinmesi açısından değerli olduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, bu imkanların sadece yüksek gelirli ailelerin çocuklarına açık olması halinde toplumsal eşitsizlikleri artırabileceği ihtarında bulundu.
Prof. Dr. Süleymanlı, belediyelerin, okulların, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve ilgili kamu kurumlarının daha uygun maliyetli, inançlı ve nitelikli yaz programları geliştirmesi gerektiğini söz etti.
Tatil anlayışımızı yine sorgulamalıyız
“Yaz tatili sendromu” na karşı hem kişisel hem de toplumsal seviyede tatil anlayışımızı yine sorgulamamız gerektiğine işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Tatili sadece uzak bir yere gitmek, değerli bir otelde kalmak yahut sosyal medyada paylaşılacak fotoğraflar üretmek üzerinden pahalandırmak, dinlenmeyi de tüketim yarışının modülü haline getiriyor. Bu sebeple uygun tatil algısını neye nazaran kurduğumuzu, çocuklara hangi beklentileri aktardığımızı ve dinlenme muhtaçlığını sebep diğerlerine görünme isteğiyle ilişkilendirdiğimizi sorgulamak gerekiyor.” halinde konuştu.
Ailelerin çocuklara tatilin yalnızca otel, deniz ya da yurt dışı seyahati olmadığını; birlikte geçirilen vaktin, kısa seyahatlerin, tabiatla temasın, akraba ziyaretlerinin, kitap, spor ve kültür etkinliklerinin de değerli olduğunu göstermesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Süleymanlı, yerel idarelerin ve ilgili kurumların da yaz aylarında daha erişilebilir toplumsal imkânlar, yaz okulları, kamplar ve kültürel etkinlikler sunmasının değerine dikkat çekti.
Prof. Dr. Süleymanlı, “Çocuklara yalnızca nereye gidildiğini değil, birlikte nasıl vakit geçirildiğini göstermek gerekir. En manalı tatil her vakit lüks otellerde, uzak ülkelerin tatil yörelerinde ya da sosyal medyada en çok beğeni alan karelerde başlamaz. Bazen en hoş tatil, ailenin birbirine vakit ayırdığı, çocukların kendini değerli hissettiği ve insanın hakikaten nefes alabildiği yerde başlar” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
